II SA/Rz 749/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. E. W. we wniesionej przez siebie do WSA w Rzeszowie skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który podtrzymał w złożonym następnie urzędowym formularzu PPF obowiązującym osoby fizyczne w zakresie prawa pomocy. Wg uzasadnienia wniosku i zawartego w nim oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dodatkowego oświadczenia oraz dołączonych do skargi załączników: - skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 55 m² wraz z 46-arową działką o charakterze rolno – budowlanym, - uzyskiwane dochody pochodzą z pobieranych przez nich emerytur w wysokości netto 1130 zł. (skarżący) i 1124 zł. (jego żona), - uśredniona miesięczna wysokość ich wydatków wynosi: żywność – 800 zł., gaz – 23 zł., woda i kanalizacja – 23 zł., energia elektryczna – 64 zł., ogrzewanie – 250 zł., podatek i ubezpieczenie domu -16 zł., koszt utrzymania i eksploatacji samochodu m-ki Daewoo Tico (rok prod. 1998) – 475 zł., koszty leczenia – 180 zł., - skarżący z uwagi na swój upośledzony słuch wskazał na konieczność zakupu aparatu słuchowego w cenie 2699 zł. wraz z wkładką (110 zł.), co zamierza sfinansować z dochodów bieżących, - skarżący wraz z żoną nie posiadają żadnych oszczędności, nie korzystają z pomocy społecznej, często z braku środków zmuszeni są rezygnować z zakupu lekarstw, odzieży, środków czystości, a nawet odzieży. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego warunkiem przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a. Mając na uwadze całokształt sytuacji materialno – bytowej E. W. i jego żony uznano, że kwalifikuje się on do uzyskania istotnego wsparcia w zakresie związanych ze sprawą kosztów sądowych - zarówno wymaganych z wniesieniem skargi jak i mogących wystąpić w przyszłości, chociaż jednocześnie sytuacja ta nie przesądza o całkowitym braku możliwości partycypowania przez niego w tych kosztach (w sprawie objętej skargą wpis od niej wynosi 500 zł., zaś do najbardziej prawdopodobnych kosztów mogących wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku – 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej– 250 zł.). Punktem wyjścia do oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy jest przede wszystkim odnoszone do wysokości związanych ze skargą kosztów sądowych porównania dochodów oraz wydatków jego i żony (dla potrzeb prawa pomocy pod uwagę brane są dochody i wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Przy łącznych dochodach 2254 zł. netto miesięcznie, suma średniej wysokości ich miesięcznych wydatków wynosi 1831 zł., co daje różnicę 423 zł. W tej sytuacji, skoro wymienione wydatki zabezpieczają podstawy egzystencji, to nawet uwzględniając po stronie skarżącego i jego żony doraźną potrzebę ponoszenia innych drobnych wydatków uznano, że możliwe będzie wygospodarowanie przez niego pewnych niewielkich środków finansowych tytułem partycypacji w tych kosztach. Ustalono je na 200 zł. i tylko takie koszty skarżący będzie musiał jednorazowo ponieść niezależnie od tego, jakie jeszcze wystąpią po jego stronie w przyszłości. Obciążenie go taką kwotą nie będzie się przy tym wiązało z jakimkolwiek zagrożeniem dla pokrycia jego i żony uzasadnionych wydatków życiowych, a także nie będzie stanowiło bariery utrudniającej mu dostęp do Sądu i skorzystanie z przysługujących uprawnień. Umożliwi mu także poczynienie oszczędności na zakup aparatu słuchowego. Niezależnie od tego należy zauważyć, że jako posiadacz działki rolnej ma on możliwość jej wykorzystania pod uprawę, co pośrednio miałoby przełożenie na zmniejszenie środków finansowych wydatkowych na zakup żywności (odnośnie pokrycia kosztów sądowych, oprócz rzeczywistych liczą się także potencjalne możliwości zwiększenia swoich dochodów lub zmniejszenia wydatków, chociażby nie zostały wykorzystane). W kontekście nadwyżki dochodów nad koniecznymi wydatkami skarżącego i jego żony, jako przemawiającego za przyznaniem mu zwolnienia od kosztów sądowych w większej części lub nawet w całości nie można uznać zawartego we wniosku jego twierdzenia, iż nie jest w stanie ponieść /całości/ kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. W takiej sytuacji trudno także nie poddać w wątpliwość oświadczenia, że z braku środków finansowych skarżący wraz z żoną często musi rezygnować z zakupu lekarstw, odzieży, środków czystości i żywności. W przedstawionych okolicznościach i wobec dokonanych wyliczeń jawi się ono jako niewiarygodne. Stoi to ponadto w jawnej sprzeczności z sygnalizowanym zamiarem zakupu przez skarżącego aparatu słuchowego, którego wskazana cena wraz z wkładką przekracza 2800 zł. Przyjmując za prawdziwe jego twierdzenia o trudnościach z bieżącym utrzymaniem, przy braku posiadania jakichkolwiek oszczędności wydaje się to praktycznie niemożliwe, a wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, jak przy rzekomym braku podstaw na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych zamierza z bieżących dochodów wygospodarować taką kwotę. W tej sytuacji argument ten uznano jako powołany wyłącznie na potrzeby złożonego wniosku, mający zapewnić wydanie korzystnego dla skarżącego orzeczenia. Nie kwestionując problemów skarżącego ze słuchem zwrócenia uwagi wymaga ponadto, że potrzeba zakupu aparatu za taką właśnie kwotę (aparatu wysokiej klasy) również nie została poparta przez niego żadnymi dowodami, w tym np. zaświadczeniem lekarskim. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. na stronach postępowania ciąży ustawowy obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów; zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym zobowiązane są do tego wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (potwierdza to m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Kryterium to skarżący przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych oraz stałych dochodach swoich i żony bez wątpienia częściowo spełnia. Dlatego też obciążenie go kosztami sądowymi w wysokości 200 zł. będzie adekwatne do jego sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, nie stwarzając zagrożenia dla pokrycia uzasadnionych wydatków życiowych. Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji, będzie przysługiwał mu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (w tym kwoty nieobjętej przyznanym zwolnieniem). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.