II SA/Rz 742/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym skargi S.D. na pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 marca 2023 r. nr P.II.40.28.2023 - postanawia - odrzucić skargę. II SA/Rz 742/23 U Z A S A D N I E N I E W dniu 8 maja 2023 r. do tut. Sądu wpłynęła skarga S.D. (dalej: "Skarżący") na pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia 9 marca 2023 r. nr P.II.40.28.2023. Jak wynika z nadesłanych akt sprawy, w dniu 17 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie ze skargą na Przewodniczącego Rady Gminy [...] w zakresie poświadczenia nieprawdy w piśmie z 30 grudnia 2022 r. SKO w Rzeszowie, działając na podstawie art. 231 § 1 w zw. z art. 229 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. – zwana dalej "k.p.a.") przekazało ww. skargę Wojewodzie Podkarpackiemu do rozpatrzenia według właściwości. Następnie Wojewoda pismem z 14 lutego 2023 r. (P.II.40.28.2023) wezwał skarżącego o doprecyzowanie skargi czy jest to skarga na udzieloną informację publiczną przez Przewodniczącego Rady Gminy [...], czy też skarga na Radę Gminy [...], a jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi S.D. pismem z 17 lutego 2023 r. doprecyzował, że "skarży niedopełnienie art. 304 kodeksu karnego przez Dyrektora Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego B.M. Ponadto skarży celowe poświadczenia nieprawdy przez Przewodniczącego Rady Gminy [...] zawarte w informacji publicznej udzielonej przez Przewodniczącego Rady Gminy [...] w stosunku do informacji podanych w uchwale nr [....] Jak również skarży celowe niedotrzymanie terminu na udzielenie informacji publicznej przez Przewodniczącego Rady Gminy [...]". Wojewoda Podkarpacki pismem z 9 marca 2023 r. nr P.II.40.28.2023 w związku z przekazaną przez SKO w Rzeszowie skargą z 17 stycznia 2023 r., doprecyzowaną w dniu 17 lutego 2023 r. wyjaśnił, że w pkt 2 uzasadnienia do uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy [...] jest mowa o "...obiekcie schronowym w standardach budowlanych, konstrukcyjnych i wyposażenia z lat 70-tych ubiegłego wieku...". Jak wynika z wyjaśnień Przewodniczącego Rady Gminy [...] z dnia 6 marca 2023 r. "sformułowanie to dotyczyło pomieszczeń - piwnic w Zespole Szkół w [...]. Taki obiekt nie może być jednak traktowany jako schron według aktualnie obowiązujących w tym zakresie wymogów....". Potwierdza to również korespondencja kierowana od Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego [...] Urzędu Wojewódzkiego w [....] i wykaz budowli ochronnych województwa podkarpackiego. Zaistniała rozbieżność nazewnictwa nie ma znaczenia dla kwalifikacji pomieszczeń znajdujących się pod zabudowaniami Zespołu Szkół w [...], jako schronu. Z tego powodu Wojewoda, zarzut niedopełnia przez B.M., Dyrektora Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego obowiązku wynikającego z art. 304 Kodeksu karnego, uznał za niezasadny. Natomiast odnosząc się do zarzutu celowego niedotrzymania terminu na udzielenie informacji Wojewoda wskazał na właściwość WSA w Rzeszowie, który orzeka m. in. w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej" "P.p.s.a."). W dniu 7 kwietnia 2023 r. skarżący złożył do WSA w Rzeszowie skargę na pismo Wojewody z dnia 9 marca 2023 r. nr P-II.40.28.2023. Wskazał, że pismo to zostało oparte na fałszywym zeznaniu Przewodniczącego RG, który twierdzi, że obiekt schronowy pod szkołą w [...] nie jest schronem, lecz piwnicą. Jego zeznania poświadcza m. in. Dyrektor B.M., który był w pełni świadomy, że obiekt był zapasowym stanowiskiem dowodzenia Wojewody [...]. Na tych twierdzeniach Dyrektor Generalny PUW również opiera swoje stanowisko zaprezentowane w piśmie z 9 marca 2023 r. W dalszej części Skarżący odniósł się do udostępnionej aplikacji ze schronami w Polsce. Z tej przyczyny uznał, że stanowisko zawarte w piśmie z 9 marca 2023 r. jest wysoce błędne, dlatego domaga się uchylenia decyzji i ścigania z urzędu osób, które poświadczyły nieprawdę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o odrzucenie skargi. Organ zauważył, że zaskarżone pismo z 9 marca 2023 r. było zwykłą odpowiedzią. Nie zawierało natomiast rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, które podlegałoby kontroli sądowo-administracyjnej. Podał, że w przedmiotowej sprawie pismo/wniosek S.D. nie posiada znamion aktu czy czynność podlegającej zaskarżeniu w trybie P.p.s.a. Nie spełnia on określonych wymagań stawianych przez ustawodawcę tj. przesłanek dopuszczalności zaskarżenia aktu lub czynności organu administracyjnego do sądu administracyjnego, które najogólniej rzecz ujmując, dotyczą: przedmiotu zaskarżenia, podmiotu legitymowanego do wniesienia skargi oraz szeroko rozumianej formy skargi (zachowanie terminu, treści skargi jako pisma strony, wyczerpania środków zaskarżenia, uiszczenia należnego wpisu). Pismo z 9 marca 2023 r. nie mieści się w katalogu aktów czy czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a., które podlegają kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. W dalszej części Wojewoda odniósł się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego kwestii istnienia rzekomego schronu pod szkołą w [....]. Przedstawił skarżącemu stosowne wyjaśnienia i powołał przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie. Wyjaśnił także, że skarżący od dłuższego czasu kieruje w trybie udzielenia informacji publicznej wnioski o przekazanie informacji dot. stanu przygotowania systemu ochrony ludności, zwłaszcza zasobów budownictwa ochronnego. W pismach tych zadaje nie do końca zrozumiałe pytania oraz formułuje bezpodstawne zarzuty wobec różnych organów administracji publicznej zaniechania działań na rzecz bezpieczeństwa ludności. Na wnioski te organ sukcesywnie udziela odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a. lub w przepisach szczególnych. Sąd odrzuca skargę m.in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pismo Wojewody Podkarpackiego z 9 marca 2023 r. nr P-II.40.28.2023 stanowi odpowiedź na skargę złożoną w trybie unormowanym przepisami działu VIII k.p.a. Sąd podkreśla, że tzw. skarga powszechna uregulowana w dziale VIII k.p.a. stanowi w istocie odformalizowany środek obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Przepisy art. 233-235 k.p.a. zawierają w tym zakresie wyjątki. Przepis art. 233 k.p.a. stanowi, że skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Przepis art. 234 k.p.a. przewiduje natomiast, że w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne: 1) skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu; 2) skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu. Z kolei przepis art. 235 k.p.a. odnosi się do skargi wniesionej w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną. W takim przypadku uważa się ją, zależnie od jej treści, za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a. Brak zgodnej z art. 233-235 k.p.a. reakcji właściwego organu na niepodjęcie czynności związanych z wszczęciem postępowania w trybie zwyczajnym albo w trybach nadzwyczajnych może być kwestionowany przez stronę postępowania najpierw w drodze ponaglenia, a później skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu. W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionuje jednak bezczynności organu, lecz skarży pismo organu z dnia 9 marca 2023 r., stanowiące odpowiedź na skargę wyrażoną w piśmie skarżącego z dnia 17 stycznia 2023 r., doprecyzowaną dnia 17 lutego 2023 r. Zgodnie z art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego. Natomiast art. 238 § 1 k.p.a. stanowi, że zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powinno zawierać: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi lub, jeżeli zawiadomienie sporządzone zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239. Sąd wyjaśnia, że zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 K.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów działu VIII K.p.a. "Skargi i wnioski". Również w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Wobec powyższego, należało uznać, że przedmiot skargi S.D. nie należy do właściwości Sądu, co skutkuje koniecznością jej odrzucenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. Z uwagi na fakt, że skarga podlegała odrzuceniu, Sąd mając na względzie treść art. 222 P.p.s.a. odstąpił od wzywania skarżącego do uiszczenia wpisu sadowego od skargi.