II SA/Rz 74/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z dnia 16 października 2023 r. nr 19/2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym - skargę oddala – Przedmiotem skargi PP (dalej: "Skarżący" lub "Odwołujący") jest decyzja Komendanta [....] Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej: "Organ II instancji") z 16 października 2023 r., nr Bi-ZG-SBK.440.19.2023 utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej: "Organ I instancji") z [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy, 25 czerwca 2023 r. funkcjonariusz Placówki Straży Granicznej w drogowym przejściu granicznym w [...] na kierunku przyjazdowym do Polski z Ukrainy dokonał kontroli autobusu marki [...], kierowanego przez obywatela Ukrainy [...], legitymującego się paszportem nr [...]. Pojazdem wykonywany był regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, na trasie [...] (UA) – [...] (PL), dla przewoźnika L sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Kontrolę przeprowadzono w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. owego przewozu drogowego rzeczy. W wyniku kontroli stwierdzono, że termin badania technicznego autobusu marki [...] potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego upłynął 29 maja 2023 r. Kierowca nie okazał żadnego innego dokumentu potwierdzającego, że pojazd został poddany wymaganemu badaniu technicznemu. Na podstawie systemu CEPIK potwierdzono, że termin badania technicznego ww. pojazdu upłynął 29 maja 2023 r. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli. Kierowca nie wniósł do niego uwag ani zastrzeżeń. Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w [...], na podstawie art. 92a ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 4 lp. 15.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 728 z późn. zm.) – dalej: "u.t.d.". nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji, Komendant [....] Oddziału Straży Granicznej w [....], decyzją z 16 października 2023 r. nr Bi-ZG-SBK.440.19.2023, utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu Organ odwoławczy przytoczył regulacje normujące zagadnienie zarządzającego transportem oraz konsekwencje prawne dla podmiotów wykonujących ten przewóz z naruszeniem przepisów u.t.d. Organ podkreślił, że w ramach zarządzania operacjami transportowymi Odwołujący powinien nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez właściciela przedsiębiorstwa, pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Jako zarządzający transportem Odwołujący jest zobowiązany znać także formalności związane z przeglądem technicznym pojazdów wykorzystywanych w przedsiębiorstwie do wykonywania przewozów drogowych i sprawdzać czy formalności te są dopełnione przez właściciela. Odwołujący ze swoich obowiązków nie wywiązał się, ponieważ skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem nieposiadającym ważnego okresowego badania technicznego. Skarżący podjął również próbę wykazania okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, niemniej w ocenie Organu odwoławczego była ona nieskuteczna. Argumentacja zawarta w treści odwołania – dotycząca przewozów pomocy humanitarnej i żołnierzy na terytorium Ukrainy – nie mogła stanowić podstawy do zwolnienia strony z odpowiedzialności, ponieważ Odwołujący nie przedłożył żadnych dowodów na ich potwierdzenie. Skarżący nie zgodził się z decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z 16 października 2023 r. i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając rażące naruszenie: 1. art. 92a ust. 2 i ust. 8 i przepisu lp. 9.1. załącznika nr 4 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265) w związku z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie, 2. art. 42 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w zaskarżonej decyzji naruszeń, na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego, a w szczególności nie wzięcie pod uwagę wyjaśnień Skarżącego, 3. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, 4. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organ I instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego mogącego dać podstawy do uznania braku odpowiedzialności Skarżącego za nieprawidłowości stwierdzone w protokole kontroli oraz oparcie wydanego rozstrzygnięcia w głównej mierze na domysłach i poszlakach, a nie na udowodnionych okolicznościach, przede wszystkich nie przesłuchanie Skarżącego oraz przedsiębiorcy, 5. art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów mających wpływ na wynik sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, 6. unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, poprzez brak staranności Organu w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, 7. zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 7 Konstytucji RP, poprzez złamanie generalnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, 8. art. 8 k.p.a tj. zasady zaufania do organów Państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień, bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, a w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92c ust. 1 i 92c ust. 1a u.t.d., 9. art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie i dokonanie oceny stanu faktycznego dotyczącego stwierdzonych w zaskarżonej decyzji naruszeń, na podstawie wybiórczo potraktowanego materiału dowodowego. W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący PP wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej a także zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Stan faktyczny sprawy został zatem ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy dokonały ustaleń adekwatnych do zakresu i przedmiotu postępowania wyjaśniającego determinowanego przepisami prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Uwzględniły również specyfikę danej sprawy, która stanowi o stanie faktycznym. Ocena zgromadzonego materiału dokonana została natomiast zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierowały się organy zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Przypomnieć należy, że przedmiotem zaskarżenia Skarżący uczynił decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] z 16 października 2023 r. nr Bi-ZG-SBK.440.19.2023, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Nie jest kwestionowane przez strony postępowania, że podczas kontroli przeprowadzonej 25 czerwca 2023 r. autobus marki [...] nie posiadał aktualnego okresowego badania technicznego, bowiem termin ostatni wykonanego wówczas badania upłynął 29 maja 2023 r. Okoliczność ta została w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości udokumentowana w protokole kontroli drogowej nr [...], spełniającym wymogi stawiane art. 68 § 1 i 2 k.p.a. Ponadto do akt administracyjnych dołączono skan zatrzymanego podczas kontroli dowodu rejestracyjnego oraz kopie zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...], potwierdzające ww. termin badania okresowego. Ustalono także, że kontrolowanym pojazdem L sp. z o.o. z siedzibą w [...] wykonywała regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym, na trasie [...]. Mając na uwadze powyższe, zasadnie przyjęły Organy, że w realiach sprawy doszło do naruszenia Lp. 15.1 załącznika nr 4 do u.t.d. - wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Prawidłowo również przyjęto, że podmiotem, na który należało nałożyć karę pieniężną jest Skarżący. Z informacji uzyskanej od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w piśmie z 6 lipca 2023 r. nr BTM.WR.511.3783.2023.2351 wynika bowiem, że PP jest osobą zarządzającą transportem w rozumieniu art. 7c u.t.d. w zw. z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr 300, str. 51 z późn. zm.). Podstawę prawna nałożenia kary pieniężnej stanowił zaś art. 92a ust. 2 u.t.d., zgodnie z którym, zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Co istotne, odpowiedzialność z art. 92a ust. 2 u.t.d. nie jest zależna od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wynikająca z tego przepisu kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz stanowi logiczne następstwo zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą tej kary jest przy tym zmuszenie podmiotów w przepisie wymienionych do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa, a ściślej wymuszenie działań w kierunku dyscyplinowania kierowców bezpośrednio naruszających przepisy prawa (por. wyrok NSA z 23 marca 2023 r. II GKS 1382/19). Sąd podziela również stanowisko Organów odnośnie braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Stosownie zaś do art. 92c ust. 1a u.t.d., przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2, tj. osób zarządzających transportem. Należy podkreślić, że wykonujący przewóz, aby uwolnić się od odpowiedzialności, musi wykazać, że dołożył należytej staranności, to jest uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych całkowicie od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Zatem to na przewoźniku spoczywa ciężar przedstawienia dowodów na okoliczność braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. To przedsiębiorca wywodzi bowiem skutki prawne wynikające z art. 92c u.t.d. w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów. Organ nie jest zobowiązany do wykazywania okoliczności uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności. Jego obowiązek ogranicza się do umożliwienia stronie przedstawienia stosownej argumentacji popartej dowodami (zob. wyrok WSA w Lublinie z 23 kwietnia 2024 r. III SA/Lu 74/24, wyrok WSA w Poznaniu III SA/Po 581/23). W niniejszej sprawie Skarżący nie podjął choćby próby uprawdopodobnienia okoliczności, które w jego ocenie winny stanowić podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d. Nie przedstawił bowiem żadnych dowodów potwierdzających, że autobus o nr rejestracyjnym [...] został zatrzymany przez Siły Zbrojne Ukrainy w celu transportu żołnierzy oraz pomocy humanitarnej. Co więcej, w treści odwołania przyznał, że miał świadomość wykonywania transportu drogowego pojazdem bez aktualnych badań okresowych, bowiem o powyższym fakcie informował właściciela firmy, który mimo to podjął decyzję o wykonaniu przewozu. Jest zrozumiałe, że wobec wojny prowadzonej na terenie Ukrainy uzyskanie dokumentów może być znacząco utrudnione, niemniej Skarżący dysponował znacznym okresem czasu na zgromadzenie dowodów potwierdzających brak winy w stwierdzonym naruszeniu. Zatem wobec nieprzedstawienia żadnych dowodów, prawidłowo uznały Organy, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 i ust. 1a u.t.d. Za kompletnie niezrozumiałe uznać przy tym należy stanowisko Skarżącego wyrażone w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, że wobec poinformowania właściciela firmy o konsekwencjach prawnych kontrolowanego przejazdu, nie ponosi odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone naruszenie przepisów u.t.d. Poinformowanie przez zarządzającego transportem podmiotu wykonującego transport drogowy nie stanowi bowiem żadnej z okoliczności, wskazanych w art. 92c ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Z powyższych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).