II SA/Rz 737/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi K. Ć. na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania -skargę oddala- Przedmiotem skargi K. Ć. (dalej w skrócie: "skarżący") jest postanowienie Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy postanowienie Starosty [...] (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...], uchylenia tej decyzji i wydania gruntu zajętego pod drogę krajową, oznaczonego jako działka nr 192/2 położonego w [...]. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, pod budowę obejścia drogowego wsi [...] m. in. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr 192/2 o pow. 370 m², powstałej z działki nr 192 (dawna parcela nr 1960/3, objęta Kw nr [...] gm. kol. [...]), stanowiącej własność J. L. Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. skarżący wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, podnosząc, że ww. decyzją wywłaszczono osobę, która nie była właścicielem działki nr 192/2. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r. uznając, że skarżącego nie można uznać za stronę powyższego postępowania wywłaszczeniowego. Na skutek odwołania skarżącego, Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] września 2011 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. oddalił skargę. Następnie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącego od powyższego wyroku. W dniu 1 września 2015 r. skarżący wniósł do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wniosek o wydanie gruntu zajętego pod drogę krajową nr [...], oznaczoną jako działka nr 192/2 położoną w [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...], uchylenie tej decyzji i wydanie gruntu zajętego pod drogę krajową, oznaczonego jako działka nr 192/2 położonego w [...]. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego, jest Starosta [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] w punkcie 13 i w punkcie 26. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...], uchylenie tej decyzji i wydanie gruntu zajętego pod drogę krajową, oznaczonego jako działka nr 192/2 położonego w [...]. W uzasadnieniu postanowienia Starosta wyjaśnił, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. dotyczyło m. in. wywłaszczenia działki nr 192/2 w [...]. Natomiast skarżący nabył prawo własności działek nr 192/1 i 192/3 na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej w dniu [...] listopada 2000 r. Starosta stwierdził, że skoro skarżący w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie był właścicielem działki nr 192/2, a zatem nie był stroną postępowania wywłaszczeniowego, to brak jest podstaw do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego na jego wniosek. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda wyjaśnił, że zwrot nieruchomości mógłby być dokonany po wyeliminowaniu decyzji wywłaszczeniowej z obrotu prawnego. Ponieważ prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji naruszyłoby zasadę nie orzekania dwa razy w tej samej sprawie, organ przyjął, że postępowanie należy przeprowadzić w trybie art. 145 k.p.a. Ponieważ jednak skarżący w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej nie był właścicielem nieruchomości, której dotyczyło postępowanie, nie przysługuje mu żadne roszczenie względem działki nr 192/2 i brak jest podstaw do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego na jego wniosek. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia, a także postanowienia go poprzedzającego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organy dokonały samowolnej zmiany treści jego żądania, albowiem skarżący domagał się wydania gruntu zajętego pod drogę krajową nr 77, oznaczonego na mapie jako działka nr 192/2, a nie wznowienia postępowania wywłaszczeniowego. Zdaniem skarżącego, decyzja z dnia [...] grudnia 1981 r. nie mogła dotyczyć działki nr 192/2, albowiem działka taka wówczas nie istniała. Skarżący podniósł również, że organy obu instancji nie odniosły się do jego wniosków dowodowych oraz twierdzeń i zarzutów zawartych w kierowanych do tych organów pismach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako tak podlega oddaleniu. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący nie posiada przymiotu strony w sprawie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, pod budowę obejścia drogowego wsi [...] m. in. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr 192/2 o pow. 370 m², powstałej z działki nr 192 (dawna parcela nr 1960/3, objęta Kw nr [...] gm. kol. [...]), stanowiącej własność J. L. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że wniosek skarżącego z dnia 28 sierpnia 2015 roku o wydanie gruntu zajętego pod drogę krajową nr [...] oznaczoną na mapie nr 192/2 położoną w [...], został zasadnie potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją z 1981 roku. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że taka była wola skarżącego. Wskazuje na to treść podania skarżącego z dnia 24 października 2015 roku, którym skarżący złożył zażalenie na niezałatwienie jego wniosku z 28 sierpnia 2015 roku. Skarżący wprost podaje, iż jego wniosek powinien być rozpoznany na podstawie art. 145 K.p.a., albowiem w sprawie pojawiły się nowe dowody. Na okoliczność tę zwrócił również uwagę tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2017 roku, sygn. II SAB/Rz 23/17. W tych okolicznościach kwestia trybu rozpoznania wniosku skarżącego jest oczywista – wznowienie postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 147 K.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. W niniejszej sprawie Sąd nie ma wątpliwości, że skarżący przymiotu strony nie posiada, a co za tym idzie, zagadnienie to zostało przez organy ocenione właściwie. Odnotować należy, że w kwestii tej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 kwietnia 2014 roku, sygn. I OSK 2265/12. Sprawa ta wprawdzie dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 roku, niemniej jednak zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uwagi w materii posiadania przez skarżącego przymiotu strony zachowują adekwatność na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji należy przypomnieć, co następuje: Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem, pod budowę obejścia drogowego wsi [...] m. in. nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr 192/2 o pow. 370 m², powstałej z działki nr 192 (dawna parcela nr 1960/3, objęta Kw nr [...] gm. kol. [...]), stanowiącej własność J. L. Na podstawie zawartej w formie aktu notarialnego (Rep. A nr [...]) umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2000 r. skarżący nabył działki nr 192/1 i 192/3 położone w [...]. Działka nr 192/2 objęta została postępowaniem wywłaszczeniowym zakończonym decyzją z 1981 r. Skoro zatem skarżący nabył ww. działki dopiero w 2000 r., to nie można przyjąć, iż był stroną postępowania wywłaszczeniowego. Stroną postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki wznowienia postępowania administracyjnego. Istoty interesu prawnego należy natomiast upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Tym samym stroną postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości może być tylko osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe. Osoba nie będąca właścicielem, bądź jego spadkobiercą, nie może być stroną takiego postępowania, a zatem nie może skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu. Identyczny krąg osób może skutecznie domagać się w postępowaniu nadzorczym weryfikacji decyzji wywłaszczeniowej. Skarżący nie wykazał, aby decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. naruszała jego prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący zarówno w dacie wydania ww. decyzji wywłaszczeniowej, jak również w dniu złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego (tj. 28 sierpnia 2015 roku) oraz w dacie wydania postanowień odmawiających wszczęcia postępowania, nie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oznaczonej jako działka nr 192/2. Skarżący aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2000 r. nabył od następców prawnych J. L., jedynie działki nr 192/1 i 192/3, które sąsiadują z wywłaszczoną działką nr 192/2. Skoro zatem skarżący nie był właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr 192/2, ani też jego następcą prawnym, to nie ma interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją wywłaszczającą powyższą nieruchomość. Brak jest bowiem takiej normy prawnej, z której skarżący mógłby wywodzić swoje prawa do wywłaszczonej nieruchomości. Sam bowiem fakt jej wywłaszczenia nie miał żadnego wpływu na zakres praw, którymi obecnie dysponuje skarżący. Prawidłowo zatem organy uznały, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nie mogło być wszczęte na wniosek skarżącego. Sąd jako wadliwe ocenia powołanie w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia art. 61a K.p.a. W ocenie Sądu w razie oczywistego braku przymiotu strony podmiotu wnoszącego o wznowienie postępowania administracyjnego należy wydać postanowienie o odmowie jego wznowienia, w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a. Uchybienie to jednak nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W odniesieniu do postępowań mających za przedmiot wznowienie postępowania, art. 61a § 1 K.p.a. pełni funkcję zbliżoną do art. 149 § 3 K.p.a. Niezależnie od tego, czy podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania będzie art. 61a K.p.a., czy też art. 149 § 3 K.p.a., przesłanki ich stosowania są takie same. Mają charakter formalny i sprowadzają się do niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych lub przedmiotowych – analogicznie w przedmiotowym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2806/15. Dodać trzeba, że oczywistość braku przymiotu strony przez skarżącego wynika po pierwsze, z akt sprawy, a po drugie, została potwierdzona wyrokiem Naczelnego Sąd Administracyjny z dnia 2 kwietnia 2014 roku, sygn. I OSK 2265/12. Skarżący wnosił o wznowienie postępowania administracyjnego z uwagi na pojawienie się nowych dowodów w sprawie, a zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Kwestia jego legitymacji nie musiała wobec powyższego podlegać weryfikacji już we wznowionym postępowaniu, co byłoby – co do zasady - konieczne w razie podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Całość naprowadzonych okoliczności o ocen prawnych czyni zarzuty skargi niezasadnymi, a Sąd zobowiązuje do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.