II SA/Rz 726/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Decyzją [...] z [...] sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008r. w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, utrzymało tę decyzję w mocy. W podstawie prawnej powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej k.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż decyzją [...] z dnia [...] lipca 2006r. Burmistrz przyznał M. M. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2006r. w wysokości 144 zł miesięcznie oraz na okres od 1 września 2006r. do 31 lipca 2007r. w wysokości 153 zł miesięcznie. Decyzja ta została uchylona decyzją Burmistrza ([...]) z dnia [...] marca 2008r. z uwagi na treść art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania W. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2008r., uchyliło kwestionowane rozstrzygnięcie, przekazując równocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji - z powodu nieustalenia przez ten organ faktycznej daty nabycia przez małżonka wnioskodawczyni prawa do świadczeń rodzinnych w Anglii oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Burmistrz wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2008r., którą uchylił od dnia 15 sierpnia 2006r. swoją decyzję z dnia [...] lipca 2006r. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła W. M. wnosząc o jego zmianę i ustalenie, iż synowi M. przysługuje nadal prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazała, iż jej mąż nie uzyskuje w Anglii tego rodzaju świadczenia, gdyż nie występuje ono w tamtejszym system prawnym, natomiast zasiłek rodzinny otrzymuje tam od 1 września 2007r. Utrzymując w mocy powyższy akt, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zacytowało art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle natomiast ust. 5 powołanego artykułu w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Istotnym w sprawie jest także art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ II instancji podniósł, że z pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 23 czerwca 2008r. ([...]) wynika, że mąż wnioskodawczyni – A. M. był uprawniony do świadczeń rodzinnych w innym państwie tj. w Anglii od dnia 15 sierpnia 2006r. Ustalenie powyższe uzasadniało zatem, zdaniem organu odwoławczego, uchylenie przez organ I instancji swojej decyzji z dnia [...] lipca 2006r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło także uwagę na art. 13 rozporządzenia EWG Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971r. str. 2 z późn. zm., Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdział 5, t. 1, str. 35 ze zm.), z którego wynika, że osoby, do których stosuje się to rozporządzenie są objęte systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego. Dlatego też, w ocenie organu, w stosunku do odwołującej się jako uprawnionej do świadczeń rodzinnych wyłącznie z ustawodawstwa angielskiego – zgodnie z zasadami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ma zastosowanie tylko to ustawodawstwo. Oznacza to jednocześnie brak podstaw do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się W. M. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wnosząc o jej uchylenie, jak też wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2008r. W uzasadnieniu podniosła następujące naruszenia: - art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 81 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, - art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie jej możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, - art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w sytuacji gdy istniały kwestie wymagające wyjaśnienia podczas takiego posiedzenia, - art. 163 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, - art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zaniechanie przekazania przez organ I instancji dokumentacji sprawy Marszałkowi Województwa z chwilą powzięcia wiadomości o pobycie i legalnej pracy jej męża poza granicami RP tj. z dniem 8 stycznia 2007r., co przyznał organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] marca 2008r. o przekazaniu sprawy ([...]) według właściwości, - art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w sytuacji, gdy nie zawiera ono obowiązkowego zapisu o zakresie uchylenia własnej decyzji (tj. czy nastąpiło to w całości czy też tylko w części), co skutkowało przyjęciem niewłaściwej i niekorzystnej dla niej interpretacji o uchyleniu decyzji w całości. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutów skarżącej podniósł, że moment zaistnienia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na terenie innego państwa jest wyznaczany przez samorząd województwa w oparciu o odpowiednie przepisy rozporządzeń wspólnotowych i takie też rozwiązanie prawne zastosowane zostało w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, nie naruszono względem skarżącej art. 10 k.p.a., bowiem była ona na bieżąco informowana w postępowaniu o podejmowanych w nim czynnościach, prawie wglądu w akta, zgłaszania nowych dowodów oraz zawiadomiono ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Prawidłowo, w ocenie SKO, zastosowany został w sprawie również art. 163 k.p.a., bowiem odsyła on do przepisów szczególnych, którym w przedmiotowym przypadku jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będący podstawą rozstrzygnięcia. Kolegium zwróciło także uwagę, iż w niniejszej sprawie zastosowano regulację art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym samym nie mógł zostać naruszony ust. 1 tego artykułu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 r/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r. / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Warunki nabywania uprawnień do świadczeń rodzinnych ustala ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 roku ze zm./ zwana dalej ustawą. Zgodnie z przepisem art. 2 , świadczeniami rodzinnymi są 1. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, 2. świadczenia opiekuńcze , którymi są zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, 3.zapomoga wypłacana przez gminy oraz 4. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka. Zasiłek pielęgnacyjny , który jest przedmiotem rozpatrywanej sprawy , ustalany jest na podstawie przepisu art. 16 ust.1 ustawy w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji . Zasiłek taki przysługuje m.in. niepełnosprawnemu dziecku. W rozpatrywanej sprawie, Burmistrz , decyzją [...] przyznał niepełnosprawnemu synowi skarżącej ,M. M., zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2006 roku w wysokości 144 zł oraz na okres od 1 września 2006 roku do 31 lipca 2007 roku w wysokości 153 zł miesięcznie. Uchylenie tego orzeczenia , w związku z ustaleniem, że mąż skarżącej podjął pracę zarobkową w Anglii, nastąpiło decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku na podstawie przepisu art. 23a ustawy. Zgodnie z tym przepisem , w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przybywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa / ust. 1/. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.2 /. W przypadku, gdy marszałek województwa , w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.5/. Przepisami mającymi tu zastosowanie są uregulowania zawarte w Rozporządzeniu Rady / EWG/ nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U.UE L z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm. ). Wskazany akt, w art. 13 stanowi, że osoby , do których stosuje się rozporządzenie podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, co stanowi zasadę koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Akta sprawy wskazują, że organ I instancji, stosując się do wymienionych przepisów, zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej który w dniu 23 czerwca 2008 r. odpowiedział pisemnie, że mąż skarżącej pracuje legalnie w kraju Unii Europejskiej / Anglia/ od dnia 15 sierpnia 2006 roku. Skarga kwestionuje tę datę i zarzuca, że dopiero w dniu 3 marca 2008 roku do organu I instancji wpłynęła informacja, że mąż skarżącej ubiega się o przyznanie świadczeń w Anglii. Sąd nie podziela słuszności tego zarzutu. Wymienione wyżej pismo , jako podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia za granicą podaje 15 sierpnia 2006 r. , zgodnie z zaświadczeniem z pracy. Pismo Królewskiego Urzędu Podatkowego i Celnego / k.21 akt administracyjnych/, którego uwierzytelnione tłumaczenie skarżąca przedłożyła na rozprawie , skierowane w dniu 31 grudnia 2007 roku do męża skarżącej informuje, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych wpłynął do tego urzędu w dniu 3 września 2007 . Poinformowano także, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na wypłacenie świadczeń na okres dłuższy, niż 3 miesiące poprzedzające wniosek, dlatego świadczenie przyznano od dnia 4 czerwca 2007. Jak wskazano wyżej, przepis art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje uchylenie przez właściwy organ decyzji przyznającej świadczenie od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przebywa. Skoro więc mąż skarżącej podlega ustawodawstwu brytyjskiemu od dnia 15 sierpnia 2006 roku, od tej daty nie mają w stosunku do niego zastosowania przepisy prawa polskiego / ustawy o świadczeniach rodzinnych/. Natomiast przyznanie świadczeń uzależnione jest od daty złożenia wniosku. Skoro mąż skarżącej złożył wniosek w dniu 3 września 2007 , to otrzymał świadczenia od dnia 4 czerwca 2007 / trzy miesiące przed złożeniem wniosku/. Sąd nie podziela zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego .Zgromadzone dokumenty, w szczególności dotyczące zatrudnienia męża skarżącej za granicą przesądziły o konieczności zastosowania w sprawie przepisów wspólnotowych . Skarżąca informowana była o przebiegu postępowania , a na karcie.17 akt administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącej o zapoznaniu się z dokumentacją i uzyskaniu informacji o sytuacji prawnej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organ przepisu art. 163 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13, o ile przewidują to przepisy szczególne. Sąd zwraca uwagę, że art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi taki przepis szczególny obligujący organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, jeżeli spełnione są przesłanki przez ten przepis wymienione. Wskazując na powyższe, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.