II SA/Rz 748/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. S. P. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...], w przewidzianym do tego terminie powołując się na ciężką sytuację materialną zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartych we wniosku informacji wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i córką, utrzymując się z pobieranych świadczeń emerytalno – rentowych (odpowiednio emerytura w wysokości 820 zł., renta w kwocie 691 zł. i renta socjalna – 593 zł. brutto/ 708, 604 i 525 zł. netto). Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m² z budynkiem gospodarczym i nieruchomością rolną o pow. 0,57 ha. W związku z sytuacją zdrowotną rodziny S. P. "dużo pieniędzy wydaje się na leki"; ona sama leczy się w poradni hepatologicznej (uszkodzenie wątroby - koszt lekarstw to ok. 200 zł.) i reumatologicznej (osteoporoza), jej mąż w poradni kardiologicznej i chorób płuc, zaś córka cierpi na porażenie mózgowe i epilepsję (posiada orzeczony II stopień niepełnosprawności). Oprócz kosztów leczenia ponoszą także wydatki na opał, energię elektryczną, gaz i wodę. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni, celem ustalenia jej rzeczywistych możliwości płatniczych została ona wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i osób wspólnie gospodarujących. Na doręczone 2 września 2010 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania – mimo wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w formularzu PPF - skarżąca nie udzieliła jednak żadnej odpowiedzi. W ostatnim dniu tego terminu, tj. 9 września 2010 r. skarżąca wpłaciła w kasie Sądu kwotę 500 zł. tytułem wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na dochodach i sytuacji materialnej jej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Ocena wniosku S. P. oparta wyłącznie na zamieszczonych w nim danych nie wykazywała w dostateczny sposób, że spełnia ona kryterium o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Na podstawie udzielonych informacji przede wszystkim nie można było ustalić, jak kształtują się proporcje między dochodami jej i zamieszkujących z nią osób a ponoszonymi przez nich bieżącymi wydatkami, w szczególności przeznaczanymi na zakup żywności, leczenie i opłaty za tzw. media. Skutkowało to brakiem możliwości ustalenia czy – a jeżeli tak – to w jakim zakresie potrzeba poniesienia przez wnioskodawczynię związanych ze sprawą kosztów sądowych rzutowałaby na ewentualny brak możliwości zaspokojenia przez nią i domowników podstawowych potrzeb życiowych i z jakim ewentualnie uszczerbkiem dla ich koniecznego utrzymania by się to wiązało. W związku z tym wezwano skarżącą do uzupełnienia tego wniosku poprzez: - wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez nią i osoby wspólnie gospodarujące na zakup żywności, utrzymanie domu (opłaty), koszty leczenia oraz inne, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie ich domowego budżetu, - wskazanie sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów i/ lub innych korzyści, - wykazanie posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.), - wskazanie, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez siebie i domowników rachunków bankowych za okres od 1 lipca 2010 r. do dnia wykonania wezwania. Wykonanie tego wezwania przez S. P. pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić jej wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, zwolnić ją od kosztów sądowych (w całości, lub w części). Brak odniesienia się przez nią do wezwania nie pozwala na dokonanie rzetelnej oceny jej możliwości płatniczych. W zestawieniu z faktem opłacenia wpisu od skargi poddaje to również w wątpliwość wiarygodność już udzielonych przez nią informacji, w tym w szczególności twierdzenia, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie, o czym stanowi art. 199 powołanej wyżej ustawy; wynikający z tego przepisu obowiązek dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Odzwierciedleniem tej zasady jest wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, co wynika ze źródeł jego finansowania (ze środków publicznych). Nie negując całkowicie możliwości okresowego doświadczenia przez wnioskodawczynię przejściowych trudności finansowych należy jednak wyraźnie podkreślić, że okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy musiała się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności, a decydując się na niewykonanie skierowanego do niej wezwania powinna przewidywać niekorzystne jego załatwienie. Niewykazanie zatem przez nią przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem skutkuje brakiem podstaw do jego pozytywnego załatwienia. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.