II SA/Rz 739/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie określenia daty końcowej przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego – tj. 31 października 2013 r. Podaniem z dnia 4 lutego 2013 r. M. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną A. W., dołączając orzeczenie o stopniu jej niepełnosprawności z dnia 4 lutego 2013 r. - wydanego po rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 stycznia 2013 r. – wydanego na okres do dnia 29 lutego 2016 r. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Prezydent Miasta [...] odmówił wnioskodawcy przyznania żądanego świadczenia. Na skutek jednak skargi strony wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Rz 1238/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie ww. decyzje. W ponownie prowadzonym postępowaniu decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] przyznał M. W. specjalny zasiłek opiekuńczy w tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną A. W. za okres od lutego do października 2013 r. uznając, że wnioskodawca spełniła przesłanki określone w art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.) dalej zwaną: "U.ś.r.". W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. zakwestionował okres, na jaki przyznano mu świadczenie wskazując, że opiekę nad żoną sprawuje nieprzerwanie i ciągle. Powołał się także na ww. wyrok WSA w Rzeszowie i stwierdził, że świadczenie powinno być mu przyznane także za okres oczekiwania na wyrok w tamtej sprawie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" lub "Kolegium") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty przyznało stronie specjalny zasiłek opiekuńczy za okres od 1 stycznia do 31 października 2013 r. W ocenie Kolegium wnioskodawca spełnił przesłanki do otrzymania świadczenia określone w art. 16a ust. 1 U.ś.r., jednak organ I instancji błędnie określił czas, na jaki powinno zostać ono przyznane. Wniosek o przyznanie świadczenia złożono w dniu 4 lutego 2013 r., a wniosek o orzeczenie stopnia niepełnosprawności pochodzi z 4 stycznia 2013 r. Tak więc, w myśl art. 24 ust. 1 i 2 U.ś.r. świadczenie powinno być przyznane od stycznia do końca okresu zasiłkowego, tj. 31 października 2013 r. Nie mogło natomiast, jak tego oczekuje odwołujący się, objąć czasu trwania postępowania sądowego, gdyż za ten okres powinna być wydana kolejna decyzja. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. W., wnosząc do tut. Sądu skargę. Podkreślił w niej, że sprawując nieprzerwanie opiekę nad żoną powinien otrzymać świadczenie za cały ten okres, także za czas trwania poprzedniego postępowania sądowego, aż do stycznia 2015 r., ponieważ decyzją z dnia [...] marca 2015 r. od miesiąca stycznia 2015 r. przyznano mu świadczenie na kolejny okres zasiłkowy do października 2015 r. Wskazuje też, że Kolegium przyznało mu świadczenie za okres, w którym je pobierał, gdyż poprzednia decyzja SKO odnosząca się do świadczenia pielęgnacyjnego dotyczyła okresu od 1 maja 2011 r. do 31 stycznia 2013 r. Dlatego też zaskarżona decyzja jest dla niego niezrozumiała jeszcze w większym stopniu, niż decyzja organu I instancji. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Poinformowało jednocześnie, że wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części i decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres od 1 do 31 stycznia 2015 r. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. zawieszono postępowanie sądowe, które podjęto postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. w związku z uzyskaniem od Kolegium informacji o tym, że od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. nie wniesiono środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Oceniając powyższą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec zastosowania przepisów prawa materialnego z ich naruszeniem w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie daty końcowej przyznanego świadczenia. Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy Sąd poczytuje za własne ustalenia, które stanowić mogą podstawę wyrokowania. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest, że skarżący M. W. jest osobą uprawnioną do specjalnego zasiłku dla opiekuna. Analiza akt sprawy również w kontekście oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1238/14 prowadzi do wniosku, że organy orzekające błędnie określiły datę końcową dla określenia uprawnienia skarżącego. W uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Rzeszowie wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), w którym trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. i wprowadzającej między innymi art. 16a ust. 1 u.ś.r. narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniały przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniająca z 2012 r. Wykonując powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, Sejm uchwalił ustawę z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), w której uregulowano sytuację prawna osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa weszła w życie 15 maja 2014 r. Ustawa ta w art. 25 stanowi, że w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17 (uwaga Sądu dotycz zmiany art. 16 a u.ś.r.) ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r. na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. sygn. akt [...], że Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2011 r. z dnia [...] mają 2011 r. nr [...] i przyznało M. W. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od 1.05.2011 r. do 31.01.2013 r. Mając na względzie przytoczony przepis Kolegium błędnie określiło datę końcową przyznanego świadczenia. Umknęło uwadze organu, że do skarżącego nie ma zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. wyznaczający przyznanie świadczenia na okres zasiłkowy. Przepis art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna stanowi lex secialis w stosunku do ustawy o świadczeniach rodzinnych w tym zakresie i dlatego maksymalnym okresem dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest dzień 31 grudnia 2014r. Sąd z ostrożności wskazuje na treść art. 2 ust. 5 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna, określający przypadki, w których nie przysługuje zasiłek dla opiekuna. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) orzekł jak w sentencji wyroku, uchylając datę końcową przyznanego świadczenia. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku.