II SA/Rz 734/08

Dnia 17 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. i innych na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2008 roku, nr [...] wydaną w sprawie scalenia gruntów we wsi P. N. w gminie P. N. -postanawia- przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2009 roku, sygn. II SA/Rz 734/08 referendarz sądowy przyznał A. G. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w połowie ich wysokości odmawiając jednocześnie uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie – skarżący wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 2 lutego 2009 roku – zwrotne potwierdzenie odbioru, akta sądowe tom III. W dniu 5 lutego 2009 roku skarżący wniósł sprzeciw. Zarzucił w nim, iż błędnie przyjęto, że jego sytuacja rodzinna i majątkowa pozwala mu poczynić oszczędności, z których będzie w stanie pokryć połowę wysokości kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem – z jednej strony – realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego Sąd ocenił jego wniosek jako zasadny. W oparciu o przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd ustalił co następuje: w skład rodziny skarżącego wchodzi żona oraz siedmioro małoletnich dzieci; najstarsze ma 15 lat. Żona skarżącego aktualnie jest w ciąży. Dochód, z którego utrzymuje się rodzina stanowi wynagrodzenie ze stosunku pracy A. G. – 3000 zł. brutto oraz dopłaty rolne, które za rok 2008 wyniosły 3505, 14 zł. Żona skarżącego nie pracuje. Rodzina zamieszkuje w drewnianym domu z 1947 roku, o powierzchni ok. 65m2. Ponadto w skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna o pow. 6 ha oraz samochód osobowy marki opel Vectra z 1993 roku. Na koszty obciążające budżet domowy składają się wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, koszty eksploatacji nieruchomości rolnej, wydatki na samochód (ok. 400 zł. miesięcznie) oraz na telefon komórkowy (ok. 70 zł). Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną (liczebność rodziny) i majątkową skarżącego oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego w dzisiejszych czasach należy stwierdzić, iż dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącego jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować jakiekolwiek oszczędności. Skumulowany wysiłek jaki wiązałby się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych doprowadziłby w ocenie sądu do znacznego pogorszenia sytuacji skarżącego i jego rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.