II SA/Rz 738/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-10-11
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Stanisław Śliwa, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, jeśli podstawą ich przyznania było postanowienie o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, które następnie zostało uchylone, a pozew odrzucony z powodu powagi rzeczy osądzonej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając istotne naruszenia prawa procesowego i materialnego. Organy nie określiły precyzyjnie przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane, a także nie ustaliły momentu, od którego skarżący mógł mieć świadomość nienależności pobieranych świadczeń, co jest kluczowe dla oceny subiektywnego aspektu 'pobrania nienależnego świadczenia'. Brak było również jasności co do okresu, za który świadczenie zostało uznane za nienależnie pobrane, co stanowiło sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego.Stan faktyczny
Skarżący R. B. otrzymał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu powództwa o alimenty. Następnie postanowienie to zostało uchylone, a pozew o alimenty odrzucony z powodu powagi rzeczy osądzonej. Organy administracji uznały świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązały skarżącego do ich zwrotu. Skarżący wniósł skargę, kwestionując zasadność tej decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego R. B. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2022 r. nr SKO.4112/2/2022 w przedmiocie uznania, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały niezależnie pobrane i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 13 grudnia 2021 r. nr GOPS.528.23.2021; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącego R. B. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Przedmiotem skargi R. B. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (organ odwoławczy) z dnia 21 marca 2022 r. nr SKO.4112/2/2022 utrzymująca w mocy decyzję Wójta
Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] o uznaniu, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały nienależnie pobrane i zobowiązaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
W dniu 5 listopada 2020 r. skarżący złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] (GOPS) wniosek o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci: R. B. i V. B. na okres świadczeniowy 2020/2021. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego w [...]Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...] o udzieleniu zabezpieczenia powództwa o alimenty przez zobowiązanie H. G. do uiszczania na rzecz małoletnich V. B. i R. B. rat alimentacyjnych w kwotach po 700,00 zł miesięcznie na rzecz każdego z małoletnich. Mając na uwadze treść zaświadczeń Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia 12 października 2020 r. o bezskuteczności egzekucji alimentów, organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na V. B. i R. B. na okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie.
W dniu 23 września 2021 r. do GOPS wpłynęła kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt [...] uchylającego postanowienie tymczasowe z dnia [...] stycznia 2020 r. Organ ustalił również, że wobec cofnięcia wniosku o wszczęcie egzekucji, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] postanowieniem z dnia 22 marca 2021 r. umorzył postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela.
Decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2020 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 9, art. 10, art. 15, art. 18 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.p.o.u.a.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego - uznał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie 9.000,00 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 9 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czyli od 1 grudnia 2020 r. do dnia spłaty.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.o.u.a. ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3 u.p.o.u.a. do wniosku należy dołączyć odpowiednio: zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia:
a) zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji,
b) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem,
c) orzeczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dla osoby uprawnionej,
d) oświadczenie o uczęszczaniu osoby uprawnionej do szkoły lub szkoły wyższej,
e) informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z:
- brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub
- brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą,
f) inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego będącego przedmiotem wniosku.
W związku z cofnięciem wniosku o wszczęcie egzekucji należności alimentacyjnych, który jest podstawą do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] uchylił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 września 2021 r. Wypłata świadczeń została wstrzymana od miesiąca sierpnia 2021 r.
Organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 15 lutego 2021 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o cofnięcie wniosku o wszczęcie egzekucji należności alimentacyjnych z dnia 14 kwietnia 2020 r., który w konsekwencji spowodował powstanie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Organ I instancji uznał więc, że do zwrotu pozostaje świadczenie z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie 9.000 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ I instancji niepełnej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego, która to ocena miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, co przejawiało się w:
a) błędnym przyjęciu przez organ I instancji, iż skarżącemu nie przysługuje i nie przysługiwało prawo do przyznania i pobierania świadczenia alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletnich dzieci V. i R. B. w sytuacji, gdy skarżący spełnił wszelkie wymogi formalne oraz merytoryczne do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jego dalszego wypłacania;
b) błędnym przyjęciu przez organ I instancji, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego pozostaje świadczeniem nienależnie pobranym, a nadto skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty 9.000 zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2021 r. w sytuacji, gdy świadczenie to winno być nadal wypłacane na rzecz skarżącego, tym samym organ niesłusznie uznał pobrane świadczenie za świadczenie nienależne podlegające zwrotowi;
2) art. 9, art. 10, art. 15 i art. 18 u.p.o.u.a. oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez organ I instancji i przyjęcie, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego pozostaje świadczeniem nienależnie pobranym, a nadto skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty 9.000,00 zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2021 r.
Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia 21 marca 2022 r. nr SKO.4112/2/2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy u.p.o.u.a. Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, obowiązana jest do ich zwrotu. Ustalona w art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a. definicja nienależnie pobranego świadczenia przyjmuje, że nienależnie pobrane świadczenie – oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części; przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia; wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów; wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję; wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 4b.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych. Organ odwoławczy stwierdził również, że skarżący składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego został prawidłowo pouczony o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu, uchylenia obowiązku alimentacyjnego lub zmiany wysokości zasądzonych alimentów oraz otrzymania alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Został również - co istotne - poinformowany o skutkach zaniechania wykonania w/w obowiązku.
Zdaniem organu odwoławczego, niewątpliwie okolicznością mającą wpływ na prawo do przedmiotowego świadczenia było uchylenie przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt [...] własnego postanowienia z dnia [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...], w którym udzielono zabezpieczenia przez zobowiązanie H. G. do uiszczenia na rzecz małoletnich powodów V. B. i R. B. rat alimentacyjnych w kwotach po 700 zł miesięcznie na rzecz każdego z małoletnich powodów. Z chwilą wydania ostatecznego postanowienia przez Sąd, odpadła podstawa przyznania świadczenia skarżącemu, który zaniechał poinformowania organu I instancji o w/w czynności Sądu i braku podstaw do pobierania świadczenia. Odpadła również druga z przesłanek przyznania świadczenia, tj. prowadzenie przez komornika postępowania egzekucyjnego, bowiem Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] postanowieniem z dnia 22 marca 2021 r. umorzył postępowanie egzekucyjne zgodnie z wnioskiem wierzyciela, który dotyczył cofnięcia wszczęcia egzekucji należności alimentacyjnych z dnia 14 kwietnia 2020 r. i umorzenia postępowania w całości.
Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał pobierane świadczenie przez skarżącego od 1 grudnia 2020 r. za nienależne.
W ocenie organu odwoławczego, okoliczności podnoszone w odwołaniu nie zawierają konkretnych okoliczności uzasadniających zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego. Nie można zatem ustosunkować się do nich merytorycznie.
W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w całości. Skarżący powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu, a ponadto zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz prawidłowa jego ocena w połączeniu z prawidłową analizą stanu faktycznego sprawy i podstaw materialnoprawnych winny prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia, że skarżący nie jest zobowiązany do zwrotu dochodzonej przez organ kwoty nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, względnie o umorzenie postępowania w całości, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja pozostaje oczywiście krzywdząca dla skarżącego, a także dla jego małoletnich dzieci, które pozostają pozbawione środków na prawidłowe funkcjonowanie oraz przeżycie. Decyzja nosi więc przejawy naruszenia zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego. W ocenie skarżącego, powinien on w dalszym ciągu pobierać świadczenie alimentacyjne z Funduszu Alimentacyjnego, co winno powodować brak podstaw do uznania okresu od dnia 1 listopada 2020 r. do 31 lipca 2021 r. za okres nienależnego pobrania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga została uwzględniona z przyczyn, które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Po pierwsze, Sąd stwierdził z urzędu, że pomiędzy treścią rozstrzygnięcia organu odwoławczego (decyzja z dnia 21 marca 2022 r.) o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2021 r. a uzasadnieniem zachodzi sprzeczność w zakresie ustalenia okresu, za który świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało uznane za nienależnie pobrane. Organ pierwszej instancji orzekł, że świadczenie zostało nienależnie pobrane za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 lipca 2021 r., natomiast organ drugiej instancji z jednej strony utrzymał w mocy powyższą decyzję, z drugiej zaś wyraził w uzasadnieniu stanowisko, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało pobrane nienależnie od dnia 1 grudnia 2020 r. (s. 5 zaskarżonej decyzji). Oczywiście trudno w tej sytuacji przesądzić, czy wadliwością dotknięta jest sentencja zaskarżonej decyzji, czy też w jej uzasadnieniu doszło do pomyłki. Istotne jest to, że już tego rodzaju wadliwość rozstrzygnięcia uzasadnia ocenę, iż w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia prawa procesowego (art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.), które co najmniej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po drugie, niezależnie od wskazanej wyżej wady, nie można uznać, że organ odwoławczy był uprawniony do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji ze względu na istotne naruszenie w postępowaniu pierwszej instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 7 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.p.u.a.).
Powyższe wady mają charakter procesowy i materialnoprawny.
Organy orzekające w sprawie nie określiły w sposób kategoryczny mającej zastosowanie do skarżącego szczegółowej przesłanki ustawowej uznania pobranego świadczenia za nienależne. Zgodnie z art. 2 pkt 7 u.p.u.a. nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części; b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia; d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów; f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję; g) wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 4b.
Z uzasadnień kontrolowanych decyzji można wyprowadzić wniosek, że w ocenie organów spełniona została przesłanka z art. 2 pkt 7 lit. a) u.p.u.a., a więc skarżącemu wypłacono świadczenie pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Ustalenia i rozważania faktyczne i prawne kontrolowanych organów są jednak dotknięte istotnymi brakami w zakresie wyznaczenia momentu początkowego stanu pobierania przez skarżącego nienależnych świadczeń.
Ponownie orzekając w sprawie, organy muszą uwzględnić, że o ile pojęcie świadczenia nienależnego w świetle przesłanek regulacji ustawowej ma charakter obiektywny (podstawa wypłaty świadczenia nie istniała od początku albo odpadła, niezależnie od świadomości i woli beneficjenta świadczenia), o tyle pojęcie pobrania nienależnego świadczenia ("świadczenie nienależne pobrane") wykazuje już cechy pojęcia subiektywnego, to znaczy stwierdzenie jego zaistnienia wymaga ustalenia, że dany podmiot pobrał obiektywnie nienależne świadczenie mając świadomość braku podstaw ku temu lub celowo zmierzając do wyłudzenia świadczenia albo doprowadzając przez swoje zawinione działanie lub zaniechanie do wypłaty tego rodzaju świadczenia.
W przedmiotowej sprawie prawidłowe określenie momentu początkowego stanu pobierania nienależnych świadczeń wymaga zatem poczynienia ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych świadczących o świadomości skarżącego co do nieprzysługiwania mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Okoliczności te w świetle akt administracyjnych są związane przede wszystkim z postępowaniem cywilnym przed Sądem Rejonowym (SR) w [...], jakie zostało zainicjowane przez skarżącego jako przedstawiciela ustawowego małoletnich dzieci (powodów) R. B. i V. B. w sprawie przeciwko matce H. G. (pozwanej) o alimenty (sygn. akt [...]). Jakkolwiek podstawą wniosku skarżącego z dnia 5 listopada 2020 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego było natychmiast wykonalne postanowienie SR w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. o udzieleniu zabezpieczenia (sygn. akt [...]), które zostało uchylone prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia [...] listopada 2020 r. (sygn. akt [...]), to jednak już wcześniej postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. SR w [...] odrzucił pozew wniesiony w ww. sprawie o sygn. akt [...]. Kontrolowane organy nie ustaliły jednak daty uzyskania przez powyższe postanowienie cechy prawomocności, pomimo iż zagadnienie to ma znaczenie dla oceny świadomości skarżącego w zakresie możliwości dochodzenia przez reprezentowane przez niego dzieci świadczeń alimentacyjnych od matki na drodze postępowania cywilnego przed sądami polskimi. Jak bowiem wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] września 2020 r. o odrzuceniu pozwu (sygn. akt [...]), obowiązek alimentacyjny pozwanej H. G. względem małoletnich dzieci został ustalony na podstawie orzeczenia sądu austriackiego z dnia 9 listopada 2017 r. i zgodnie regulacjami prawa prywatnego międzynarodowego orzeczenie to jest skuteczne i wykonalne na terytorium RP, a zatem nie jest dopuszczalne ponowne dochodzenie tożsamych roszczeń przed sądem polskim (przesłanka rei iudicatae). Prawomocne odrzucenie pozwu o alimenty oraz prawomocne uchylenie postanowienia SR w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie o alimenty (sygn. akt [...]) przez postanowienie z dnia [...] listopada 2020 r. (sygn. akt [...]) niewątpliwie usunęło wszelkie wątpliwości prawne co do prawnej dopuszczalności prowadzenia egzekucji komorniczej na podstawie powyższego orzeczenia tymczasowego z dnia [...] stycznia 2020 r. Skarżący z dniem, w którym najwcześniej mógł zapoznać się z treścią uzasadnień powyższych orzeczeń, uzyskał świadomość co do nienależności świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wniosek z dnia 15 lutego 2021 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożony przez skarżącego jako wierzyciela oraz postanowienie Komornika Sądowego przy SR w [...] z dnia 22 marca 2021 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego miały już oczywiście znaczenie następcze i wtórne względem prawomocnych rozstrzygnięć sądowych o niedopuszczalności dochodzenia roszczeń alimentacyjnych od pozwanej H. G.
Wobec powyższego obowiązkiem kontrolowanych organów będzie ustalenie momentu, w którym skarżący najwcześniej dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o treści uzasadnień prawomocnego postanowienia z dnia [...] września 2020 r. o odrzuceniu pozwu w sprawie [...] oraz prawomocnego postanowienia z dnia [...] listopada 2020 r. o uchyleniu postanowienia tymczasowego (sygn. akt [...]), a następnie – w zależności od powyższych ustaleń – określenie daty początkowej okresu, za który świadczenia zostały pobrane nienależnie, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli skarżący uzyskał wiedzę o ww. orzeczeniach w trakcie danego miesiąca (miarodajny będzie dzień uzyskania wiedzy o orzeczeniu doręczonym później) okresu świadczeniowego, należy przyjąć, że świadczenie stało się pobranym nienależnie od pierwszego dnia miesiąca następującego po tym miesiącu (por. art. 23 ust. 7 u.p.u.a.).
Mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organów drugiej i pierwszej instancji (punkt pierwszy wyroku).
Jednocześnie na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono w punkcie drugim wyroku o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego (480 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło