II SA/Rz 726/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Marian Ekiert /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi F. K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2003 r. Nr [...]; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 726/04 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 6.05.2003 r. sygn. akt SA/Rz 379/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie oddalił skargę F. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].02.2001 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...].08.2000 r. nr [...] stanowiącą o pozbawieniu F. K. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację decyzją z dnia 19.02.1985 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia 19.10.1994 r. do dnia 3.08.1947 r. W uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd wywiódł, iż udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii początkowo w szeregach samoobrony, a następnie Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, w świetle zapisu zawartego w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej nie jest warunkiem wystarczającym do nabycia czy też zachowania tych uprawnień. Ponadto Sąd zauważył, iż odwołanie się przez skarżącego dopiero w skardze do okoliczności dotyczących jego walki z oddziałami UPA wspólnie z jednostkami Wojska Polska pod rozkazami imiennie wskazanych dowódców, po pierwsze było spóźnione, a po drugie, że twierdzenie to w żaden sposób nie koresponduje ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, z treści którego wynika, iż jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej brał on czynny udział na terenie powiatu hrubieszowskiego w walce z "reakcyjnym podziemiem", co jak sam podkreślił podyktowane było dążnością do utrwalania władzy ludowej. W dniu 4.07.2003 r. F. K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o "ponowne rozpatrzenie mojej prośby i ponowne przyznanie mi uprawnień kombatanckich". Uzasadniając powyższy wniosek wywodzi on, iż poprzednio występując o przyznanie mu przedmiotowych uprawnień nie ujawnił wszystkich faktów, albowiem wówczas nie było to potrzebne. Natomiast obecnie twierdzi on, iż w przeszłości był on członkiem organizacji młodzieżowej zorganizowanej przez księdza Biłyka na terenie Bełzca, gdzie jako kilkuletni chłopak w czasie okupacji dostarczał żywność do getta w tej miejscowości, a ponadto brał czynny udział w obronie stacji kolejowej oraz mostów na rzecze Rzyczyca, budynku poczty i obiektów sakralnych wspólnie z jednostkami Wojska Polskiego pod dowództwem imiennie wskazanych dowódców i wspólnie z żołnierzami przebywał wówczas w koszarach. Po rozpatrzeniu tegoż wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie działając na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t. jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 42, poz. 371/ decyzją z dnia [...].10.2003 r. nr [...] odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...].02.2001 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].08.2000 r. nr [...]. W motywach tej decyzji organ wywodzi, iż opisany wyżej wniosek nie zawierał ustawą przewidzianych przesłanek do wznowienia postępowania, bądź stwierdzenia nieważności decyzji i zgodnie z intencją strony stosownie do art. 235 § 1 k.p.a. zakwalifikowany został jako wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Jeżeli tak to zakwestionowana przez wnioskodawcę decyzja posiada walor ostateczności, tym samym spełnia przewidziany w tej normie prawa wymóg. Wnioskodawca nie wskazał jednak, by za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny albo też słuszny jego interes. Okoliczności zaś, na które on się powołuje, takiej oceny nie uzasadniają. Ponadto organ zauważa, że postępowanie poprzedzające wydanie kwestionowanej decyzji nie zostało dotknięte wadliwością. Decyzja ta w chwili jej wydania była zgodna z obowiązującym stanem prawnym i stan ten nie uległ zmianie do chwili obecnej. W okresie objętym oceną wnioskodawca nie prowadził żadnej działalności kombatanckiej w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Zebrany w sprawie materiał nie wskazuje na to, aby wnioskodawca spełniał którąś z przesłanek uzasadniających przyznanie czy też zachowanie uprawnień kombatanckich. Ponadto zaś zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd lub organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Z tego też względu organ nie mógł zaprezentować odmiennej niż wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. W związku z wnioskiem F. K. ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego decyzją z dnia [...].08.2004 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].10.2003 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wywodzi, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca nie wskazał nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji ostatecznej. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzja ostatecznej, stwierdzenie jej nieważności czy też wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku określonych w k.p.a. Inaczej mówiąc przepis ten stanowi zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Jednym z wyjątków od tej zasady jest zapis zawarty w art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy k.p.a. nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". W ocenie organu ten ważny interes strony nie może prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, a w tym przypadku art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej. Niewątpliwie w interesie wnioskodawcy leżałoby uniknięcie sankcji wynikającej z tego przepisu, jednakże organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa i w sytuacji braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobligowane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki wyłączające orzeczone uprzednio w stosunku do wnioskodawcy pozbawienie uprawnień z przyczyn opisanych w poprzedniej decyzji. W przepisach ustawy kombatanckiej status kombatanta związany jest z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość RP. Działalność w szeregach ORMO nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień. Dodać należy, że wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał wymogi zawarte w art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień. Obecnie prezentowane przez niego twierdzenia dotyczące udziału w walkach przeciwko UPA pod rozkazami dowódców Wojska Polskiego uznać należy za mało wiarygodne. Poza tym organ podnosi, iż stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed 1.01.2004 r. wiąże w sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i organ. Także i tę decyzję tym razem skargą skierowaną w efekcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył F. K. wnosząc "o ponowne rozpatrzenie sprawy". Uzasadniając skargę skarżący polemizuje ze stanowiskiem organu co do kwalifikacji jego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii jako nie stwarzającego możliwości zachowania uprawnień kombatanckich i kwestionuje stanowisko zgodnie z którym Milicja Obywatelska nie może być zaszeregowana do jednostek zmilitaryzowanych. W konkluzji odwołuje się on do względów wynikających z zasad słuszności, podnosząc iż obecnie jest osobą ciężko chorą, pozbawioną możliwości poruszania się i skazaną na pomoc osób trzecich. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy zapisu zawartego w art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza iż kontrola ta obejmuje swoim zasięgiem zarówno problematykę materialnoprawną jak i procesową. Przedmiotem oceny w badanej sprawie pozostaje decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...].08.2004 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...].10.2003 r. nr [...], wydaną na wniosek F. K. w trybie art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego i stanowiącą o odmowie uchylenia własnej decyzji z dnia [...].02.2001 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].08.2000 r. nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jak wspomniano już wyżej poddana kontroli decyzja w niniejszym postępowaniu sądowym, była aktem finalizującym postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek F. K., opatrzony datą 1.07.2003 r., w którym prosił on "o ponowne rozpatrzenie prośby i ponowne przyznanie mi uprawnień kombatanckich". W ocenie Sądu kwalifikacja tego wniosku jako impulsu do wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 154 § 1 k.p.a., po pierwsze była dość dowolna, a po drugie zupełnie mijała się z regulacją zawartą w § 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz. U. Nr 116, poz. 745/. Otóż powołany przepis prawa reguluje kwestie proceduralne w sprawach dotyczących przywrócenia uprawnień kombatanckich w wypadkach określonych m. innymi w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, po ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Z naprowadzonych we wniosku danych zdaje się wynikać, iż skarżącemu chodziło właśnie o przywrócenie przedmiotowych uprawnień z uwagi na zaistnienie w sprawie okoliczności, których uprzednio starając się o owe uprawnienia nie powołał, gdyż wydawały mu się zbędne, a które w świetle nowej regulacji jego zdaniem stanowić mogą o uwzględnieniu wniosku. Nie wdając się w ocenę merytoryczną tych okoliczności, albowiem w tej sprawie Sąd nie jest do tego uprawniony, zauważyć wypadnie, iż powinny być one przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym w tym właśnie trybie. Jeżeli zaś tak, to w pełni uprawnione jest twierdzenie, iż rozpoznając sprawę organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które było na tyle istotne, iż mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. To zaś obliguje Sąd do wyłączenia z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].10.2003 r. W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do rozpatrzenia sprawy w tym właśnie trybie przy uwzględnieniu zgromadzonego już w sprawie materiału i po ewentualnym jego uzupełnieniu. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 powołanej wyżej ustawy.