II SA/Rz 727/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej postanawia I. Umorzyć postępowanie o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, II. Ustanowić dla wnioskodawczyni adwokata. Postanowieniem z dnia 6 października 2009 r. sygn. akt j.w. zwolniono S. G. od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...]. Po doręczeniu tego postanowienia, skarżąca kolejnym wnioskiem zwróciła się o przyznanie adwokata z urzędu, argumentując to skomplikowaniem sprawy i problemami z dopilnowaniem terminów procesowych. Jako 77-letnia osoba często nie rozumie także treści kierowanych do niej przez organy i sądy pism. W złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, ponawiając w jego uzasadnieniu wskazane powyżej argumenty. Dodatkowo powołała się na posiadane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i ponoszone wydatki (zakup lekarstw - ok. 150 zł. miesięcznie, opłaty za gaz – 120 zł./2 m-ce, energię elektrycz. – 200 zł., wodę – 50 zł., wywóz śmieci – 38 zł., podatek rolny – 250 zł./rok, ubezpieczenie budynków – 220 zł., zakup opału – ok. 2700 zł. rocznie). Obecnie obciąża ją również wydatek w wysokości 1500 zł. w związku z podłączeniem kanalizacji. Wg zawartego we wniosku PPF oraz złożonego dodatkowego oświadczenia, posiadany przez skarżącą majątek obejmuje stary drewniany dom o pow. 80 m² i odłogowaną nieruchomość rolną o pow. 2,41 ha. Jedyne źródło jej dochodów stanowi pobierana emerytura w wysokości 893 zł. brutto - 834 zł. netto (potwierdza to załączony do pierwszego składanego wniosku PPF odcinek przekazu pocztowego za miesiąc sierpień 2009 r.). S. G. na żywność przeznacza ok. 300 zł. miesięcznie (tyle pozostaje jej po pokryciu pozostałych wydatków), w robieniu zakupów i porządków korzysta z nieodpłatnej pomocy osoby trzeciej, nie korzysta z pomocy społecznej (wynika to z załączonego zaświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 10 listopada 2009 r.). Proces podłączania jej domu do kanalizacji nie został jeszcze zakończony i wymaga dalszych wkładów pieniężnych (w załączeniu przedstawiła kserokopię skierowanego do niej pisma Dyrektora Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej w Z. z dnia 27 października 2009 r. określającego warunki techniczne przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej). Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: S. G. na podstawie postanowienia z dnia 6 października 2009 r. korzysta już w niniejszej sprawie z prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Skoro zatem została już w całości zwolniona od obowiązku ich ponoszenia, ponowne składanie wniosku w tym zakresie jest zbędne i skutkuje umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. W tej jednak sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata podlega analizie pod względem spełniania przez skarżącą przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy, a więc wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że jedyną ustawową przesłanką przyznania prawa pomocy jest kryterium ekonomiczne bazujące na sytuacji materialno – bytowej osoby wnioskującej; w tym względzie pozbawione praktycznego wpływu na rozpoznanie wniosku jest wyrażane przekonanie skarżącej o znacznym stopniu skomplikowania sprawy i dotykających ją trudnościach z jej prowadzeniem. Mimo iż przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne ustanawiają generalny obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) i odnosi się on - w całości lub w części - do wszystkich osób posiadających jakiekolwiek składniki majątkowe (a więc także do S. G.), za punkt wyjścia do oceny jej możliwości ustanowienia pełnomocnika z wyboru – niezależnie od przyznanego już zwolnienia od kosztów sądowych - należy przyjąć zestawienie ponoszonych przez nią wydatków i uzyskiwanych dochodów. Uśredniona wysokość tych wydatków w skali miesiąca wyczerpuje całość uzyskiwanych dochodów, co czyni możliwość wygospodarowania z niej dodatkowych środków na ustanowienie adwokata praktycznie nierealną. Co prawda, dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki na zaspokojenie podstawowych i koniecznych potrzeb życiowych (przede wszystkim na zakup żywności, niezbędne opłaty, koszty leczenia) a nie wszystkie normalnie ponoszone, to akurat w przypadku skarżącej i tak stanowią one większość pobieranego przez nią świadczenia. Wiek i stan zdrowia skarżącej niewątpliwie wymuszają na niej dodatkowe wydatki, a o jej częściowej nieporadności świadczy pośrednio korzystanie ze wsparcia osoby trzeciej. W takiej sytuacji nie można też odmówić słuszności ponoszonych przez nią nakładów na podłączenie domu do sieci kanalizacyjnej, co odpowiada powszechnym standardom jeżeli chodzi o warunki mieszkaniowe. Nakłady z tym związane niewątpliwie znacznie obciążają jej budżet domowy, a brak jest osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, które mogły by w tych kosztach współpartycypować. Powyższe pozwala uznać zasadność wniosku S. G. o ustanowienie adwokata, mającą uzasadnienie w przytoczonych okolicznościach. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej na treść art. 249 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tej przyczyny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.