II SA/Rz 732/10

30 listopada 2010 r. POSTANOWIENIE Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i A.W., o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi wyżej wymienionych, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, - postanawia – odmówić ustanowienia adwokata. Wnioskiem z 24 listopada 2010 r., skarżący A. i A. W. zainicjowali przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA) postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ma ono polegać na ustanowieniu na rzecz skarżących adwokata. ich wniosek dotyczy sprawy zakończonej przed WSA na mocy wyroku oddalającego skargę z 9 listopada 2010 r., o sygn. II SA/Rz 732/10. Na podstawie treści opisanego wyżej wniosku PPF ustalono, iż skarżący A. i A. W. utrzymują wspólnie czteroosobowe gospodarstwo domowe. W skład tego gospodarstwa oprócz skarżących wchodzi dwójka małoletnich dzieci. Strony nie posiadają nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych. A. W. uzyskuje dochód z pracy oraz umowy zlecenia w łącznej wysokości 7220 zł. A. W. prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą. Działalność ta nie przynosi dochodów. Wnioskodawca poniósł w ostatnich 9 miesiącach straty na kwotę 2567,02 zł. W miesiącu wrześniu 2010 r. odnotowano dochód w wysokości 2392,84 zł. Na koszty prowadzenia działalności gospodarczej składa się wynajem mieszkania, leasing samochodu firmowego, ubezpieczenie miesięczne, opłaty za telefon oraz za Internet. Ponadto rodzina ponosi opłaty za przedszkole, wyżywienie synów, dojazdy do pracy, spłatę kredytu zaciągniętego na spłatę zadłużenia wobec MOPS oraz dokształcanie A. W. w miesięcznej wysokości 200 zł. Pozostałe po odjęciu kosztów działalności gospodarczej oraz kosztów bieżących zasoby pieniężne wynoszą 2590 zł. Pozwalają na pokrycie kosztów wyżywienia w wysokości 1200 zł oraz wydatków w postaci artykułów higienicznych, chemii gospodarczej, wydatków szkolnych, odzieży a także leków. Stwierdzono, co następuje: Granice procesowego żądania A. W. i A. W. dotyczą wyłącznie ustanowienia adwokata. Oznacza to, że skarżący powinni udowodnić, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, ze względu na grożący rodzinie uszczerbek na poziomie bieżącego utrzymania. Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). Na wstępie należy podkreślić, iż ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z kosztów sądowych skarżących w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Zniesienie z mocy prawa ciężaru kosztów sądowych spowodowało dla skarżących ten skutek, że nie byli zmuszeni do uiszczenia opłat i wydatków. W rezultacie, ciężary finansowe postępowania sprowadzają się w przypadku A. i A. W. wyłącznie do wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi za sporządzenie środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji (przymus adwokacko - radcowski). Ten koszt oscyluje w granicach od 200 do 300 zł. Skarżący nie mogą zostać uprawnieni do korzystania z usług pełnomocnika z urzędu. Ich sytuacja majątkowa nie jest bowiem na tyle ciężka, aby istniała konieczność pokrycia wynagrodzenia adwokackiego ze środków publicznych. Rozstrzygając wniosek, nie sposób pominąć, że A. W. uzyskuje dochody w stałej wysokości, znacznie przekraczającej średnie wynagrodzenie. Łączny dochód rodziny podzielony na jej członków, jest wyższy niż minimalne wynagrodzenie. Należy wspomnieć, iż kwota minimalnego wynagrodzenia została określona przez Radę Ministrów w 2010 r. na poziomie 1317 zł. Dochody te powinny wystarczyć nie tylko do pokrycia bieżących wydatków ale także wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Według zgodnego oświadczenia stron, A. W. od dwóch lat prowadzi działalność przynosząca wyłącznie straty. Z powodu prowadzenia nieprzynoszącej dochodu działalności zarobkowej, Skarb Państwa nie powinien być pozbawiany środków pieniężnych. Jeżeli stan nierentowności trwa tak długi okres, to kierujący się regułami ekonomii, przedsiębiorca rozważa zaprzestanie działalności bądź zmianę jej profilu. Nie można uznać za wiarygodne aby małżonkowie przez tak długi okres akceptowali ponoszenie znaczących strat, wobec jak twierdzą, bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Oznacza to, że prowadzona przez A. W. aktywność nie przynosi wyłącznie wydatków, zaś rodzina osiąga dzięki niej, nieujawnione dla potrzeb uzyskania prawa pomocy korzyści. Abstrahując od kwestii wiarygodności oświadczenia dotyczącego bilansu działalności gospodarczej, znaczącego zaoszczędzenia środków może przynieść gospodarstwu zawieszenie działalności gospodarczej w oparciu o art. 14a ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2007 r., Nr 155 poz. 1095 ze zm.). Wygospodarowane w ten sposób środki nie tylko spowodują odczuwalne podniesienie poziomu życia członków gospodarstwa, ale pozwolą skorzystać z usług najbardziej profesjonalnego adwokata. Należy też podnieść, że prowadzenie działalności gospodarczej nie należy do niezbędnych do zachowania poziomu życia form aktywności człowieka. Dlatego też, związane z nią potrzeby nie podlegają ochronie wynikającej z przepisów regulujących w p.p.s.a. prawo pomocy. Wypada wyjaśnić stronom, że prawo pomocy jest instytucją mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach charakteryzujących się wyjątkowością. Takiej wyjątkowości nie można doszukać się u skarżących. Strony korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów; są osobami młodym, aktywnymi zawodowo i gospodarczo. Dzięki znaczącym jak na obecne realia dochodom A. W., poziom życia rodziny nie odbiega od średniego poziomu życia rodzin w województwie [...], przez co nie może zostać zakwalifikowany jako szczególny. Reasumując, zapłata za sporządzenie środka odwoławczego, nie przekracza możliwości gospodarstwa domowego. Wydatek rzędu ok. 300 zł nie spowoduje bowiem jakiegokolwiek obniżenia warunków życia rodziny. Przyznanie fachowego pełnomocnika skutkowałoby w takich okolicznościach nieuzasadnionym wydatkowaniem środków z budżetu państwa. Wskazane okoliczności rodzinne i majątkowe rodziny W. nakazywały rozstrzygnąć wniosek na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w sposób określony w treści sentencji niniejszego postanowienia.