II SA/Rz 727/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. S. G. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...], w terminie do jego uiszczenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, iż jest osobą samotną, niepełnosprawną w stopniu znacznym, liczącą 77 lat. Ponosi wydatki na zakup lekarstw - ok. 150 zł. miesięcznie, opłaty za gaz – 120 zł./2 m-ce, energię elektrycz. – 200 zł., wodę – 50 zł., wywóz śmieci – 38 zł., podatek rolny – 250 zł./rok, zakup opału – ok. 2700 zł. rocznie. Aktualnie obciąża ją również wydatek w wysokości 1500 zł. w związku z podłączaniem sieci kanalizacyjnej. Jak wynika z zawartego we wniosku oświadczenia, posiadany przez skarżącą majątek obejmuje stary drewniany dom o pow. 80 m², budynek gospodarczy oraz odłogowaną nieruchomość rolną o pow. 2,41 ha. Jedyne źródło jej dochodów stanowi pobierana emerytura w wysokości 893 zł. brutto - 834 zł. netto (potwierdza to załączony odcinek przekazu pocztowego za miesiąc sierpień 2009 r.). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z treści tego przepisu wynika, że kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. W tym kontekście wniosek S. G. uznano za uzasadniony i znajdujący oparcie w przedstawionych przez nią okolicznościach, takich jak zły i wymagający stałego leczenia stan zdrowia oraz stosunkowo niewysokie jak na osobę samotne zamieszkującą dochody, z których musi pokryć wszystkie bieżące wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. Sytuacja ta powoduje, że jej możliwości płatnicze są bardzo ograniczone i bez uszczerbku dla zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb życiowych nie będzie ona mogła ponieść kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem w sprawie. Chociaż skarżąca tego nie wskazała wprost, bez wątpienia także jej zaawansowany wiek i brak osób pozostających z nią na stałe we wspólnym gospodarstwie domowym powoduje potrzebę chociażby okazjonalnego korzystania z pomocy osób trzecich, co zapewne także wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Skarżąca wg złożonego oświadczenia nie dysponuje także żadnymi oszczędnościami ani innymi wartościowymi składnikami majątkowymi, z których mogłaby pokryć koszty sądowe, a to wymagany na obecnym etapie postępowania wpis od skargi oraz ewentualnie te, które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości; do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – obydwie w wysokości 100 zł. Kryterium takiego składnika majątku nie spełnia posiadana przez nią nieruchomość rolna, której z uwagi na wiek i stan zdrowia z pewnością nie jest w stanie uprawiać ani w inny sposób się nią zajmować. Skoro zatem wykazanie zagrożenia uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jest niezbędną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, a wg dokonanej oceny S. G. warunek ten spełniła, uzasadnione jest przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Koresponduje to z orzeczeniami, które zapadały już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w wyniku rozpoznania wcześniejszych wniosków skarżącej o przyznanie prawa pomocy w sprawach o sygn. II SA/Rz 516/04 i II SA/Rz 444/08. W tym kontekście jako pozbawioną istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie wymagająca dodatkowych ustaleń uznano okoliczność ponownego powoływania się przez skarżącą na obciążający ją wydatek (1500 zł.) związany z podłączeniem kanalizacji, gdy taki sam argument został przez nią podniesiony i wzięty pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia zwalniającego ją od kosztów sądowych w sprawie II SA/Rz 444/08. Uznając, że odmowa przyznania S. G. wnioskowanego prawa pomocy mogłaby z jednej strony pozbawić ją prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz skorzystania ze wszystkich przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień, zaś z drugiej przy konieczności opłacenia kosztów sądowych spowodować istotne trudności w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, zasadnym było pozytywne ustosunkowanie się do złożonego wniosku. Z tej przyczyny, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.