II SA/Rz 732/10

22 grudnia 2010 r. POSTANOWIENIE Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku, A.W. i A. W. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi wyżej wymienionych, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w domu pomocy społecznej, w wyniku złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 listopada 2010 r., o sygn. akt II SA/Rz 732/10, o odmowie ustanowienia adwokata, -postanawia- odmówić ustanowienia adwokata. A. i A. W. strony skarżące w sprawie o sygn. II SA/Rz 732/10, pismem z 24 listopada 2010 r. zażądali od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Sprawa, do której złożono wniosek o prawo pomocy została zakończona przed WSA na mocy wyroku oddalającego skargę z 9 listopada 2010 r., o sygn. II SA/Rz 732/10. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy, postanowieniem z 30 listopada 2010 r., sygn. II SA/Rz 732/10 odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. Od odmownego postanowienia referendarza, skarżący wnieśli w ustawowym terminie sprzeciw do WSA. Według stron, żądane przez kancelarie adwokackie i radcowskie wynagrodzenie z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej w kwocie od 3000 zł do 6000 zł jest dla nich zbyt wygórowane. Gros kosztów, które wpływają na ujemny dochód firmy A. W. są opłatami stałymi, które muszą być ponoszone co miesiąc niezależnie od kondycji przedsiębiorstwa. Podniesiono także, że w czasach kryzysu gospodarczego prowadzenie własnej działalności i stałe rozwijanie wachlarza oferowanych usług powinno być lepiej oceniane przez instytucje sądowe, nawet jeśli nie przynosi to wymiernych efektów. Stwierdzono, co następuje : Ze względu na rodzaj środka prawnego, który uruchomił postępowanie sądowe, należy na wstępie przytoczyć treść unormowania zawartego w art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). W świetle tego przepisu w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. O utracie mocy orzeczenia referendarza nie decyduje jego wadliwość, lecz sam fakt wniesienia sprzeciwu. Ponieważ strony wnioskujące o prawo pomocy, złożyły w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego postanowienie to traci moc. Stawia to przed Sądem konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku PPF, przy uwzględnieniu okoliczności powołanych w treści sprzeciwu. Granice procesowego żądania stron dotyczą wyłącznie ustanowienia adwokata. Oznacza to, że skarżący powinni udowodnić, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, ze względu na grożący rodzinie uszczerbek na poziomie bieżącego utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W toku postępowania rozpoznawczego ustalono następujące okoliczności życia rodziny W.: A. W. i A. W. prowadzą wspólnie czteroosobowe gospodarstwo domowe. W skład tego gospodarstwa oprócz skarżących wchodzi dwójka małoletnich dzieci. Na przychód A. W. składają się zarobki z pracy oraz umowy zlecenia w łącznej wysokości 7’220 zł. A. W. prowadzi działalność gospodarczą nie przynoszącą dochodów. Rodzina wydatkuje koszty związane z utrzymaniem synów, dojazdy do pracy, spłatę kredytu zaciągniętego na spłatę zadłużenia oraz dokształcanie A. W. Pozostałe po odjęciu kosztów działalności gospodarczej oraz kosztów bieżących zasoby pieniężne wynoszą 2590 zł. Zdaniem Sądu, strony nie wykazały w wymaganym stopniu okoliczności skutkujących przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie sposób pominąć, iż postępowanie w niniejszej sprawie wolne jest od wszelkich kosztów sądowych (opłat i wydatków). Dlatego, uczestniczenie w tym postępowaniu nie wiązało się dla stron wnioskujących z żadnymi dolegliwościami finansowymi. Jedyny niezbędny dla kontynuowania sprawy ciężar finansowy, spowodowany jest ustawowym przymusem ustanowienia fachowego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Członkowie gospodarstwa domowego żyją na poziomie nie odbiegającym od standardowych warunków przeciętnego gospodarstwa domowego. Posiadanie stałych dochodów, prowadzenie działalności gospodarczej przy wykorzystaniu znaczącej wartości majątku wyklucza uznanie ubiegających się o prawo pomocy za osoby ubogie, wymagające wsparcia ze strony instytucji publicznych. Wnioskujący dysponują znaczącym potencjałem w postaci wykształcenia i doświadczenia umożliwiającego zarobkowanie w każdych warunkach gospodarczych. Nie ulega wątpliwości, iż dochód osiągany przez strony wnioskujące przewyższa minimalne wynagrodzenie przyjęte jako obowiązujące w 2010 r. Należy zauważyć, iż kwota minimalnego wynagrodzenia jest ustalana przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych dla utrzymania osoby fizycznej w postaci kosztów zakupu żywności, odzieży, potrzeb kulturalnych i oświatowych. Zdaniem Sądu Najwyższego, obciążanie strony kosztami, których wysokość nie przewyższa jednomiesięcznych jej dochodów zbliżonych do przeciętnych zarobków pracowników zatrudnionych w gospodarce uspołecznionej nie oznacza, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku na utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 października 1983 r., I Cz 151/83, OSNC 1984, nr 5, poz. 82). Z tej przyczyny, ustanowienie fachowego pełnomocnika przy wysokości wynagrodzenia wykazywanego przez strony nie spowoduje trudności w zachowaniu minimum egzystencji przez rodzinę W. Podane w treści sprzeciwu wynagrodzenie z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej w granicach od 3000 zł do 6000 zł, jest zdaniem Sądu wygórowane i nie odpowiada obiektywnej rzeczywistości. Skorzystanie z pomocy prawnej radcy prawnego lub adwokata prowadzącego kancelarie w obszarze działania WSA w Rzeszowie nie spowodowałoby tak znacznego obciążenia budżetu stron wnioskujących. Odnosząc się do podnoszonych przez strony kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, należy wyjaśnić, iż ten sposób zdobywania środków pieniężnych nie jest jedynym jaki pozostaje osobie fizycznej. Ponoszenie strat przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie oznacza jeszcze, że nie dysponuje ona środkami niezbędnymi do kontynuowania postępowania. Ponieważ rodzina pomimo wielomiesięcznego ponoszenia strat przez przedsiębiorstwo A. W. nadal finansuje aktywność niezyskowną, to należy sądzić, że tym bardziej jest w stanie opłacić czynność procesową w postaci opracowania środka odwoławczego od niekorzystnego dla stron wyroku sądu pierwszej instancji. Poniesienie tego ciężaru może przynieść rodzinie korzystniejsze efekty od finansowania działalności nie przynoszącej profitów. Strony powinny mieć świadomość, że ustanowienie adwokata ze środków publicznych skutkuje pozbawieniem budżet państwa środków potrzebnych do finansowania jego zadań. Wobec tego zobowiązania natury prywatnoprawnej, na które powołują się skarżący (tj. koszty prowadzenia działalności w postaci rat leasingowych, Internetu, utrzymania telefonu, koszty dokształcania) nie mogą być traktowane w sposób uprzywilejowany skoro nie wpływają na zachowanie chronionego przez ustawę poziomu utrzymania niezbędnego. Za taki poziom uznaje się właściwy dla oznaczonej osoby fizycznej oraz członków jej gospodarstwa domowego poziom niezakłóconej realizacji podstawowych potrzeb życiowych. Poprzez wyeliminowanie wydatków niekoniecznych dla utrzymania tego poziomu, rodzinie pozostaje kwota wystarczająca zarówno dla pokrycia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika oraz utrzymania niezbędnego gospodarstwa domowego. Będzie ona znacząco wyższa od zadeklarowanej kwoty przeznaczanej na miesięczne utrzymanie rodziny w wysokości 2590 zł. W świetle przedstawionych okoliczności nie zostały spełnione przez strony przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2, art. 259 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a.