II SA/Rz 725/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku L. D. o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2007r. znak: [...] w przedmiocie wstępnego zaopiniowania projektu podziału nieruchomości - postanawia - odmówić L. D. ustanowienia adwokata. W sprawie ze skargi L. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2007r. znak: [...] w przedmiocie wstępnego zaopiniowania projektu podziału nieruchomości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 9 października 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił przedmiotową skargę. W dniu 4 listopada 2008r. L. D. złożył w tut. Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wskazał w nim, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z uczącą się córką, która nie osiąga żadnych dochodów, natomiast jego dochód wynosi 300 zł (z tytułu alimentów). Przeznacza go na podstawowe opłaty, natomiast w zakresie wyżywienia oraz odzieży korzysta z pomocy rodziców. Na majątek rodziny składa się dom o powierzchni 226 m.kw. oraz działka o powierzchni 17 arów, na której znajduje się wymieniony budynek. Wnioskodawca podał również, iż posiada akcje o wartości około 50.000 zł, które stanowią zabezpieczenie (zastaw) zawartej z rodziną umowy pożyczki. Uznając oświadczenie skarżącego za niewystarczające dla oceny jego sytuacji majątkowej wezwano wyżej wymienionego do wskazania: - przybliżonej kwoty miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, zakupem żywności i lekarstw oraz jej uprawdopodobnienia poprzez nadesłanie dowodów ponoszenia tych kosztów, - wysokości świadczeń z zakresu pomocy społecznej bądź innych z zakresu zabezpieczenia społecznego oraz rodzaju otrzymywanych świadczeń, zaś w sytuacji niekorzystania z tego rodzaju pomocy o podanie przyczyn tego stanu, - kwot pomocy pieniężnej otrzymywanej od członków rodziny na pokrycie kosztów utrzymania oraz nadesłania dowodów potwierdzających korzystanie z takiej pomocy, oraz do: - nadesłania umowy zastawu, zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego, przedstawiających operacje na tych rachunkach za okres października i listopada 2008r. W odpowiedzi na powyższe skarżący podniósł, iż przybliżona kwota miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, zakupem żywności i lekarstw wynosi około 600 zł. Wydatki związane z wyżywieniem, nabyciem lekarstw i odzieży ponosi samodzielnie. Ze świadczeń z pomocy społecznej nie korzysta, jednak w najbliższej przyszłości najprawdopodobniej będzie się o nią starał. Status osoby bezrobotnej utracił z uwagi na rodzaj proponowanych mu do wykonania prac, których nie był w stanie podjąć ze względu na wypadek, któremu uległ w 2001r. Od roku 1994 do roku 2004 prowadził działalność gospodarczą bądź samodzielnie bądź też z innymi osobami. Podkreślił, że wartość akcji, jakie są w jego posiadaniu jest obecnie niższa i nie pokrywa nawet połowy wartości pomocy udzielonej mu przez rodzinę podczas budowy domu. Wnioskodawca wskazał także, iż wpłaty z rachunku maklerskiego na rachunek bankowy wyniosły w okresie od 16.09. do 15.10.2008r. 2000 zł, wypłaty zaś 2300 zł, natomiast w okresie od 16.10 do 15.11.2008r. wpłaty to1800 zł, zaś wypłaty 1300 zł. Skarżący przedłożył także rachunki odnoszące się do opłat za energię elektryczną, media, wywóz nieczystości, Internet, opłat z tytułu posiadania odbiornika radiowotelewizyjnego oraz dotyczące łącznego zobowiązania pieniężnego. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2008r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. W ustawowym terminie L. D. złożył sprzeciw, w którym podniósł, że cierpi na bóle stawów uniemożliwiające mu od czasu do czasu poruszanie się. Cierpi również na uraz słuchu. Wskazał, że córka uzyskuje dochody prowadząc bezpośrednią sprzedaż kosmetyków. Podkreślił, iż od 8 lat korzysta z pomocy materialnej i niematerialnej uzyskiwanej od najbliższej rodziny. Nie podejmuje pracy z uwagi na trudną sytuację w kraju. Wyciągi bankowe może zaś okazać jedynie na żądanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy powoduje utratę mocy tego rozstrzygnięcia, zaś sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając na uwadze fakt, iż L. D. został zwolniony w niniejszej sprawie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007r., jego ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy - w tym wypadku w postaci przyznania adwokata, należy potraktować jako wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Przesłanki jego przyznania ustanawia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., wedle którego udzielenie pomocy w tym zakresie możliwe jest w razie, gdy ubiegający się o nią wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie powyższego przepisu nie może budzić wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania wskazanej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to więc, iż to podmiot wnioskujący o pomoc ze strony Państwa powinien powołać się na wszystkie okoliczności istotne w kontekście oceny jego sytuacji materialno-bytowej oraz przedłożyć stosowne dokumenty, które potwierdzałyby jego twierdzenia w tym przedmiocie. W tym miejscu należy podkreślić, iż wobec treści art. 199 P.p.s.a., który ustanawia zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, przyjąć należy, iż instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i ma służyć podmiotom o rzeczywiście ciężkiej sytuacji. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż wniosek L. D. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, iż mimo bardzo niskich dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu alimentów (300 zł), jest on w stanie utrzymać siebie wraz córką oraz dom, w którym mieszkają, przeznaczając na to jak sam wskazuje miesięcznie kwotę 600 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że otrzymuje on regularnie pomoc tak materialną, jak i niematerialną od członków swojej najbliższej rodziny. Sąd wezwał wyżej wymienionego do wskazania wysokości tej pomocy, jednak wezwanie w tym zakresie pozostało bez odpowiedzi. L. D. nie przesłał także jakichkolwiek umów, które potwierdzałyby uzyskiwanie przedmiotowej pomocy i jej wielkości. Wątpliwości Sądu budzi kwestia posiadanych przez skarżącego akcji, tzn. czy rzeczywiście stanowią one zabezpieczenie zawartej przez wyżej wymienionego pożyczki, skoro ani umowa zastawu ani umowa pożyczki nie zostały przedłożone. Ponadto oświadczenia wnioskodawcy odnośnie pokrywania kosztów utrzymania są sprzeczne ze sobą. Początkowo L. D. utrzymywał, że wydatki z tytułu wyżywienia i zakupu odzieży pokrywa ze środków uzyskiwanych od rodziców, następnie jednak wskazał, iż wydatki z tego tytułu ponosi we własnym zakresie. Dodatkowo w sprzeciwie skarżący ujawnił okoliczność, iż córka prowadzi bezpośrednią sprzedaż kosmetyków, podczas gdy wcześniej wskazywał, iż nie osiąga ona żadnych dochodów. Nie podał jednak równocześnie wielkości środków uzyskiwanych przez nią z tego tytułu. Ponadto wnioskujący o pomoc nie nadesłał żądanych wyciągów z rachunków bankowych, których jak sam przyznał jest posiadaczem. Poza tym załączone przez wnioskodawcę rachunki wskazują na dwa różne miejsca zamieszkania wyżej wymienionego w J. tj. ul. W. [...] oraz ul. F. [...]. Tymczasem we wniosku L. D. wskazał tylko na znajdujący się w jego posiadaniu dom. Niejasne jest tym samym, jakie prawa posiada wyżej wymieniony do lokali znajdujących się pod wskazanymi adresami. L. D. nie korzysta również ze środków z pomocy społecznej. Wyżej wskazane wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego nie pozwalają na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd jeszcze raz podkreśla, iż pomoc od Państwa należy się jedynie osobom rzeczywiście potrzebującym i to na nich spoczywa obowiązek udowodnienia, iż faktycznie znajdują się w bardzo trudnej sytuacji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że L. D. nie wykazał określonej w art. 246 § 1 pkt 1 przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego też orzeczono jak w sentencji, na postawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.