II SA/Rz 731/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. /[...]/ Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./, po rozpatrzeniu wniosku Z. M. - pełnomocnika A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010r. /[...]/ w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie protokołu granicznego [...] dotyczącej działki nr 563 A. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1995 r. /[...]/ w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów wsi R. gm. P., obejmującym działki nr 560, 561, 562 /zmiana powierzchni/ oraz decyzji z dnia [...] września 1995 r. /[...]/ zatwierdzającej projekt podziału działek nr 561 na nowe nr 561/1, 561/2, 561/3, 561/4 oraz nr 562 na nowe nr 562/1, 562/2, 562/3, wydanych na podstawie protokołu granicznego [...], i postanowiło przekazać wniosek z dnia [...] października 2009 r. A. W. Staroście celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. W złożonym wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. Z. M. pełnomocnik A. W. wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy "unieważnienia" decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego "na podstawie bezprawnego protokołu granicznego z naruszeniem prawa". Analizując sprawę organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zasługuje na uwzględnienie, jednak z innej przyczyny niż podniesiona w tym wniosku. Zgodnie z art. 65 § 1 K.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Decyzją wydaną w pierwszej instancji organ wydał rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1995 r. w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i jednocześnie w sentencji tej samej decyzji przekazał wniosek A. W. Staroście, celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Procedura administracyjna nie przewiduje możliwości jednoczesnego rozstrzygnięcia, w drodze jednej decyzji, sprawy stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu wszczętym na wniosek strony i sprawy przekazania tego wniosku do innego organu, jako organu właściwego. Powyższą ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. W., działając przez pełn. Z. M. Decyzji nr [...] zarzucono lekceważącą treść uzasadnienia na uwagi złożone we wniosku z dnia [...] października 2009 r., zaś decyzji nr [...] – cyniczną treść uzasadnienia nie zawierająca odpowiedzi na uwagi złożone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według twierdzeń skargi decyzje zostały wydane na podstawie bezprawnego protokołu granicznego [...] /m.in. sfałszowano podpis skarżącej/ i dlatego bezzasadne jest wznowienie sprawy, czy też wydanie decyzji na podstawie dokumentów "oznaczonych przestępstwem". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych /tu decyzji/. Sąd administracyjny nie rozważa więc kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia /art. 135 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Dokonując kontroli w omówionym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, a także decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. /[...]/ nie mogą pozostać w obrocie prawnym, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazano w skardze, a które Sąd – nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną – wziął pod uwagę z urzędu /art. 134 § 1 powyższej ustawy/. Z urzędu bowiem należało stwierdzić, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa /chociaż w różnym stopniu/. Na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. – wskazanego w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. /[...]/ - organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną połączoną z przekazaniem sprawy indywidualnej do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, tylko wówczas, gdy "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części". Z treści powyższego przepisu wynika również, że organ odwoławczy przekazując sprawę może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jakiekolwiek inne wady postępowania nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydawania decyzji kasacyjnej tego typu. Lektura akt administracyjnych, a także uzasadnienie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. nie dają żadnych podstaw do uznania, że skorzystanie przez organ odwoławczy z kompetencji określonych w art. 138 § 2 K.p.a., a tym samym wskazanie przez ten organ na konieczność postępowania w trybie instancji, było prawidłowe. Motywując bowiem swoje stanowisko organ ten nie wskazał przesłanek uprawniających do skorzystania z dyspozycji powyższego przepisu. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność "jednoczesnego rozstrzygnięcia w drodze jednej decyzji sprawy stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu wszczętym na wniosek strony i sprawy przekazania tego wniosku do innego organu jako organu właściwego". Nie budzi zatem jakichkolwiek wątpliwości Sądu wadliwość decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. /[...]/, przy jej wydawaniu organ naruszył art. 19, 65 § 1 K.p.a., w związku z tym potrzeba usunięcia jej z obrotu prawnego była oczywista. Uznać jednak należy, że w takiej sytuacji podjęcie przez organ odwoławczy decyzji przy zastosowaniu art. 138 § 2 K.p.a. nie było prawidłowe, a tym samym nie odpowiada prawu. W konsekwencji więc koniecznym było usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, wadliwość wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. /[...]/ sklasyfikować należy jako rażąco naruszającą prawo. W literaturze i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Rażące to więc oczywiste, wyraźne, bezsporne /zob. J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, Pip 1986, z. 1, s. 69 i n./. Podobnie wywodzono w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1999 r., V SA 1970/98, Lex 50195: "Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny". Z akt sprawy wynika, że po przeprowadzeniu postępowania w trybie nadzwyczajnym – wszczętego wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. A. W. – w dniu [...] kwietnia 2010 r. została wydana decyzja /[...]/, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1995 r. /[...]/ w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów wsi R., obejmującym działki nr 560, 561, 562 /zmian powierzchni/ oraz decyzji z dnia [...] września 1995 r. /[...]/ zatwierdzającej projekt podziału działek nr 561 i 562, wydanych na podstawie protokołu granicznego [...] i jednocześnie postanowiło przekazać w/w wniosek A. W. Staroście celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Przestrzeganie przez organ administracji swojej właściwości do załatwienia sprawy /rzeczowej i miejscowej/ jest ustawowym obowiązkiem tego organu /art. 19 K.p.a./. Jeżeli zaś organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie /art. 65 § 1 K.p.a./. Nie ulega zatem wątpliwości, że regulacje zawarte w powyższych przepisach K.p.a. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] kwietnia /[...]/ nie były przestrzegane – mimo stwierdzenia braku swojej właściwości do załatwienia sprawy, rozstrzygnięcie zostało podjęte – co bez wątpienia należało ocenić jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 165 § 1 pkt 2 k.p.a. W rezultacie jest to powód do usunięcia wspomnianej wyżej decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku /pkt 1 i pkt 2/, przy zastosowaniu art. 135 tej ustawy. O kosztach postępowania sądowego w wyroku Sąd nie rozstrzygał, gdyż skarżąca przed zamknięciem rozprawy nie zgłosiła wniosku o ich przyznanie /będąc pouczona w myśl art. 210 ustawy w/w/.