II SA/Rz 729/15

WyrokWSA w Rzeszowie2018-03-27

Skład orzekający: Jerzy Solarski, Joanna Zdrzałka, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki budynku gospodarczego, wybudowanego na podstawie zgłoszenia, do którego organ nie wniósł sprzeciwu, jest uzasadniony w sytuacji, gdy jego usytuowanie narusza przepisy dotyczące strefy kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia, a przepisy te zostały wprowadzone rozporządzeniem działającym wstecz?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły prawo materialne, stosując przepisy rozporządzenia z 2013 r. dotyczące strefy kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia, które wprowadzono z mocą wsteczną, co jest sprzeczne z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Ponadto, sąd uznał, że organy nie wykazały, iż budynek gospodarczy stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, wybudowanego na działce nr 23/2 w miejscowości [...], w odległości 0,10m - 0,20m od gazociągu wysokiego ciśnienia DN250. Budynek został wybudowany w czerwcu 2013 r. na podstawie zgłoszenia, do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu. Organy nadzoru budowlanego uznały, że budynek narusza przepisy dotyczące strefy kontrolowanej gazociągu, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 2013 r., które weszło w życie po rozpoczęciu budowy. Skarżąca kwestionowała legalność budowy gazociągu oraz stosowanie przepisów rozporządzenia z 2013 r. z mocą wsteczną.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 1000 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej D. W. kwotę 1000 zł /słownie: tysiąc złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania D.W. (dalej: "Odwołująca/Skarżąca"), od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB"), z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] nakazującej Skarżącej, zam. [...], jako właścicielce rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego na działce nr 23/2 w [...], przy jej południowej granicy. W uzasadnieniu wskazano, że na skutek interwencji Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. Oddział w [...] (dalej: "Gaz – System S.A."), przeprowadzone zostało postępowanie w sprawie kolizyjnego usytuowania obiektu budowalnego położonego na działce nr 23/2 w stosunku do gazociągu wysokiego ciśnienia DN250. PINB ustalił, że na działce nr 23/2 istnieje niewykończony parterowy, niepodpiwniczony budynek gospodarczy o wymiarach 4,02m x 1,35m, konstrukcji drewnianej szkieletowej – słupy z krawędziaków 16cm x 7cm i 16cm x 16cm, z wypełnieniem wełną mineralną, od zewnątrz ściany oszalowane deskami, strop drewniany, dach dwuspadowy jętkowy o pokryciu gontem papowym. Budynek posadowiony na wysokich ścianach fundamentowych. Budowę budynku rozpoczęto na podstawie zgłoszenia z dnia 20 maja 2013 r., znak: [...], do którego Starosta i nie wniósł sprzeciwu. Budynek usytuowany jest w odległości 0,20m (płd.-zach. narożnik budynku) i w odległości 0,10m (płd.-wsch. narożnik budynku) od gazociągu wysokiego ciśnienia DN250. Głębokość posadowienia gazociągu licząc od poziomu terenu do osi gazociągu wynosi od 1,40m do 1,74m. Ponieważ odległość przedmiotowego budynku od gazociągu nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r., poz. 640, dalej: "rozporządzenie z 2013 r."), w szczególności określonej w załączniku nr 2 PINB uznał, że budynek gospodarczy został wybudowany w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia . Mając na uwadze, że budowa przedmiotowego budynku nie została zakończona, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, ust. 2, 4, 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: "P.b."), postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] nakazał Skarżącej, jako właścicielce, rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. W odwołaniu Odwołująca podniosła, że gazociąg wysokiego ciśnienia został wybudowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę lub nielegalnie, a budynek gospodarczy wybudowała na podstawie zgłoszenia, do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu. Opisaną na wstępie decyzją (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. w zakresie nazwiska Odwołującej), WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego wszczęte zostało odrębne postępowanie w sprawie legalności budowy gazociągu wysokiego ciśnienia DN250 relacji [...]– [...], m.in. na działce 23/2 w [...]. Postępowanie to zakończyło się wydaniem przez WINB decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] udzielającej pozwolenia na użytkowanie gazociągu wysokiego ciśnienia. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") z dnia [...] lutego 2015 r., [...]. Po dodatkowych oględzinach budynku przeprowadzonych w dniu 2 marca 2015 r. ustalono, że na dzień oględzin budynek z zewnątrz znajdował się w stanie wykończonym, wewnątrz natomiast był niewykończony. Analizując materiał dowodowy organ odwoławczy jako prawidłowe ocenił zastosowanie przez organ instancji art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Gazociąg wysokiego ciśnienia DN 250 został wybudowany około 1974 r. – 1975 r. a więc wcześniej niż budynek gospodarczy, który wybudowany został w czerwcu 2013 r. Na wykonanie budynku inwestorka posiadała zgłoszenie (z 20.05.2013 r., [...]). Niemniej jednak fakt posiadania zgłoszenia, do którego organ nie wniósł sprzeciwu, nie oznacza, że obiekt ten nie podlega ocenie, w świetle art. 51 w zw. z art. 50 P.b. Budynek gospodarczy wybudowany został w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b., tj. w sposób powodujący zagrożenie życia i zdrowia i w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, zatem zasadnie wstrzymano prowadzenie robót budowlanych (postanowienie z 17 lutego 2014 r.). W tej sytuacji stan faktyczny sprawy należało ocenić na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 P.b. W chwili budowy budynku gospodarczego gazociąg wysokociśnieniowy DN 250 istniał, to zaś obligowało inwestorkę budynku gospodarczego do jego realizacji zgodnie z obowiązującymi normami bezpieczeństwa. Jednocześnie WINB zaznaczył, że nawet jeśli gazociąg został wybudowany bez pozwolenia na budowę to wykonany był wcześniej, niż budynek gospodarczy i podmiot realizujący na danym terenie inwestycję później musi uwzględnić zastany stan faktyczny i prawny. Dodatkowo zaznaczył, że w toku postępowania uwzględnił fakt, że postępowanie w sprawie legalności budowy gazociągu zostało zakończone i zakończyło się zalegalizowaniem obiektu poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie. Powołując § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. oraz załącznik nr 2 (tabela 1) podał, że dla gazociągu wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej DN 250 i ciśnienia gazu powyżej 0,4 MPa do 10,0 MPa szerokość strefy kontrolowanej od budynków niemieszkalnych wolnostojących wynosi 30m. Usytuowanie budynku gospodarczego w odległości 0,1m do 0,2m od gazociągu wyklucza możliwość doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie określonych czynności na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. Ponieważ usytuowanie budynku gospodarczego narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w czasie jego budowy, to wydanie nakazu rozbiórki jest uzasadnione. Skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.), wobec skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną postępowania. Wniosła też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania skargi na decyzję GINB z [...] lutego 2015 r. wydaną w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie gazociągu. Nadto decyzji zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń co do posadowienia budynku gospodarczego, art. 50 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie wezwania jej do złożenia wyjaśnień; art. 58 i art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozważenie materiału dowodowego w sposób wnikliwy i wszechstronny, art. 84 K.p.a. poprzez niepowołanie biegłego celem ustalenia przebiegu gazociągu oraz art. 86 K.p.a. poprzez nieprzesłuchanie skarżącej. Nadto zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 98 K.p.a poprzez nie zawieszenie przedmiotowego postępowania, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione ograniczenie własności skarżącej; wniosła też o zasądzenie kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 729/15 tut. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, zaś postanowieniem z dnia 16 stycznia 2016 r. zawiesił postępowanie sądowe. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2018 r. postępowanie to zostało podjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Budowę budynku gospodarczego, którego dotyczy postępowanie, rozpoczęto w czerwcu 2013 r., na podstawie zgłoszenia z dnia 20 maja 2013 r., do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu (k. 63-66 akt WINB). Przedmiotowy budynek jest niepodpiwniczony, o wymiarach 4,02m x 1,35m, konstrukcji drewnianej szkieletowej – słupy z krawędziaków 16cm x 7cm i 16cm x 16cm, z wypełnieniem wełną mineralną, od zewnątrz ściany oszalowane deskami, strop drewniany, dach dwuspadowy jętkowy o pokryciu gontem papowym; posadowiony jest na wysokich ścianach fundamentowych (k. 67-72 akt j.w. oraz k. 9-12 akt PINB). W dniu 2 marca 2015 r. budynek "znajdował się w stanie wykończeniowym, tj. na zewnątrz oszalowany deskami, natomiast ściany fundamentowe obłożone płytkami kamiennymi, wewnątrz budynek niewykończony" (k. 72/2). Budynek usytuowany jest w odległości 0,20m (płd.-zach. narożnik budynku) i w odległości 0,10m (płd.-wsch. narożnik budynku) od gazociągu wysokiego ciśnienia DN250. Głębokość posadowienia gazociągu licząc od poziomu terenu do osi gazociągu wynosi od 1,40m do 1,74m (k. 29-32 akt PINB). Natomiast gazociąg wysokiego ciśnienia DN250 został wybudowany około 1974 r. – 1975 r. bez wymaganego pozwolenia; postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie tego gazociągu w części przebiegającej m.in. przez działkę nr 23/2, wszczęte zostało w toku postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie i zakończyło się wydaniem przez WINB decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie gazociągu wysokiego ciśnienia. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją GINB z dnia [...] lutego 2015 r., [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. VII SA/Wa 891/15, po rozpoznaniu skargi Skarżącej, uchylił decyzje wyżej wymienione, natomiast NSA wyrokiem z dnia 19 stycznia 2018 r. sygn. II OSK 837/16, uwzględniając skargę kasacyjną GINB, uchylił wyrok WSA z dnia 8 stycznia 2016 r. i jednocześnie oddalił skargę Skarżącej na decyzję GINB z dnia [...] lutego 2015 r., w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie gazociągu (fakt powszechnie znany). Przy tych bezspornych okolicznościach, organy nadzoru budowlanego wydały rozstrzygnięcia: - PINB, postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, ust. 2, 4, 5 P.b., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową budynku gospodarczego; powodem wstrzymania był fakt prowadzenia robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, a w szczególności w rozporządzeniu z 2013 r.; następnie organ ten decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b., nakazał Skarżącej, jako właścicielce, rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego; - WINB, po rozpoznaniu dowołania Skarżącej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., utrzymał w mocy decyzję PINB w przedmiocie nakazu rozbiórki; rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi. II. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Zgodnie z tym przepisem, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Natomiast w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, w podstawie prawnej wskazano art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b. W myśl tych unormowań, w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4). Jeśli chodzi o "przepisy", to postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia 17 lutego 2014 r. wskazuje na rozporządzenie z 2013 roku, w tym na § 110 oraz załącznik nr 2 (tabela 1), gdzie dla gazociągu wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej DN250 i ciśnienia gazu powyżej 0,4 MPa do 10,0 MPa szerokość strefy kontrolowanej od budynków niemieszkalnych wolnostojących wynosi 30m. III. Mając na uwadze stan sprawy opisany w punkcie I oraz wskazane powyżej przepisy organy przyjęły, że przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany został w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b., tj. w sposób powodujący zagrożenie życia i zdrowia i w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. WINB stwierdził, że zasadnie wstrzymano prowadzenie robót budowlanych (postanowienie z [...] lutego 2014 r.), natomiast ze względu na usytuowanie budynku w stosunku do gazociągu w odległości 0,1m do 0,2m, wykluczona jest możliwość doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie określonych czynności, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. W tej sytuacji należało podjąć decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Nakaz rozbiórki jest konsekwencją przyjęcia przez organy, że roboty budowlane związane z realizacją przedmiotowego budynku prowadzono w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Innymi słowy przyjęto, że zaistniały dwie, niezależne od siebie przesłanki wstrzymania robót (z punktu 2 oraz z punktu 4 ust. 2 art. 50 P.b.), a w dalszej kolejności – nakazu rozbiórki. Jeśli chodzi o pierwszą sytuację, tj. "zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia" przez gazociąg Sąd stwierdza, że organy niezasadnie powołały się na tę przesłankę. Wskazać w tym miejscu należy na uzasadnienie wyroku sygn. II OSK 837/16 z którego wynika, że pozwolenie na użytkowanie gazociągu wydane zostało na podstawie art. 42 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229 ze zm.). Zatem podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego było stwierdzenie zdatności do użytku gazociągu (ust. 3), natomiast dowodem na tę okoliczność była ocena techniczna sporządzona na potrzeby okresowej kontroli. Ocena stwierdzająca dobry stan techniczny gazociągu, odmiennie niż to uczynił WSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. VII SA/Wa 891/16, zinterpretowana została jako równoznaczna ze stwierdzeniem, że gazociąg nie stanowi potencjalnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Orzeczenie to wiąże tut. Sąd (art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") co oznacza, że przedmiotowy gazociąg zagrożenia takiego nie stwarza. Wobec tego należało rozważyć, czy przedmiotowy budynek nie stwarza zagrożenia, o jakim mowa, skoro w stosunku do budynku gospodarczego wszczęto postępowanie naprawcze. Zatem przesłanka "zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia" winna być oceniana przez pryzmat wstrzymanych robót (przez budynek gospodarczy) i dopiero po jej ustaleniu – rozważana w kontekście istnienia podstaw do wydania jednej z decyzji przewidzianych przepisem art. 51 P.b. W realiach sprawy organy nie wykazały, aby przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany "w sposób powodujący zagrożenie życia i zdrowia" co oznacza, że powołanie się na tę przesłankę przy decyzji o rozbiórce budynku gospodarczego jest co najmniej przedwczesne. Drugą przyczyną wszczęcia postępowania naprawczego było w ocenie organów wystąpienie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. - obiekt został zrealizowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Przepisami tymi, co wynika wprost z postanowienia PINB, jest § 110 oraz załącznik nr 2 (tabela 1) rozporządzenia z 2013 r., gdzie dla gazociągu wysokiego ciśnienia o średnicy nominalnej DN250 i ciśnienia gazu powyżej 0,4 MPa do 10,0 MPa szerokość strefy kontrolowanej od budynków niemieszkalnych wolnostojących wynosi 30m, a więc naruszenie tzw. "norm odległościowych". Przypomnieć w tym miejscu należy, że normy odległościowe po raz pierwszy w formie prawa powszechnie obowiązującego wprowadzono w rozporządzeniu Ministra Przemysłu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 1989 r. Nr 45, poz. 243). Jednakże w rozporządzeniu tym zamieszczono przepis przejściowy - § 52, wskazujący, że przepisy rozporządzenia nie dotyczą sieci gazowych wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a także sieci gazowych, dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę. Także w następnym rozporządzeniu Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 listopada 1995 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. z 1995 r. Nr 139, poz. 686) określono odległość gazociągów wysokiego ciśnienia. Również i to rozporządzenie w § 91 stanowiło, iż jego przepisów nie stosuje się do gazociągów, stacji gazowych, punktów redukcyjnych i tłoczni wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a także gazociągów, stacji gazowych, punktów redukcyjnych i tłoczni dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę. Podobne uregulowanie zawierało także rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. Nr 97, poz. 1055), które w § 89 stanowiło, że przepisów rozporządzenia nie stosuje się do gazociągów, stacji gazowych, punktów redukcyjnych, tłoczni i magazynów gazu wybudowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że to w czasie obowiązywania rozporządzenia z 2001 roku Skarżąca dokonała zgłoszenia budowy przedmiotowego budynku gospodarczego i zgłoszenie to nie spotkało się ze sprzeciwem właściwego organu mimo, że na załączonej mapie zaznaczony był (nielegalny w owym czasie) gazociąg DN250 oraz wrysowany projektowany obiekt. Obecnie obowiązuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640) i zgodnie z § 1 ust. 1, jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie, przebudowie sieci gazowej służącej do transportu gazu ziemnego; rozporządzenie to weszło w życie z dniem 4 czerwca 2013 r. (§ 112). Jednocześnie rozporządzenie z 2013 roku w § 110 zawiera przepis intertemporalny, według którego dla gazociągów: 1) wybudowanych przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę; 2) w okresie od dnia 12 grudnia 2001 r. do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub dla których w tym okresie wydano pozwolenie na budowę - stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Takie brzmienie przepisu oznacza wprowadzenie stref kontrolowanych do stanów zaistniałych przed datą wejścia aktu prawnego w życie, a więc z mocą wsteczną. Podstawową zasadą międzyczasowego prawa jest niedziałanie prawa wstecz (lex retro non agit). W piśmiennictwie wskazuje się, że zasada ta nie została sformułowana expressis verbis w Konstytucji RP, niemniej jednak wywodzona jest z art. 2. Zasada lex retro non agit jest uważana za pochodną zasady demokratycznego państwa prawnego, a także wynika z zasady legalności i z zasady zaufania obywateli do państwa. Oznacza ona, że nie należy stanowić norm prawnych (w tym także norm intertemporalnych) nakazujących stosowanie nowo ustanowionych norm do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie tych nowych norm, z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych przez te normy. W razie wątpliwości należy więc przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość. Przyjmuje się, że zasada ta może mieć swoje wyjątki, gdy wymagają tego względy sprawiedliwości społecznej, albo gdy chodzi o modyfikacje prawa podmiotowego na korzyść obywateli (zob. J. Zimmermann – Prawo administracyjne). Zasada niedziałania prawa wstecz uznawana jest przez Trybunał Konstytucyjny i nakazuje, "by nie stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń (rozumianych sensu largo), które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych, z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych" (tak TK w orzeczeniu z dnia 22 sierpnia 1990 r. K 7/90, OTK nr 1 poz. 5). Jednocześnie TK dopuszcza odejście od tej zasady wtedy, gdy nowa regulacja mająca działać wstecz, jest korzystniejsza dla adresata (zob. np. wyrok TK z dnia 31 marca 1998 r. sygn.. K 24/97, OTK 1998, nr 2 poz. 13). Również w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zasada lex retro non agit jest jednym z elementów państwa prawnego, gdyż stanowi podstawową zasadę porządku prawnego w państwie opartego na założeniu, że "każdy przepis normuje przyszłość, nie zaś przeszłość" (zob. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3 poz. 71). W rozpoznawanej sprawie o wyjątkach pozwalających na odstąpienie od zasady niedziałania prawa wstecz (względy sprawiedliwości społecznej, czy modyfikacja prawa podmiotowego na korzyść obywateli) nie może być mowy, dlatego Sąd uznaje, że § 110 rozporządzenia z 2013 roku zawierający normę intertemporalną narusza zasadę niedziałania prawa wstecz i w rozpoznawanej sprawie nie może mieć zastosowania. W realiach sprawy oznacza to, że skoro zamiar budowy przedmiotowego budynku gospodarczego zgłoszono przed wejściem w życie rozporządzenia z 2013 roku i zgłoszenie to nie spotkało się ze sprzeciwem właściwego organu, to do zdarzenia prawnego (skutecznego zgłoszenia) zaistniałego pod rządem rozporządzenia z 2001 roku, nie ma zastosowania rozporządzenie z 2013 roku. Tym samym rozporządzenie z 2013 roku nie mieści się w "przepisach", o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Zatem orzekając nakaz rozbiórki z nawiązaniem do tej przesłanki, organy naruszyły prawo materialne. Z tych przyczyn, wobec naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.) oraz wobec naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.), w zw. z art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło