II SA/Rz 725/07

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w składzie : Przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D., o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi L. D. na postanowienie, Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], wydane w przedmiocie zaopiniowania wstępnego podziału nieruchomości, -postanawia- odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. II SA/Rz 725/07 Uzasadnienie L. D. w sprawie sygn. II SA/Rz 725/07 zwrócił się do WSA w Rzeszowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Złożone żądanie dotyczy sprawy sądowoadministracyjnej, wszczętej ze skargi wyżej wymienionego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postępowanie ze skargi L. D. zostało zakończone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 9 października 2008r., na mocy wyroku o sygn. II SA/Rz 725/07 o oddaleniu skargi L. D.. Wniosek złożony na urzędowym formularzy został uzasadniony ciężką sytuacją majątkową i dochodową strony. Miesięczne dochody L. D. wynoszą 300 zł. Ma On na utrzymaniu uczącą się córkę. Dwuosobowa rodzina skarżącego mieszka w domu o pow. 226 m². Skarżący posiada też akcje, których wartość określono na kwotę 50 000 zł. Na obecnym etapie rozpoznawania sprawy L.D. nie jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych z uwagi na zwolnienie od kosztów przyznane skarżącemu na mocy postanowienia z dnia WSA z dnia 19 grudnia 2007r., o sygn. II SA/Rz 725/07. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wyjaśniał wszystkich wiążących się ze sprawą okoliczności, referendarz sądowy WSA w Rzeszowie pismem z dnia 6 listopada 2008r., wezwał L. D. do 1. podania przybliżonej kwoty miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego o pow. 226 m², zakupem żywności i lekarstw dla dwuosobowej rodziny oraz jej uprawdopodobnienia poprzez nadesłanie dowodów ponoszenia tych kosztów, 2. określenia wysokości świadczeń z zakresu pomocy społecznej bądź innych świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego oraz podania rodzaju otrzymywanych świadczeń (np. zasiłek celowy), jeżeli wnioskodawca bądź członkowie jej rodziny nie otrzymują świadczeń z zakresu pomocy społecznej bądź też innej pomocy ze strony instytucji publicznych należało podać przyczyny takiego stanu, 3. podania kwot pomocy pieniężnej otrzymywanej od członków rodziny na pokrycie kosztów utrzymania oraz nadesłania dowodów potwierdzających korzystanie z pomocy rodziny (np. oryginał umowy pożyczki, umowy darowizny), 4. nadesłania umowy zastawu, o której pisze skarżący w rubryce nr 7.2.1. wniosku PPF, 5. nadesłania zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej wydanego przez właściwy powiatowy urząd pracy, 6. nadesłania wyciągu z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego przedstawiającego operacje na tych rachunkach za okres miesiąca października i listopada 2008r. Odpowiedź na to wezwanie referendarza sądowego wpłynęła do Sądu w dniu 18 listopada 2008r. Strona wyjaśniła, iż kwota miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, zakupem żywności i lekarstw wynosi ok. 600 zł. Rodzina nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, ale prawdopodobnie będzie korzystać w przyszłości. Koszty wyżywienia oraz lekarstw ponosi we własnym zakresie. Wartość akcji nie pokrywa pomocy uzyskanej od rodziny w trakcie budowy domu. Skarżący utracił status osoby bezrobotnej gdyż nie był w stanie wykonywać proponowanych mu prac. Poza tym od roku 1994r., do 2004r., był albo wspólnikiem albo sam prowadził działalność gospodarczą, dlatego nie jest sobie w stanie wyobrazić, aby stać go było na zaspokojenie wymagań pracodawcy. Skarżący nie nadesłał żądanych przez referendarza wyciągów z rachunków bankowych. W piśmie z dnia 18 listopada 2008r., skarżący złożył oświadczenie o tym, że wpłaty z rachunku maklerskiego na rachunek bankowy od 16 września 2008r. do 15 października 2008r., wynoszą 2 000 zł, natomiast wypłaty 2 300 zł. W okresie od 16 października 2008r., do 15 listopada 2008r., wpłaty z rachunku maklerskiego wynoszą 1 800 zł, natomiast wypłaty ok. 1 300 zł. Stwierdzono, co następuje: W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego dotyczy ustanowienie adwokata. Pomimo tak zakreślonego wniosku, strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czyli kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Nie można pominąć, iż L. D. korzysta z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie WSA z dnia 19 grudnia 2007r., k – 55 akt sądowych). Przesłanki przyznania prawa w zakresie całkowitym ustala art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Ciężar wykazania warunków przyznania prawa pomocy zarówno w całości jak i w części obciąża wyłącznie wnoszącego o prawo pomocy. Inkwizycyjność sądu ogranicza się do wzywania wnioskującego o usunięcie braków formalnych oraz merytorycznych wniosku. Należy dodać, że przedstawiane przez skarżący oświadczenia i dowody podlegają swobodnej ocenie referendarza sądowego wyznaczonego do rozpoznania wniosku. Zdolność do ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego ocenia się na podstawie całokształtu okoliczności istotnych dla kwestii przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy nie może uznać za udowodnione takie twierdzenie wnioskującego, którego wiarygodność będą podważać zebrane w sprawie dowody oraz zasady logiki i doświadczenia życiowego. Nie ulega wątpliwości, iż przyznanie prawa pomocy w jakiejkolwiek części na podstawie okoliczności nie odpowiadających prawdzie materialnej, skutkować będzie nieuzasadnionym pozbawieniem Skarbu Państwa należnych mu dochodów. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż nie jest w stanie podołać jakimkolwiek kosztom postępowania. Wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, pomimo że z treści jego oświadczenia złożonego na druku PPF wynika, iż wraz córką utrzymuje się z dochodów w kwocie 300 zł. Trudno zaprzeczyć, iż przy aktualnym poziomie cen, miesięczny dochód w wysokości 300 zł., jest zbyt niski aby mógł wystarczyć do pokrycia nawet najskromniejszych kosztów utrzymania dwóch osób oraz domu o pow. 226m². Dowodzi tego sam skarżący pisząc, iż bieżące wydatki związane z utrzymaniem lokalu utrzymania stanowią kwotę ok. 600 zł. We wniosku o prawo pomocy strona wyraźnie oświadczyła, iż podstawowe opłaty tj. wyżywienie, odzież lekarstwa, są pokrywane przez rodzinę skarżącego. To twierdzenie z uwagi na nie korzystanie przez stronę ze świadczeń z pomocy społecznej, można byłoby uznać za prawdziwe, jeżeli wnioskodawca chciałby potwierdzić je choćby dowodami pośrednimi. Jednakże pomimo wezwania referendarza sądowego skarżący nie podał wysokości kwot otrzymywanych od rodziny. Nie nadesłał też dowodów potwierdzających korzystanie z tej pomocy tj. umowy pożyczki, darowizny oraz dokumentów potwierdzających zawarcie umowy zastawu na prawach do akcji zabezpieczającej zawartą z rodziną umowę pożyczki (pkt 7.2.1. wniosku PPF). L. D. z uwagi na znaczną wartość akcji, zabezpieczającą wykonanie zobowiązań wobec rodziny powinien, zawrzeć umowę pożyczki nie tylko dla celów dowodowych, ale także podatkowych. Umowa pożyczki podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności prawnych. Skarżący w pkt nr 4 pisze, że wartość akcji (50 000 zł) stanowiących zabezpieczenie pożyczki udzielonej przez rodzinę nie pokrywa nawet połowy wartości udzielonej pomocy. Skoro skarżący nie nadesłał dowodów potwierdzających istnienie zastawu na prawach, to należy przyjąć, iż może swobodnie korzystać ze środków zgromadzonych w akcjach, czyli z kwoty 50 000 zł. Ten wniosek potwierdza też oświadczenie skarżącego o wpływach na jego rachunek bankowych kwot z rachunku maklerskiego. Brak wiarygodności oświadczeń skarżącego wynika też z istotnej sprzeczności pomiędzy treścią wniosku PPF a treścią dodatkowych oświadczeń. Otóż we wniosku PPF, L. D. pisze, że utrzymuje się z kwoty 300 zł, podstawowe potrzeby w zakresie zakupu żywności, lekarstw i odzieży, pokrywa zaś dzięki pomocy rodziny. W pkt 3 odpowiedzi na wezwanie referendarza, wnioskujący pisze już, że koszty wyżywienia, odzieży i lekarstw pływa we własnym zakresie. To zdanie ma tłumaczyć zaniechanie nadesłania do sądu dowodów potwierdzających udzielanie bieżącej pomocy przez rodzinę L. D.. Nagła i dość istotna zmiana opisu okoliczności życia skarżącego, nie pozwala uznać za odpowiadających prawdzie twierdzeń związanych z udzielaniem pomocy przez członków rodziny oraz brakiem możliwości korzystania ze środków pieniężnych zgromadzonych w akcjach. Skarżący na nie dostarczył zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Na podstawie oświadczeń zawartych we wniosku PPF można przypuszczać, że L. D. nigdzie nie pracuje. W odpowiedzi na wezwanie referendarza, skarżący stwierdził, że utracił status osoby bezrobotnej z uwagi na to, że nie był w stanie wykonywać proponowanych mu przez urząd prac. Przyczyną nie podjęcia pracy był wypadek przy pracy w 2001r. Skarżący nie nadesłał jednak dowodów potwierdzających stopień niepełnosprawności uniemożliwiający podjęcie pracy (np. orzeczenie właściwej komisji lekarskiej). Skarżący nie jest osobą na tyle chorą i niepełnosprawną, aby stan jego zdrowia uniemożliwiał mu wykonywanie pracy i osiąganie dochodów. Strona złożyła bowiem wyraźne oświadczenie, iż w latach 1994r., do 2004r., była albo wspólnikiem w spółce albo prowadziła działalność gospodarczą samodzielnie. Skarżący pisze, iż nie podejmuję pracy z uwagi na to, że nie wyobraża sobie aby mógł spełnić czyjeś wymagania (pkt 7 odpowiedzi z dnia 18 listopada 2008r.). To zdanie świadczy dobitnie o tym, że wnioskodawca posiada możliwości zarobkowania ale z nich świadomie nie korzysta. Już z tego względu jego wniosek o prawo pomocy nie może zostać uwzględniony. Na pomoc państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie powinna liczyć strona, która pomimo posiadania możliwości uzyskiwania dochodu z pracy tych możliwości nie stara się zrealizować. Nie da się też pominą faktu nie nadesłania wyciągów z rachunku bankowego będących w posiadaniu strony skarżącej. Z treści oświadczenia zawartego w pkt 7 odpowiedzi z dnia 18 listopada 2008r. wynika, że strona posiada rachunek maklerski oraz rachunek bankowy, na którym odnotowywane są regularne wpływ. Te wpływy pochodzą z rachunku maklerskiego skarżącego. Po pierwsze, nie nadesłanie wymaganych dokumentów źródłowych uniemożliwia dokładną weryfikację wniosku skarżącego (art. 255 p.p.s.a.). Po drugie, jeżeli przyjąć, że w miesiącu listopadzie 2008r., skarżący dysponował na swym rachunku kwotą 1 800 zł, to z tej kwoty można opłacić nie tylko wydatki konieczne rodziny, ale także koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika np. adwokata. Stawka minimalna wynagrodzenia adwokackiego lub radcowskiego z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 240 zł. Nie jest to kwota, której skarżący nie mógłby ponieść kosztem wydatków niemających charakteru niezbędnego, skoro bieżące utrzymanie jego rodziny wynosi ok. 600 zł (pkt 1 odpowiedzi z dnia 18 listopada 2008r.). Ten wniosek jest tym bardziej zasadny, że skarżący jak dotąd nie poniósł ze swego majątku żadnego wydatku związanego z uiszczeniem kosztów sądowych. Zaoszczędzone dzięki temu środki może w chwili obecnej wykorzystać na ustanowienie adwokata z wyboru. Strona nie powinna obawiać się o uszczerbek na swym utrzymaniu koniecznym z powodu poniesienia kosztów postępowania kasacyjnego. Wynagrodzenie adwokata zostanie pokryte z budżetu organu administracji publicznej, jeżeli Sąd odwoławczy uwzględni skargę kasacyjną od wyroku WSA. Z wyżej powołanych względów orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy L. D. w oparciu o art. 245 § 3 i 4, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.