II SA/Rz 743/12
WyrokWSA w Rzeszowie2012-11-14
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Ewa Partyka, Zbigniew Czarnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo materialne, nakładając karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji gdy istniały wątpliwości co do charakteru przewozu (regularny publiczny vs. regularny specjalny lub najem pojazdu) oraz zmieniającego się stanu prawnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, zwłaszcza w kontekście zmiany stanu prawnego dotyczącego transportu drogowego i kar pieniężnych. Niewłaściwa ocena dowodów i luki w materiale dowodowym uniemożliwiły prawidłowe ustalenie, czy przewóz był publiczny, czy też odbywał się na podstawie umowy cywilnoprawnej, co miało kluczowe znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów i wymierzenia kary.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na A. S.A. za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Kontrola wykazała przewóz osób na trasie D. – K. bez odpowiedniego zezwolenia na odcinek do K. Skarżąca spółka twierdziła, że przewóz odbywał się na podstawie umowy najmu autobusu ze S. L. Organy obu instancji uznały, że był to przewóz regularny wykonywany bez wymaganego zezwolenia i utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, błędnych ustaleń faktycznych oraz niezgodności z prawem.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego; stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądzono od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 1440 zł /słownie: tysiąc czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Rz 743/12
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skargi A. S.A. jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (określanego dalej jako GITD) z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (określanego dalej jako WITD) z dnia [...] września 2011 r., nr [...] o nałożeniu na A. S.A. kary pieniężnej w kwocie 6 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia.
Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.), art. 4 pkt 7, art. 18 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., określanej dalej jako u.t.d.).
Z akt administracyjnych oraz decyzji wynika, że w dniu 18 kwietnia 2008 r. w miejscowości K. inspektor transportu drogowego przeprowadził kontrolę pojazdu marki Jelcz o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Z. P., który wykonywał przewóz osób na trasie D. – K.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] WITD nałożył na A. S.A. karę pieniężną w kwocie 6 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia
Po rozpatrzeniu odwołania A. S.A. - GITD decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
WITD po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] nałożył na A. S.A. karę pieniężną w kwocie 6 000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że kontrolowany przewóz był przewozem regularnym, realizowanym codziennie w okresie od 1 kwietnia 2008 r. Nadto były określone godziny odjazdu i przyjazdu (takie same każdego dnia) oraz trasa (zawsze taka sama). Odnosząc się do stanowiska A. o zawarciu umowy najmu autobusu ze S. L. organ stwierdził, że nie jest ono zgodne ze stanem faktycznym. Z ustaleń WITD wynika bowiem, że strona realizowała przewóz drogowy pojazdami znajdującymi się w jej dyspozycji, które były prowadzone przez pracowników A. Na podstawie analizy dowodów organ uznał, że A. zobowiązała się do wykonywania w okresie od 1 do 30 kwietnia 2008 r. codziennie czterech kursów (w tym także w dni ustawowo wolne od pracy). Każdy z kursów obejmował trasę w jedną i drugą stronę w ściśle określonym czasie oraz miejscu odjazdu. W ocenie organu przedstawione prze A. dokumenty są raczej formą rozkładu jazdy oraz zobowiązaniem do realizacji wymienionych przewozów, niż dokumentem potwierdzającym wynajem autobusu.
W odwołaniu od tej decyzji A. S.A. – wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił decyzji naruszenie art. 659 Kodeksu cywilnego (dalej k.c.) poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nie została zawarta umowa najmu między odwołującym się a S. L. Nadto zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego dotyczących sposobu zebrania dowodów w sprawie. Podniósł, że mimo trzykrotnie rozpoznawanej sprawy WITD powielił wadliwe czynności dowodowe.
GITD decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji, że w chwili kontroli A. S.A. wykonywał przewóz regularny na trasie D. – K. Kierujący pojazdem okazał kontrolującym wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób oraz zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na trasie D. – D. Wydane stronie zezwolenie nie obejmowało jednak przejazdu przez miejscowość K. Kierowca przedłożył również zlecenie najmu autobusu, z którego wynikało, że najemca S. L. miał wynająć od A. autobus na okres od 1 do 30 kwietnia 2008 r. celem wykonywania przewozów osób na trasie K. – D. – K. (zlecenie to jednak nie zostało podpisane przez S. L.). W ocenie organu z treści zamówienia nie sposób wywieść, że A. S.A. i S. L. zawarli umowę najmu bądź jakąkolwiek inną umowę cywilnoprawną. GITD odnosząc się do zarzutów odwołującej spółki
w zakresie uchybień proceduralnych stwierdził, że są one bezzasadne. Ocenił, że postępowanie organu I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. Końcowo zasygnalizował, że w chwili orzekania zmieniła się ustawa o transporcie drogowym. W szczególności wskazał, że aktualne przepisy tej regulacji określają, że naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia podlega sankcji w wysokości 8000 zł kary pieniężnej. W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny zaistniały w sprawie potwierdza popełnienie przez stronę w/w naruszenia. Kierując się jednakże zakazem reformationis in peius, ograniczył karę pieniężną do kwoty 6000 zł.
W skardze A. S.A. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji z powodu niezgodności z prawem. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:
1) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji stronie zamiast jej pełnomocnikowi,
2) art. 83 § 3 k.p.a., poprzez przesłuchanie świadka S. L. bez wymaganego uprzedzenia o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania,
3) art. 77 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,
4) art. 107 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji w zakresie oceny wiarygodności dowodów i oparcie się na zeznaniach świadka S. L. w sytuacji, gdy dowody z dokumentów, które powinny mieć prymat przeczyły faktom podawanym przez świadka.
Nadto podniesiono zarzut w postaci błędu w ustaleniach faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że odwołujący wykonywał przewozy regularne, podczas gdy przewozy do K. wykonywane były na podstawie zawartej umowy najmu autobusu.
Skarżąca spółka wniosła też o wystąpienie w trybie art. 193 Konstytucji z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności uregulowań u.t.d. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie braku terminu przedawnienia wykroczeń.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącej spółki stwierdził, że nie są one zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Po rozpatrzeniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna po części z przyczyn, które zostały w niej podniesione.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
W dniu 18 kwietnia 2008 r. około godziny 1500 w K. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego dokonali kontroli w zakresie przewozu drogowego wykonywanego autobusem marki Jelcz D/120 nr rejestracyjny [...]. Kierujący autobusem Z. P. przewoził nim 2 osoby. Kierowca okazał kontrolującym m.in. zezwolenie Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. na wykonywanie przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej D. – D. – D. – D. – D. – D. – R. – P. – P. – Ł. – P. – S. – B. – D. – P. – N. – J. – D. – W. – J., ważne do 22 czerwca 2011 r. oraz rozkład jazdy nr [...], na którym oprócz w/w ujęto przystanki D., K. i K. oraz godziny odjazdu z tych przystanków. Kierowca okazał także "zlecenie najmu autobusu z dnia 31 marca 2008 r." bez podpisu zamawiającego. Jak zeznał kierowca "od J. do K. firma nie miała zezwolenia", zaś kurs wykonywał na trasie z D. do K. według rozkładu jazdy i dokumentu najmu.
Sporne jest między stronami, czy przewóz wykonywany w dniu 18 kwietnia 2008 r. przez miejscowość K. w świetle zgromadzonych dowodów był na całej trasie przewozem regularnym, czy też przynajmniej w części świadczeniem wykonanym na podstawie umowy zawartej przez skarżącą Spółkę ze S. L., który nie spełniał wymogów takiego przewozu.
W ocenie Sądu luki w materiale dowodowym i po części jego ocena nie pozwalają na kategoryczne rozstrzygnięcie, czy organy prawidłowo ustaliły tę okoliczność, która zwłaszcza wobec zmiany stanu prawnego – co nastąpiło przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, a po wydaniu decyzji przez organ I instancji – może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. U.t.d. definiuje używane w niej pojęcia na własny użytek i nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że inne jest znaczenie tych pojęć użytych w załącznikach do ustawy, które wskazują naruszenia przepisów związane z konkretną karą pieniężną, o której mowa była w art. 92 ust. 4 w związku z ust. 1 tego przepisu. W/w przepis w poprzednim brzmieniu stanowił, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 50 000 zł (art. 92 ust. 1 u.t.d.). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Według stanu prawnego na dzień kontroli (18 kwietnia 2008 r.) pod poz. 2.1 załącznika do ustawy za wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia przewidziano karę pieniężną w wysokości 6 000 zł.
Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 244, poz. 1454 – zwanej ustawą zmieniającą) zmieniono między innymi przepisy art. 92 i 92a u.t.d. oraz uchylono załącznik do ustawy, dodając w zamian załączniki nr 1 – 3 w brzmieniu określonym w załączniku do tej ustawy (art. 1 pkt 16, 19 i 20 ustawy zmieniającej). Aktualnie zgodnie z art. 92 a ust. 1 podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 10 000 zł za każde naruszenie. W ustępie 6 wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Po analizie treści załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym – w odniesieniu do sytuacji zaistniałej podczas kontroli w dniu 18 kwietnia 2008 r., stwierdzić należy, iż mogła by ona podpadać - oczywiście po spełnieniu wszystkich przesłanek – pod naruszenie z pkt 2.1 – tj. wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym albo z pozycji pkt 2.2.3 – wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczącym: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. W tym pierwszym przypadku (pkt 2.1) wysokość kary pieniężnej wynosi 8 000 zł (i o tym naruszeniu zapewne wspominał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji w kontekście zasady reformationis in peius), w drugim przypadku wysokość kary to 3 000 zł.
Zgodnie z przepisem art. 10 w związku z art. 11 ustawy zmieniającej przepisy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją przed 1 stycznia 2012 r.
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 2 lit. a u.t.d. w brzmieniu aktualnym w dniu kontroli, jak i na dzień wydania decyzji przez organy obydwu instancji, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli (którym w tym wypadku był inspektor transportu drogowego – o czym stanowi art. 89 ust. 1 pkt 2 u.t.d.) przy wykonywaniu przewozów regularnych i regularnych specjalnych – odpowiednie zezwolenie lub wypis z zezwolenia wraz z obowiązującym rozkładem jazdy. Przepis art. 18 ust. 1 u.t.d. stanowi, iż wykonywanie przewozów regularnych i przewozów regularnych specjalnych wymaga zezwolenia właściwego organu – w zależności od zasięgu takich przewozów - starosty w krajowym transporcie drogowym w przypadku wykonywania przewozów na liniach komunikacyjnych przebiegających na obszarze powiatu (art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. e u.t.d.), marszałka województwa właściwego dla siedziby albo miejsca zamieszkania przedsiębiorcy w uzgodnieniu z marszałkami województw właściwymi ze względu na planowany przebieg linii komunikacyjnej – na wykonywanie przewozów na liniach komunikacyjnych wykraczających poza obszar co najmniej jednego województwa (art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a u.t.d.).
W art. 4 u.t.d. zawarto tzw. słowniczek ustawowy, w którym zdefiniowano pojęcia używane w tej ustawie. I tak:
- krajowy transport drogowy – to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (art. 18 pkt 1),
- transport drogowy – krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, przy czym określenie to obejmuje również:
a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (tj. niezarobkowego przewozu na potrzeby własne),
b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (pkt 3).
Przewóz drogowy – to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1".
Przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 z późn. zm.) (pkt 7). Z kolei przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (art. 4 pkt 9 u.t.d.). Definicje kluczowych pojęć w zakresie niezbędnym dla potrzeb niniejszej sprawy były tożsame w dacie wykonywania kontroli i w dacie rozstrzygania sprawy przez organy. Jak wyżej wskazano w ocenie Sądu brak racjonalnych przesłanek do nadawania innego znaczenia pojęciom użytym w załączniku – a aktualnie – w załącznikach do ustawy o transporcie drogowym. W realiach niniejszej sprawy wydając decyzje organy były zobligowane do oceny ustalonego stanu faktycznego według stanu prawnego z daty rozstrzygania sprawy. Ponieważ w okresie pomiędzy datą wydania decyzji przez organ odwoławczy, stan prawny w zakresie określenia naruszeń, za które przewidziane zostały kary pieniężne uległ zmianie, ostatecznie więc należało ustalić czy naruszenie stwierdzone w dniu kontroli, mimo iż nieco inaczej określone w odpowiednim załączniku do u.t.d. w ogóle podlega karze pieniężnej przewidzianej przez ustawodawcę i w jakiej wysokości.
Stwierdzić wypada, że w poprzednim stanie prawnym, stosownie do wyżej przedstawionych definicji ustawowych, bez istotnego znaczenia pozostawałoby czy w rzeczywistości na trasie J. – K. – J. wykonywany przewóz osób był przewozem regularnym (publicznym) czy przewozem regularnym specjalnym (niepublicznym), bo obydwa rodzaje mieściły się w pojęciu transport drogowy osób. W aktualnym stanie prawnym już tak nie jest, bo w załączniku nr 3 pod pozycjami 2.1 i 2.2 użyto pojęcia "wykonywanie przewozu regularnego" – a jest to przecież pojęcie węższe – odnoszące się jedynie do publicznego przewozu osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w u.t.d. i w ustawie prawo przewozowe.
Z ustaleń dokonanych przez organy, a zwłaszcza z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika czy pomiędzy przystankami w J., którą jeszcze obejmowało okazane kontrolującym zezwolenie Starosty [...] Nr [...] a K. z przewozu mógł skorzystać każdy, kto ewentualnie zakupił bilet czy też jedynie pracownicy T. na podstawie identyfikatorów. Powyższe absolutnie nie wynika ani z zeznań kierowcy autobusu Z. P., ani z zeznań S. L. Wątpliwe bowiem w ocenie Sądu jest ustalenie, że pracownicy T. zakupywali bilety miesięczne na trasę T. – J. – ewentualnie K. S. L. traktował pojęcia "bilet miesięczny" i "identyfikator" zamiennie, ale wprost w zeznaniu złożonym w dniu 8 lipca 2009 r. wskazał "propozycja wprowadzenia identyfikatorów nie była moim życzeniem tylko firmy A. S.A., która je wprowadziła. Identyfikator przypominał z wyglądu bilet miesięczny".
Zdaniem Sądu bez względu na ustalenie czy przewóz osób wskazanych w formularzu zamówienia z dnia 28 marca 2008 r., a więc posiadających identyfikatory – odbywał się na podstawie umowy zawartej ze S. L., czy też z tymi osobami odrębnie w ramach umowy przewozu czy innej (innych) umowy (umów) cywilnoprawnej (cywilnych) na okres od 1 do 30 kwietnia 2008 r. to podmiotem wykonującym transport był skarżący, a nie "zlecający" przejazdy na określonej trasie w określonych godzinach każdego dnia miesiąca kwietnia 2008 r., a więc niewątpliwie regularnie.
Jeśli więc poza sporem pozostaje, że na dzień kontroli skarżący nie miał zezwolenia stosownego organu (ponieważ K. leży poza granicami województwa – to zezwolenie powinien wydać marszałek województwa), należało ustalić czy przejazd na tej trasie był dostępny w kwietniu 2008 r. tylko dla określonej grupy osób (pracownicy T. ze stosownymi identyfikatorami),czy też mógł z niego skorzystać każdy chętny pasażer. W ocenie Sądu stwierdzenie przez organy na podstawie faktu, że S. L. nie zawarł z A. S.A. pisemnej umowy na przewóz określonej grupy osób i wywiedzenie z powyższego, że co do zasady umowa dotycząca wyczarterowania środka transportowego, choćby na w/w trasie nie została zawarta w ogóle, pozostaje w kolizji z podstawową zasadą prawa cywilnego określoną w art. 60 Kodeksu cywilnego, według którego z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Na kanwie powyższego przepisu doktryna prawa cywilnego wskazuje, że umowę można zawrzeć nie tylko w formie pisemnej jako akt podpisany przez obie strony, czy w drodze wymiany pism ale per facta concludentia (przez fakty dorozumiane) czy przez fakty dokonane. Prawo cywilne przewiduje też możliwość zawarcia umowy przez złożenie oferty i jej przyjęcie. Zgodnie z tzw. zasadą swobody umów - art. 3531 k.c. – w granicach określonych w/w przepisem strony mogą zawrzeć umowę nie tylko nazwaną (przewidzianą w kodeksie cywilnym lub innym akcie prawnym), ale też taką, która będzie zawierać elementy różnych umów nazwanych (umowę mieszaną) albo taką, której przepisy w ogóle nie przewidują (umowę nienazwaną). W sytuacji, gdy istnieje dokument w postaci wypełnionego druku formularza zamówienia "na wynajem autobusu" z dnia 28 marca 2008 r., podpisanego przez S. L., w którym określono trasę przejazdu autobusu w okresie od 1 do 30 kwietnia 2008 r. godziny odjazdu z określonych miejsc – K. i D., sposób zapłaty "gotówką", sposób identyfikacji osób, które miały korzystać z transportu, wobec wystawienia faktury na S. L. i gotówkowej wpłaty kwoty widniejącej na fakturze w dniu jej wystawienia, wątpliwe w ocenie Sądu jest oparcie się wyłącznie na zeznaniach S. L., który zaprzeczał zawarciu umowy ze skarżącą Spółką. Jeśli pieniądze na przejazdy mogły pochodzić także od innych osób korzystających z transportu lub osób trzecich, to także wysokość świadczenia za usługi przez A. nie może wprost przesądzać o fakcie, że umowa pomiędzy S. L. a A. nie została zawarta. Na gruncie prawa cywilnego bez znaczenia w większości przypadków dla wierzyciela pozostaje kto faktycznie spełnia świadczenie pieniężne. Sąd nie podziela jednakże zarzutu skargi, według którego należy przyznać prymat dowodom z dokumentów nad dowodem z zeznań świadka. Wszystko zależy od konkretnych okoliczności. Co do zasady dowody powinny zostać ocenione przez organ rozstrzygający sprawę z podaniem w uzasadnieniu decyzji, dlaczego jakiś dowód organ uważa za wiarygodny, a inny nie.
W świetle wcześniejszych rozważań wątpliwa jest, także w oparciu o zasady doświadczenia życiowego, ocena dowodów dokonana przez organy, a więc rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego. Widoczne są także luki w tym materiale nie pozwalające na właściwe, zgodne z zasadą prawdy obiektywnej ustalenie stanu faktycznego niezbędnego w aktualnym stanie prawnym do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Świadczy to o naruszeniu przez organy (w kontekście zmiany stanu prawnego zwłaszcza przez organ odwoławczy) przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w konsekwencji także art. 107 § 3 k.p.a., co niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie bowiem ustalenia, że na konkretnym odcinku wykraczającym poza ramy posiadanego zezwolenia Starosty [...], tj. J. – K. -J., wykonany przez skarżącego transport drogowy nie był przewozem publicznym, a więc dostępnym dla każdego chętnego, który chciał z niego skorzystać, jeśli pozwalały na to określone warunki (np. pojemność środka transportowego), a tylko dla określonej grupy osób, w oparciu o umowę zawartą ze S. L., aktualnie obowiązujące przepisy nie dawałyby podstaw do nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej za określone naruszenie, bądź byłaby to – w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych (w aspekcie pozycji 2.2 załącznika nr 3 tiret 3) kara niższa niż nałożona.
Powyższe stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że decyzję organu II instancji – adresowaną prawidłowo do pełnomocnika, pracownik urzędu pocztowego doręczył bezpośrednio stronie i to mimo wskazania innego adresu. Skarga jednak została złożona prawidłowo i w terminie. Uchybienie powyższe w tym wypadku nie miało więc żadnego wpływu na wynik sprawy.
Wbrew zarzutom skargi świadek S. L. ostatecznie został przesłuchany prawidłowo, po zawiadomieniu pełnomocnika strony o dacie i miejscu przesłuchania i po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego i art. 83 § 2 k.p.a. Osobną lecz aktualnie otwartą kwestią pozostaje ocena wiarygodności zeznań tego świadka w aspekcie pozostałego materiału dowodowego.
Należy podkreślić, że istotne jest ustalenie, na jakiej podstawie na odcinku, na którym A. S.A. nie posiadał zezwolenia, wykonywany był transport osób, a jeśli to była umowa zawarta ze S. L. - jaka była treść tej umowy. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że mimo nazwy zastosowanej na formularzu zamówienia z dnia 28 marca 2008 r. i potocznego nazewnictwa, raczej nie byłaby to umowa najmu w czystej kodeksowej postaci, bo jej składnikiem jest nie tylko sam środek transportowy, czy też jego powierzchnia (liczba miejsc), ale także zdolność przemieszczania się środka transportowego i jego fachowa obsługa.
Ze względu na stwierdzone uchybienia uzasadniające wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz fakt, że na obecnym etapie, wobec nieustalenia stanu faktycznego niezbędnego dla potrzeb wydania decyzji, a co za tym idzie - braku możliwości przesądzenia czy w ogóle istnieją podstawy do nałożenia kary pieniężnej na Spółkę, wreszcie wobec faktu, że naruszenie ma charakter administracyjny niezależnie od tego, czy jest także wykroczeniem, Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się z pytaniem wskazanym w skardze do Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też wniosek w tym zakresie został oddalony.
W razie uprawomocnienia się wyroku organy uzupełnią materiał dowodowy, ustalą i odpowiednio uzasadnią te ustalenia - czy S. L. zawarł umowę z A. i jakiej treści, na jakiej podstawie odbywał się przejazd osób na trasie J. – K. – J. i czy na tej trasie z przejazdu mógł skorzystać każdy zainteresowany, czy też określona grupa osób, a jeśli tak to jakie były kryteria pozwalające na określenie tych osób, w szczególności czy był to przewóz regularny specjalny czy regularny. Szczątkowe zeznania kierowcy autobusu w ocenie Sądu nie pozwalają bowiem na kategoryczne rozstrzygnięcie, czy na tej trasie z przewozu mogli skorzystać tylko i wyłącznie ci dwaj pasażerowie, o których wspomina podczas przesłuchania czy tez potencjalnie inne osoby. Istotne także będzie ustalenie, na którym przystanku wsiedli pasażerowie, bo rozkład jazdy, który miał przy sobie kierowca i rozkład jazdy przedstawiony przez stronę różnią się. Na tym drugim nie ma bowiem przystanku D. Zebrany materiał dowodowy powinien zostać rozpatrzony i w zależności od wyników ustaleń organy wydadzą stosowną decyzję.
W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.
O kosztach zaś orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego, stosowne do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (Dz.U. Nr 163, poz. 1249 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło