II SA/Rz 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]" na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej - p o s t a n a w i a - I. skargę odrzucić, II. zwrócić Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]" kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi. II SA/Rz 74/13 U Z A S A D N I E N I E Międzyzakładowa Organizacja Związkowa "[...]" wniosła skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], którą: w pkt I. uchylono decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] o odmowie Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]" - udzielenia informacji publicznej w postaci kopii sprawozdań pokontrolnych sporządzonych przez audytora wewnętrznego Sądu Okręgowego [...] tj.: - "Monitorowanie systemu kontroli zarządczej – samoocena", nr [...] z dnia 6 marca 2012 r., - "Funkcjonowanie systemu kadrowego", nr [...] z dnia 16 lipca 2012 r., w pkt II. umorzono postępowanie I instancji w całości. Skarga została podpisana przez M. P. - jako pełnomocnika Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]". Ponieważ przy wniesieniu skargi nie przedłożono pełnomocnictwa (przedłożono jedynie kserokopię potwierdzonej już "za zgodność z oryginałem" uchwały) w związku z powyższym Sąd pismem z dnia 24 stycznia 2013 r. wezwał M. P. do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (dalej jako WSA) Rzeszowie. Wezwanie należało wykonać w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że w/w nie posiada umocowania do reprezentowania strony skarżącej. M. P. w sekretariacie Wydziału Informacji Sądowej tut. Sądu okazał kopię uchwały potwierdzonej za zgodność z oryginałem. Kolejnym pismem z dnia 22 lutego 2013 r. Sąd wezwał M. P. do przedłożenia dowodu na okoliczność, że skarżąca organizacja ma zdolność sądową przed tut. Sądem (np. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącej Międzyzakładowej Organizacji Zakładowej "[...]"). Na wyznaczonej wcześniej rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. M. P. wskazał, że dokumenty o które Sąd wzywał zostały wysłane pocztą w dniu 26 lutego 2013 r., przy czym Sąd ustalił, że do dnia rozprawy w/w dokumenty nie płynęły. M. P. na pytania Sądu wyjaśnił, że nie jest pracownikiem Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]", ani nie jest też pracownikiem organu nadrzędnego skarżącego. W/w wyjaśnił, że skarżąca jednostka działa w ramach Regionu [...], który jest wymieniony w jednostkach terenowych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a siedzibą organizacji jest siedziba Zarządu [...]. Sąd poinformował M. P. o treści art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.) oraz, że wobec udzielonych wyjaśnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może on reprezentować osoby prawnej i celem uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd rozprawę odroczył. Wobec faktu, że do skargi został załączony jedynie niepotwierdzony wydruk komputerowy statutu, według którego skarżąca jednostka ma posiadać osobowość prawną i wobec ujawnionych braków formalnych skargi - pismem z dnia 28 lutego 2013 r. Sąd wezwał Międzyzakładową Organizację Związkową "[...]" do: 1) podpisania skargi zgodnie z zasadami reprezentacji określonymi w statucie, z jednoczesnym wykazaniem (udowodnieniem) - oryginalnymi dokumentami lub poświadczonymi przez notariusza "za zgodność z oryginałem" kopiami, że osoby podpisujące skargę są do tego uprawnione. Przy czym Sąd określił, że wykonaniem zarządzenia w zakresie podpisania skargi będzie także nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi wraz z odpisem, 2) przedłożenia odpisu statutu poświadczonego przez sąd rejestrowy (jako obowiązującego i aktualnego tekstu jednolitego aktu). Jednocześnie Sąd poinformował skarżącego, że M. P. nie może być pełnomocnikiem Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ "[...]" w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wobec treści art. 35 P.p.s.a. Powyższe wezwanie wraz z pouczeniem, że nieusunięcie wskazanych braków w terminie 7 dni od daty ich otrzymania, spowoduje odrzucenie skargi, zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 marca 2013 r. Zatem siedmiodniowy termin upłynął z dniem 12 marca 2013 r. Skarżący w dniu 13 marca 2013 r. przekazał do WSA w Rzeszowie drogą elektroniczną pismo zatytułowane jako "wniosek". Na piśmie widnieje adnotacja, że dokument został podpisany – w formie podpisu elektronicznego przez E. O. - Przewodniczącego Komisji Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]". Skarżący wniósł o: - wydłużenie terminu do uzupełninia braków formalnych skargi do 30 dni, z uwagi na niemożność wykonania żądania Sądu w zakreślonym terminie 7 dni oraz - zawieszenie postępowania na okres 30 dni ze względu na fakt, że termin 7 dni wskazany przez Sąd jest terminem zbyt krótkim na wykonanie wezwania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że termin siedmiodniowy do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, który nie może być na wniosek strony przedłużony ani skrócony. Zgodnie z art. 84 P.p.s.a. przedłużyć bowiem można jedynie termin sądowy. Termin sądowy to termin wyznaczony przez przewodniczącego lub sąd. Termin ustawowy to termin wynikający wprost z ustawy. Istnieje natomiast możliwość przywrócenia terminu na ogólnych zasadach (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz - Romańska Marta, Knysiak-Molczyk Hanna, Woś Tadeusz, 2011, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa, wydanie IV, ISBN: 978-83-7620-594-6). W związku z powyższym wniosek skarżącego o przedłużenie ustawowego terminu 7 dniowego do uzupełnienia braków formalnych skargi nawet gdyby spełniał wymogi pisma procesowego (aktualnie obwiązujące przepisy P.p.s.a. nie dopuszczają złożenia pisma drogą elektroniczną z podpisem elektronicznym), to Sąd nie mógłby takiego wniosku uwzględnić wobec braku podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do kolejnego wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania na okres 30 dni z uwagi na zbyt krótki termin do uzupełnienia braków skargi, podnieść należy, że żaden z przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie daje możliwości zawieszenia postępowania z w/w powodu. Jedyna możliwość zawieszenia postępowania w oparciu o przepisy P.p.s.a. stanowiło w tym wypadku zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron. Pomijając już braki formalne złożonego wniosku o zawieszenie postępowania w tym i brak wykazania, że pochodzi od osoby uprawnionej do samodzielnego reprezentowania skarżącego (m.in. brak statutu), nie ma wniosku o zawieszenie od strony przeciwnej – Prezesa Sądu Apelacyjnego [...]. Ponadto zawieszenie postepowania już po upływie terminu do uzupełnienia braków skargi może odnieść żadnego skutku. Dlatego też Sąd nie brał pod uwagę ewentualnego zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron, (żadna inna podstawa nie wchodziła w grę), skoro termin ustawowy dla skarżącego (do podpisania skargi i przedłożenia statutu), upłynął, nie mógł być przedłużony, a ponadto nie było wniosku o zawieszenie pochodzącego od strony przeciwnej. Wniesione przez skarżącego drogą elektroniczną pismo z uchybieniem terminu 7 dniowego, także nie stanowi uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż skarżący nie podpisał skargi, ani nie przedłożył odpisu statutu poświadczonego przez sąd rejestrowy. Wobec braku możliwości przedłużenia terminu ustawowego i wobec faktu, że nadal nie wiadomo kto jest uprawniony do reprezentowania skarżącego, bo nie zostało to wykazane - Sąd nie mógł zignorować faktu bezskutecznego upływu terminu ustawowego, co nastąpiło z dniem 12 lutego 2013 r. Nadto wypada zauważyć, że złożone przez skarżącego drogą elektroniczną do WSA pismo zawiera brak formalny w postaci - braku własnoręcznego podpisu. Skoro jednak skarżący w terminie ustawowym 7 dni nie podpisał skargi, to wydaje się mało prawdopodobne, że w kolejnym terminie 7 dniowym podpisze wniosek, tym bardziej, że wniósł o przedłużenie o 30 dni terminu ustawowego. W ocenie Sądu wzywanie skarżącego do podpisania pisma wniesionego drogą elektroniczną jest niecelowe. Nawet gdyby osoby uprawnione do reprezentowania skarżącego podpisały to pismo i wykazały, że są uprawnione do reprezentacji, to i tak nie wywołałoby ono oczekiwanego skutku, gdyż Sąd nie może przedłużyć terminu ustawowego, ani zawiesić toczącego się postępowania na okres 30 dni, z tego powodu, że skarżący nie jest w stanie uzupełnić braków formalnych skargi w terminie 7 dniowym. Obydwa wnioski skarżącego nie znajdują umocowania w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Najistotniejsza jest jednak kwestia nieuzupełnienia przez skarżącego braków formalnych skargi w ustawowym terminie 7 dniowym (tj. podpisania skargi przez osoby uprawnione z wykazaniem upoważnienia do reprezentacji i przedłożenia statutu poświadczonego przez sąd rejestrowy). Wyjaśnienia wymaga, że skarga składana do sądu administracyjnego jest pismem procesowym, które aby mogło zostać merytorycznie rozpoznane musi spełniać określone wymogi formalne. Jednym z nich, stosownie do art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. jest podpisanie go przez stronę, albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Nieusunięcie pomimo wezwania określonego braku formalnego skargi w ustawowym terminie powoduje odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Jeżeli skarżący, zgodnie z zapisem ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854, ze zm., dalej jako u.z.z.) ma osobowość prawną, a co za tym idzie zdolność sądową to winien powyższe wykazać. Ponieważ miał być jednostką organizacyjną osoby prawej, która posiada osobowość prawną, to nie mogąc powyższego wykazać odpisem z KRS, należało przedstawić statut NSZZ "[...]" – potwierdzony przez sąd rejestrowy. Skarżący pomimo prawidłowego doręczenia wezwania nie podpisał skargi w ustawowym terminie (tj. zgodnie z zasadami reprezentacji określonymi w statucie, z jednoczesnym wykazaniem, że osoby podpisujące skargę są do tego uprawnione). Taki brak formalny skargi, który nie został uzupełniony, obliguje Sąd do odrzucenia skargi. W tym miejscu pozostaje jeszcze kwestia wyjaśnienia ewentualnej zdolności sądowej Międzyzakładowej Organizacji Związkowej "[...]" przed sądem administracyjnym. Sąd może ustalić fakt, że statut przyznaje osobowość prawną danej jednostki organizacyjnej jedynie w oparciu o dokument – oryginał potwierdzony przez sąd rejestrowy, w którym ten dokument się znajduje. Trzeba bowiem mieć pewność, jakie rzeczywiście są aktualne zapisy statutu. Ustawa o związkach zawodowych nie definiuje ani "zakładowej organizacji związkowej", ani też "międzyzakładowej organizacji związkowej". Należy więc przyjąć, że zasadniczo kwestia dotycząca tego, które jednostki organizacyjne danego związku zawodowego mają status zakładowych lub międzyzakładowych organizacji związkowych może być rozstrzygnięta przez statut danego związku. Jeżeli dany statut związku zawodowego jest zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym to nie ma podstaw, by kwestionować rozwiązanie przyjęte w takim zarejestrowanym statucie. Zajmując się tą kwestią Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest wskazanie w statucie związku zawodowego jego jednostek organizacyjnych, którym przyznaje on status osoby prawnej. Art. 15 u.z.z. stanowi, że związek zawodowy oraz jego jednostki organizacyjne wskazane w statucie nabywają osobowość prawną z dniem zarejestrowania (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II PK 241/2006). Szczególnie istotne znaczenie ma brzmienie art. 13 pkt 7 u.z.z., w myśl którego statut związku zawodowego ma określać strukturę organizacyjną związku zawodowego ze wskazaniem, które z jednostek organizacyjnych związku mają osobowość prawną. Występujący w tym przepisie zwrot "wskazanie, które jednostki organizacyjne związku zawodowego mają osobowość prawną", wyraźnie świadczy o tym, iż wolą ustawodawcy było to, by sam statut związku zawodowego przesądzał o tym, które jego jednostki mają osobowość prawną. Przy czym ustawodawca dla podkreślenia swojej intencji nie użył zwrotu "mogą mieć osobowość prawną", lecz posłużył się kategorycznym stwierdzeniem "mają osobowość prawną". Inaczej mówiąc, sprawa ta pozostawiona została do autonomicznych rozstrzygnięć danego związku zawodowego, który decyduje o tym, czy dana jego jednostka jest równocześnie osobą prawną, a tym samym również on sam decyduje, w razie wątpliwości, od jakiego powstaje ta osobowość. Z zestawienia art. 13 pkt 7 i art. 15 ust. 1 u.z.z wynika, że jednostki organizacyjne związku, które "mają" osobowość prawną na mocy rozstrzygnięć statutowych "nabywają osobowość prawną" z dniem zarejestrowania danego związku zawodowego. Z przepisów tych należy wyprowadzić wniosek, że jednostka organizacyjna wskazana w statucie jako "mająca" osobowość prawną i jednocześnie istniejąca już w chwili zarejestrowania związku, uzyskuje tę osobowość w tym samym momencie, w którym osobowość nabywa sam związek, a więc w chwili jego rejestracji. Wskazanie w statucie jednostek organizacyjnych mających osobowość prawną ma charakter ogólny, abstrakcyjny w tym sensie, że statut - wskazuje jedynie określony typ (typy) jednostek organizacyjnych, którym przysługuje osobowość prawna, i nie wymienia z nazwy konkretnie istniejących w danym momencie jednostek organizacyjnych. Istniejące w chwili rejestracji związku jednostki organizacyjne, którym w myśl jego statutu przysługuje osobowość prawna, uzyskują ją z mocy art. 15 ust. 1 u.z.z. w dniu rejestracji związku. O nabyciu osobowości prawnej przez jednostki organizacyjne, które jeszcze w tym momencie nie istniały, rozstrzyga natomiast moment ich powstania, ten zaś określony zostać powinien w statucie związku zawodowego lub w innych przepisach wewnątrzzwiązkowych wydanych na jego podstawie. Z reguły początek bytu prawnego danej jednostki organizacyjnej - to moment rejestracji lub akceptacji i rejestracji - danej nowo utworzonej jednostki organizacyjnej przez zwierzchnie władze związku zawodowego. Z chwilą sądowej rejestracji związku zawodowego osobowość prawną uzyskał ten zawiązek oraz jednostki organizacyjne istniejące w dacie rejestracji. Jednostki organizacyjne powstające po tej dacie nabywają osobowość prawną z chwilą uzyskania - zgodnie ze statutem Związku - prawa do działania w charakterze statutowych struktur Związku Zawodowego "Solidarność" (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1993 r., sygn. akt I PZP 73/93). Ponieważ skarżący mimo wezwania Sądu nie podpisał skargi i nie przedstawił odpisu statutu poświadczonego przez sąd rejestrowy, dlatego Sąd mając na uwadze wcześniej wskazane okoliczności postanowił odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 58 § 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.