II SA/Rz 748/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy -skargę oddala- Przedmiotem skargi D. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] o zatrzymaniu D. W. prawa jazdy kategorii B. W podstawie prawnej organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) - zwana dalej ustawą. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] stycznia 2011r. do Starostwa Powiatowego w L. wpłynęło pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień ze względu na uzyskanie przez D. W. 25 punktów, z tytułu wielokrotnego naruszenia w okresie od [...].10.2009r. do [...].09.2010r. przepisów ruchu drogowego. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...], działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 138 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz § 7 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20.12.2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego /Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ze zm./, decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r., nr [...] orzekł o zatrzymaniu D. W. prawa jazdy kat. B do czasu wykazania się kwalifikacjami w zakresie posiadanych uprawnień. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że D. W. w okresie od [...].10.2009r. do [...].09.2010r. przekroczył 24 punkty za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Powołując się na art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 138 ust. 1 ustawy organ wskazał, że po uzyskaniu wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień, organ administracji publicznej zobowiązany jest, do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W odwołaniu od powyższej decyzji D. W. – reprezentowany przez adw. K. L., wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania pierwszej instancji oraz wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 20.12.2002r. poprzez orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy, podczas, gdy brak jest podsatw do prowadzenia postępowania w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji, a D. W. nie przekroczył limitu 24 punktów. Odwołujący zarzucił także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, w tym ustalenia podstaw, daty oraz prawomocnosci wpisów punktów otrzymanych przez niego za naruszenia przepisów ruchu drogowego i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na informacjach zamieszczonych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji. D. W. wskazał, że nie przekroczył limitu 24 punktów, a organ I instancji pominął fakt, że w dniu [...] sierpnia 2010r. nie przyjął mandatu, w wyniku czego sprawa została skierowana na drogę sądową. Wyrok w tej sprawie zapadł w dniu [...] listopada 2010r., sygn. akt [...], a uprawomocił się w dniu [...] listopada 2010r. W jego ocenie przypisanie 8 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego nastąpiło z chwilą uprawomocnienia się wyroku tj. z dniem [...] listopada 2010r. Zgodnie z § 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 20.12.2002r. wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się wówczas, gdy naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym. Punkty za zdarzenie, popełnione [...] października 2009r. winny zostać anulowane po upływie 12 miesięcy, zatem w dniu [...] listopada 2010r. posiadał 12 punktów. Ponadto, zgodnie z § 7 pkt 2 cyt. rozporządzenia wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2011r., nr [...] wstrzymało natychmiastowe wykonanie decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011r., a po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium powołując się na tresć art. 138 ust. 1 ustawy wskazało, że przepis ten nakłada obligatoryjny obowiązek zatrzymania prawa jazdy w sytuacji przekroczenia liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011r. Komendant Wojewódzki Policji wystąpił o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień ze względu na uzyskanie przez D. W. 25 punktów z tytułu wielokrotnego naruszenia w okresie od [...].10.2009r. do [...].09.2010r. przepisów ruchu drogowego. Zatem zaistaniała przesłanka do przeprowadzenia postępowania i zatrzymania D. W. uprawnień wynikających z posiadanego przez niego prawa jazdy kat. B, o czym zasadnie rozstrzygnął organ I instancji. SKO uznało, że zarzuty odowłania nie zasługują na uwzględnienie. Podkreśliło, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji jest dokumentem urzędowym i brak jest podstaw do twierdzenia, że został sporządzony błędnie. Przy liczeniu limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego należy uwzględnić okres jednego roku, jaki upłynął od każdego z zaistniałych przypadków wykroczenia do popełnienia kolejnego, powodując jego przekroczenie. Jeżeli pomiędzy tymi wykroczeniami nie upłynął okres 1 roku, należy zastosować określone m.in. w art. 138 ust. 1 ustawy sankcje. Organ powołując się na wyrok NSA z dnia 31.03.2011r., sygn. akt I OSK 1013/10 wyjaśnił, że przy prowadzeniu ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego istotną datą jest data naruszenia przepisów ruchu drogowego, a nie data ściśle technicznej czynności jaką jest dokonanie wpisu tego naruszenia. Bez znaczenia dla prawidłowej wykładni przepisu art. 130 ust. 2 ustawy jest data dokonania przez organ rejestrujący punkty karne odpowiedniego wpisu do ewidencji, o której mowa jest w § 2 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 20.12.2002r., czy też data przekwalifikowania punktów tymczasowych w punkty ostateczne. Za nieuprawnione organ uznał twierdzenie odwołującego, że data wpisu ostatecznego uzależniona jest od uprawomocnienia się wydanego na kierowcę wyroku. Z § 4 cyt. rozporządzenia wynika, że wpis tymczasowy wprowadza się przed wydaniem prawomocnego wyroku sądowego, mandatu karnego albo orzeczenia dyscyplinarnego w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostateczenie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Wpis tymczsowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem m. in. wyrokiem sądu (§ 4 pkt 4 rozporządzenia). Data wpisu ostatecznego jest zależna od daty wpisu tymczasowego, a nie od daty wydania prawomocnego wyroku. Z chwilą uprawomocnienia się takiego orzeczenia otwiera się nie tylko możliwość dokonania odpowiednich zmian w ewidencji, ale także powstaje podstawa prawna do wystąpienia przez właściwy organ Policji z wnioskiem, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy. Jako niezasadne organ odwoławczy uznał twierdzenie, że punkty karne uzyskane za wykroczenie drogowe, powinny być liczone jako uzyskane w dniu uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego winę kierowcy. Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Przepis ten, w zakresie możliwości usunięcia punktów z ewidencji, wprost odnosi się do dnia naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uprawomocnienie się orzeczenia jest warunkiem koniecznym do wystapienia o sprawdzenie kwalifikacji i pozostaje bez wpływu na sposób oceny, wynikającej z art. 130 ust. 2 ustawy negatywnej przesłanki uniemożliwiającej usunięcie punktów karnych z ewidencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. W. – zastępowany przez pełnomocnika adw. K. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzajacej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie natychmiastowego jej wykonania na podsatwie art. 61 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 130 ust. 2 ustawy oraz § 4 pkt 1-3, § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 20.12.2002r. poprzez nieprawidłową wykładnię majacą wpływ na wynik sprawy i orzeczenie o zatrzymaniu D. W. prawa jazdy, podczas, gdy brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji, a D. W. nie przekroczył limitu 24 punktów; - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy i zaniechania uchylenia orzeczenia, w sytyacji, gdy organ dokonał błędnej oceny dowodów i nieprawidłowych ustaleń faktycznych co do ilości punktów przypisanych skarżącemu wpisem ostatecznym i oparł rozstrzygnięcie wyłącznie na informacjach zamieszczonych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z literalnej wykładni art. 130 ust. 2 ustawy wynika, iż punkty, które zostają przypisane kierowcy w okresie nieprzekraczającym roku muszą mieć prawomocną podstawę. Oznaczo to, że muszą to być punkty przyznane na podsatwie prawomocnego wyroku sądu, mandatu karnego lub orzeczenia dyscyplinarnego w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dycyplinarnym. Powyższe wynika z § 4 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z 20.12.2002r. Skarżący podtrzymał także stanowisko, że w dniu [...] sierpnia 2010r. nie przyjął mandatu, w wyniku czego sprawa została skierowana na drogę sądową. Wyrok w tej sprawie zapadł w dniu [...] listopada 2010r., sygn. akt [...], a uprawomocnił się w dniu [...] listopada 2010r. Tym samym punkty za zdarzenie, popełnione [...] października 2009r. winny zostać do tego czasu usunięte. Na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć w ciągu roku skarżący nie dopuścił się naruszeń, za które liczba punktów przekraczałaby 24. Powołując się na § 7 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 20.12.2002r. wskazał, że nie można przyjąć wykładni, która dałaby mozliwość przyjęcia, że decydujące znaczenie ma data dokonania wpisu ostatecznego na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu. Gdyby wolą ustawodawcy było przyjęcie jako momentu rozstrzygającego chwili zdarzenia to zostałoby to literalnie wyartykułowane w treści przepisu, a tego ustawodawca nie uczynił. Za nietrafne skarżący uznał stanowisko organu II instancji, że data wpisu ostatecznego nie jest uzależniona od uprawomocnienia sie wydanego na kierowcę wyroku. Na poparcie tego stanowiska przytoczył treść § 4 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z 20.12.2002r. D. W. wskazał ponadto, że wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych, a w niniejszej sprawie brak było podsatw do sporządzenia takiego wniosku, bowiem liczba punktów osiagniętych w ciągu roku na podstawie prawomocnych rostrzygnięć, tym samym wpisów ostatecznych, nie przekroczyła 24. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwołąwcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2011r., sygn. akt II SA/rz 748/11 WSA w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), stanowiący: "Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 powyższej ustawy), w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Po myśli art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 litera g ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa", wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy należy do starosty. Przed wydaniem takiej decyzji starosta ustala zatem stan faktyczny, jakim jest przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Trzeba podkreślić, że zatrzymanie prawa jazdy jest odrębną instytucją od środka karnego w postaci zakresu prowadzenia pojazdu. Zakaz prowadzenia pojazdów jest dodatkową, ale bezpośrednią sankcją za popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Natomiast naruszenie innych przepisów o ruchu drogowym skutkuje wpisaniem określonej liczby punktów do ewidencji kierowców i dopiero przekroczenie dopuszczalnego limitu takich punktów obliguje właściwy organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (zob. wyrok NSA z dnia 16.10.2009 r. I OSK 43/2009, LexPolonica 2089316). Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi policja (art. 130 ust. 1 ustawy). Jak wynika też z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), wydanego na podstawie art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy), ewidencję prowadzi co do zasady komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsca zamieszkania ewidencjonowanych. Zgodnie z § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Zawiera on informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem (ust. 2). Wpis tymczasowy staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1 (ust. 4). Komendant wojewódzki Policji przesyła zatem do organu uprawnionego do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, czyli do starosty sformalizowaną informację o liczbie punktów uzyskanych przez kierowcę naruszającego przepisy ruchu drogowego (o przekroczeniu dopuszczalnego limitu punktów karnych). Tym samym przed wydaniem decyzji starosta ustala stan faktyczny, jakim jest zaewidencjonowana liczba punktów karnych przypisanych danemu kierowcy, wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego. Należy w tym miejscu przypomnieć, że dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Służące więc tym dokumentem domniemanie prawdziwości obligowało organy orzekające w sprawie do przyjęcia, że skarżący D. W. uzyskał liczbę punktów uzasadniających wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wprawdzie domniemanie to nie jest nieusuwalne (art. 76 § 3 k.p.a.), jednakże z akt sprawy nie wynika, aby skarżącemu udało się wykazać nieprawdziwość informacji udzielonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Dopiero bowiem podważenie zapisów w ewidencji będzie miało znaczenie w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy. W związku z tym chybione są twierdzenia skarżącego, jak i sformułowany na ich podstawie zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), iż organ I instancji dokonał nieprawidłowych ustaleń faktycznych co do ilości punktów przypisanych skarżącemu opierając swe rozstrzygniecie wyłącznie na informacji nadesłanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Skoro więc Starosta [...] otrzymał dokument urzędowy zawierający w swej treści informację o przekroczeniu przez skarżącego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wydanie przez ten organ decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy uznać należy, jako prawidłowe i odpowiadające prawu. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że nie przekroczył liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – punkty za zdarzenie z dnia [...] października 2009 r. w R. winny zostać wcześniej usunięte – a co miałoby wspierać sformułowany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego. Starosta [...], wydając bowiem decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, działał wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego nadesłanego przez organ prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym, tj. Komendanta Wojewódzkiego Policji w R., będąc związanym domniemaniem prawdziwości informacji zawartych w tym dokumencie (o przekroczeniu dopuszczalnego limitu punktów). Jak wcześniej już wyjaśniono, wymieniony ostatnio organ jest organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy o ruchu drogowym i tylko on jest uprawniony do dokonywania w tej ewidencji wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, tj. wpisu tymczasowego i wpisu ostatecznego, jak i ich usuwania. Akta sprawy nie zawierają dowodów wykazujących podważenie przez skarżącego zapisów w ewidencji. Niezależnie od powyższego, pogląd skarżącego, jakoby punkty za zdarzenie z dnia [...] października 2009 r. winny zostać już usunięte, nie jest trafny. Takie twierdzenie pozostaje w sprzeczności z regulację zawartą w § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. cyt. wyżej (dopuszczalny limit punktów obejmuje punkty ostateczne i wpisane tymczasowo). Trzeba też podkreślić, za organem II instancji powołującym się na stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 31 marca 2011 r. I OSK 1013/10, iż uprawomocnienie się orzeczenia (§ 4 ust. 4 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia cyt. wyżej) jest warunkiem koniecznym do wystąpienia o sprawdzenie kwalifikacji, ale pozostaje bez wpływu na sposób oceny wynikającej z art. 130 ust. 2 ustawy negatywnej przesłanki uniemożliwiającej usunięcie punktów karnych z ewidencji, w przypadku dopuszczenia się przez kierowcę przed upływem 1 roku od pierwszego wykroczenia kolejnych wykroczeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Mając zatem na względzie przepis art. 130 ust. 2 ustawy, wbrew twierdzeniom skarżącego, punkty za zdarzenie z dnia 29 października 2009 r. nie mogły zostać pominięte przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Dlatego na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.