II SA/Rz 728/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania W. M. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2008r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), określanej dalej jako k.p.a. Z uzasadnienia stanowiącej przedmiot skargi decyzji wynika, iż Burmistrz decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. przyznał W. M. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006r. do 31 lipca 2007r. w związku z opieką nad dzieckiem M. M., legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Rozstrzygnięcie to zostało następnie zmienione decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2007r. poprzez dodanie zapisu odnoszącego się do podlegania przez świadczeniobiorcę ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzja Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2006r. została uchylona przez ten organ decyzją [...] z dnia [...] marca 2008r. z uwagi na treść art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania W. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. uchyliło kwestionowany akt i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji - z powodu nieustalenia przez ten organ faktycznej daty nabycia przez małżonka wnioskodawczyni prawa do świadczeń rodzinnych w Anglii oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania Burmistrz wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2008r. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2006r. zmienioną decyzją z [...] stycznia 2007r. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożyła W. M., wnosząc o jego zmianę i ustalenie, iż jest nadal uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem system prawny obowiązujący w Anglii nie przewiduje tego rodzaju świadczenia. Poza tym, jej mąż pracuje w tym państwie wprawdzie od 15 sierpnia 2006r., jednakże rozpoczął pobieranie tam zasiłku rodzinnego dopiero od 1 września 2007r. Utrzymując w mocy powyższy akt, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zacytowało art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle natomiast ust. 5 powołanego artykułu w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Istotnym w sprawie jest także art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ II instancji podniósł, że z pisma Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 23 czerwca 2008r. ([...]) wynika, że mąż wnioskodawczyni – A. M. był uprawniony do świadczeń rodzinnych w innym państwie tj. w Anglii od dnia 15 sierpnia 2006r. Ustalenie powyższe uzasadniało zatem, zdaniem organu odwoławczego, uchylenie przez organ pierwszoinstancyjny swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło także uwagę na art. 13 rozporządzenia EWG Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971r. str. 2 z późn. zm., Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdział 5, t. 1, str. 35 ze zm.), z którego wynika, że osoby, do których stosuje się to rozporządzenie są objęte systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego. Dlatego też, w ocenie organu, w stosunku do odwołującej się jako uprawnionej do świadczeń rodzinnych wyłącznie z ustawodawstwa angielskiego – zgodnie z zasadami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ma zastosowanie tylko to ustawodawstwo. Oznacza to jednocześnie brak podstaw do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się W. M. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wnosząc o jej uchylenie, jak też wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] lipca 2008r. W uzasadnieniu podniosła następujące naruszenia: - art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 81 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, - art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie jej możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, - art. 89 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w sytuacji gdy istniały kwestie wymagające wyjaśnienia podczas takiego posiedzenia, - art. 163 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, - art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zaniechanie przekazania przez organ I instancji dokumentacji sprawy Marszałkowi Województwa z chwilą powzięcia wiadomości o pobycie i legalnej pracy jej męża poza granicami RP tj. z dniem 8 stycznia 2007r., co przyznał organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] marca 2008r. o przekazaniu sprawy ([...]) według właściwości, - art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w sytuacji, gdy nie wskazuje ono daty, od której ustały przyznane świadczenia, do czego zobowiązuje dyspozycja pierwszego z powołanych artykułów. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutów skarżącej podniósł, że moment zaistnienia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na terenie innego państwa jest wyznaczany przez samorząd województwa w oparciu o odpowiednie przepisy rozporządzeń wspólnotowych i takie też rozwiązanie zastosowane zostało w niniejszej sprawie. Zdaniem organu, nie naruszono względem skarżącej art. 10 k.p.a., bowiem była ona na bieżąco informowana w postępowaniu o podejmowanych w nim czynnościach, prawie wglądu w akta, zgłaszania nowych dowodów oraz zawiadomiono ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Prawidłowo, w ocenie SKO, zastosowany został w sprawie również art. 163 k.p.a., bowiem odsyła on do przepisów szczególnych, którym w przedmiotowym przypadku jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będący podstawą rozstrzygnięcia. Kolegium zwróciło także uwagę, iż w niniejszej sprawie zastosowano regulację art. 23a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym samym nie mógł zostać naruszony ust. 1 tego artykułu. Organ podniósł, iż wprawdzie decyzja Burmistrza nie wskazuje daty, od której uchylona zostaje decyzja przyznająca świadczenie rodzinne, to jednak w świetle jej uzasadnienia nie może budzić wątpliwości, iż jest nią dzień 15 sierpnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 r/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r. / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Warunki nabywania uprawnień do świadczeń rodzinnych ustala ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 roku ze zm./ zwana dalej ustawą. Zgodnie z przepisem art. 2 , świadczeniami rodzinnymi są 1. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, 2. świadczenia opiekuńcze , którymi są zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, 3.zapomoga wypłacana przez gminy oraz 4. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka. Zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego ustala przepis art. 17ustawy. Przysługuje ono matce, ojcu lub opiekunowi dziecka z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem , jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami , o których mowa w art. 6b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowe i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych / Dz. U. Nr 123 poz. 776 ze zm./ albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Wskazania , które zawiera wymieniony ostatnio przepis dotyczą wymienienia w orzeczeniu o niepełnosprawności konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji niepełnosprawnego oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpatrywanej sprawie , świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej decyzją Burmistrza z dnia [...] sierpnia 2006 roku , w związku z opieką nad dzieckiem – M. M. Uchylenie tego orzeczenia , w związku z ustaleniem, że mąż skarżącej podjął pracę zarobkową w Anglii, nastąpiło decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku na podstawie przepisu art. 23a ustawy. Zgodnie z tym przepisem , w przypadku, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przybywa poza granicami RP w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego , organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa / ust. 1/. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.2 /. W przypadku, gdy marszałek województwa , w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego / ust.5/. Przepisami mającymi tu zastosowanie są uregulowania zawarte w Rozporządzeniu Rady / EWG/ nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 roku w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U.UE L z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm. ). Wskazany akt, w art. 13 stanowi, że osoby , do których stosuje się rozporządzenie podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego, co stanowi zasadę koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Akta sprawy wskazują, że organ I instancji, stosując się do wymienionych przepisów, zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej który w dniu 23 czerwca 2008 r. odpowiedział, że mąż skarżącej pracuje legalnie w kraju Unii Europejskiej / Anglia/ od dnia 15 sierpnia 2006 roku. Skarga kwestionuje tę datę i zarzuca, że dopiero w dniu 3 marca 2008 roku do organu I instancji wpłynęła informacja, że mąż skarżącej ubiega się o przyznanie świadczeń w Anglii. Sąd nie podziela słuszności tego zarzutu. Wymienione wyżej pismo , jako podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia za granicą podaje 15 sierpnia 2006 r. , zgodnie z zaświadczeniem z pracy. Pismo Królewskiego Urzędu Podatkowego i Celnego / k.28 akt administracyjnych/, którego uwierzytelnione tłumaczenie skarżąca przedłożyła na rozprawie , skierowane w dniu 31 grudnia 2007 roku do męża skarżącej informuje, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych wpłynął do tego urzędu w dniu 3 września 2007 . Poinformowano także, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na wypłacenie świadczeń na okres dłuższy, niż 3 miesiące przed złożeniem wniosku, dlatego świadczenie przyznano od dnia 4 czerwca 2007. Jak wskazano wyżej, przepis art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje uchylenie przez właściwy organ decyzji przyznającej świadczenie od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przebywa. Skoro więc mąż skarżącej podlega ustawodawstwu brytyjskiemu od dnia 15 sierpnia 2006 roku, od tej daty nie mają w stosunku do niego zastosowania przepisy prawa polskiego / ustawy o świadczeniach rodzinnych/. Natomiast przyznanie świadczeń uzależnione jest od daty złożenia wniosku. Skoro mąż skarżącej złożył wniosek w dniu 3 września 2007 , to otrzymał świadczenia od dnia 4 czerwca 2007 / trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku/. Sąd nie podziela zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego .Zgromadzone dokumenty, w szczególności dotyczące zatrudnienia męża skarżącej za granicą przesądziły o konieczności zastosowania w sprawie przepisów wspólnotowych . Skarżąca informowana była o przebiegu postępowania , a k.17 akt administracyjnych stanowi oświadczenie skarżącej o zapoznaniu się z dokumentacją i uzyskaniu informacji o sytuacji prawnej sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia przez organ przepisu art. 163 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13, o ile przewidują to przepisy szczególne. Sąd zwraca uwagę, że art. 23a ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi taki przepis szczególny obligujący organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia, jeżeli spełnione są przesłanki przez ten przepis wymienione. Wskazując na powyższe, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i ją oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.