II SA/Rz 751/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska -skargę oddala- Przedmiotem skargi J.Z., dalej "Skarżący", jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska. W dniu 5 kwietnia 2019 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w S. wpłynął wniosek J.Z. o zmianę nazwiska z Z. na "W.". W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, iż jego nazwisko budzi śmieszność i chce je zmienić na nazwisko W., gdyż takie nazwisko funkcjonowało w jego rodzinie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w S. odmówił zmiany nazwiska J.T.Z.. Zdaniem Organu I instancji wskazane powody uzasadniające zmianę imienia i nazwiska nie wynikają z katalogu "ważnych powodów" zawartego w przepisach prawa. W odwołaniu od decyzji Organu I instancji J.Z. ponowił argumentację zawartą we wniosku. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "kpa") w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. z 2016 r., poz. 10 ze zm., "uoziin") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w S. z dnia [...] kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 uoziin, zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów. Ocena czy istnieją "ważne powody" nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale musi sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryterium oceny. Kwestia możliwości zmiany nazwiska, jego formy jest zawsze rozpatrywana indywidualnie. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje powszechnie przyjęty pogląd, iż obowiązuje zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza ona, iż imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisywanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Są to dwa elementy identyfikujące osobę oraz składające się na jej stan cywilny. W związku z czym powinny one być stabilne, a ich zmiana jest dopuszczalna tylko z ważnych powodów. Swoboda w wyborze nazwiska, które ma być noszone przez osobę składającą wniosek o jego zmianę, doznaje na gruncie polskiego ustawodawstwa ograniczenia - z uwagi na regulacje art. 4 oraz art. 5 uoziin. Z art. 5 uoziin wynika, że zmiany nazwiska nie dokonuje się w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w art. 3 pkt 3 uoziin zdefiniowano pojęcie członka rodziny, przez które ustawodawca rozumie małżonka oraz wstępnego osoby ubiegającej się o zmianę imienia lub nazwiska. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że jedynie posiadanie przez ojca lub matkę albo małżonka, nazwiska historycznego daje wnioskodawcy uprawnienie do ubiegania się o zmianę swego nazwiska na nazwisko historyczne. W przedmiotowej sprawie Wojewoda P. nie dostrzega powodów zmiany nazwiska J.Z. Wnioskodawca wystąpił o zmianę nazwiska noszonego na nazwisko "W.". Nie ulega wątpliwości, iż nazwisko to jest nazwiskiem historycznym - ród W. był jednym z najbardziej wpływowych magnackich rodów książęcych, a zatem wnioskodawca zobowiązany był do wykazania posiadania członka rodziny o takim nazwisku. Pismem z dnia 11 kwietnia 2019 r. J.Z. został skutecznie wezwany przez organ pierwszej instancji do wykazania przodków o takim nazwisku, czego nie uczynił. Również do wniosku o zmianę nazwiska Wnioskodawca nie załączył dowodów uzasadniających żądanie w nim zawarte. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w S. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalił, iż żaden z wstępnych J.Z. (do czwartej linii przodków) nie posiadał nazwiska "W.", a rodowym nazwiskiem małżonki J.Z. jest nazwisko "Z.". Zgodnie z art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2224 z późn. zm.) akty stanu cywilnego stanowią wyłączy dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdzono, iż wnioskodawca nie wykazał przy pomocy aktów stanu cywilnego, iż członkiem jego rodziny jest osoba posiadająca nazwisko "W.". Co więcej wniosek nie zawiera żadnego aktu stanu cywilnego, w którym widniałoby to nazwisko. W ocenie Wojewody P. wnioskodawca nie uzasadnił w sposób wystarczający i obiektywny ważnych powodów mających wpływ na zmianę nazwiska. Nie wykazał, iż posiada członków rodziny o nazwisku, o zmianę na które się ubiega, a fakt posiadania przez członków rodziny skarżącego (małżonka czy jego wstępnego) nazwiska "W." nie został potwierdzony żadnym dokumentem. Z wystosowanego do J.Z. pisma z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] wynika, iż w Urzędzie Miasta w S. brak jest dokumentów potwierdzających fakt wydania dowodu osobistego na nazwisko "W. J.T., ur. [...].01.1953 r. w S., syn E.i A.". Organ pierwszej instancji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i na tej podstawie wydał decyzję, która nie jest obarczona wadą powodującą konieczność jej uchylenia. J.Z. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 i art. 5 uoziin przez odmowę zmiany nazwiska skarżącego z Z. na W. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wbrew stanowisku Wojewody po stronie skarżącego występowały "ważne powody", które wskazał i uzasadnił Skarżący podając śmieszność swego nazwiska. W żadnym wypadku nie można uznać, że wniosek skarżącego o zmianę nazwiska wynika z subiektywnych ocen samego Skarżącego. Stylistyczna i gramatyczna wykładnia nazwiska "Z." prowadzi do wniosku, że skojarzenia "[...]" z "[...]" jest ewidentne i sam Skarżący odczuwał wielokrotnie drwiny i ośmieszanie jego osoby właśnie przez to nazwisko. Co do historycznego znaczenia nazwiska "W.", to w żadnym wypadku nie można tak formalistycznie oceniać żądania Skarżącego. Skarżący pochodzi i mieszka w G., blisko miejscowości W. i raczej z tym miejscem należy kojarzyć mające być zmienione nazwisko nie z powoływaniem się na szlachecki ród W. Skarżący zaznaczył, że widział dokument wystawiony dla siebie na nazwisko "W.". Skarżący zdany był tylko na inicjatywę USC w S. w poszukiwaniu źródeł potwierdzających racje skarżącego. Poszukiwania USC były płytkie i niedokładne a być może obarczone niechęcią w ujawnieniu istnienie w przeszłości dokumentu identyfikującego Skarżącego z nazwiskiem W. Trudno zatem podzielić stanowisko Wojewody uznające, że Organ I instancji prawidłowo zgromadził materiał dowodowy. Zdaniem Skarżącego właśnie ten materiał nie został zgromadzony dokładnie i wnikliwie mimo, iż Organ posiadał "imperium" umożliwiające czynienie poszukiwać i ustaleń. Z tego też względu obie decyzje należy uznać za przedwczesne, co doprowadziło do wydania niesłusznych decyzji. O przedwczesności świadczy także i to, że Skarżący powoływał się na istnienie w Sądzie w S. sprawy spadkowej w aktach której znajdował się testament, z którego wynikało, że spadek miał odziedziczyć Skarżący Z. jako W. Nikt z urzędu nie badał w Sądzie tego materiału. Nie badano w Urzędzie Spraw Wewnętrznych i Obywatelskich, że zostały wystawione dokumenty na wydanie dowodu osobistego na nazwisko W. dla skarżącego. Według wiedzy skarżącego adwokat [...]. "miał wyciągać ten testament". Sprawa zatem wymaga dalszego badania i poszukiwań ze strony Urzędu, gdyż skarżący jako osoba prywatna nie ma dostępu do dokumentów, spotyka się z odmową okazania mu lub udzielenia informacji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 poz. 2107) zwana dalej p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zmianami), zwana dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, we wskazany sposób i według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja odpowiada prawu, gdyż nie narusza przepisów prawa w jakimkolwiek stopniu uzasadniającym zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 P.p.s.a. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w przepisach prawa materialnego. Zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2018 r., poz. 1025 z późn. zm.) nazwisko stanowi dobro osobiste, które niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach, podlega ochronie prawa cywilnego. Nie jest to dobro osobiste, którego zmiana pozostawiona została swobodnemu uznaniu osoby, której dotyczy. Nazwisko, podobnie jak imię jest elementem identyfikującym osobę, określającym jej tożsamość, składającym się na stan cywilny. Stanowi trwały atrybut podmiotowości człowieka, prawnie mu przypisany przez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Uoziin realizuje zasadę względnej stabilizacji imion i nazwisk, a ich zmiana może nastąpić tylko na zasadach określonych w tej ustawie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka (pkt 1); na imię lub nazwisko używane (pkt 2); na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione (pkt 3); na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada (pkt 4). Oznacza to, że wola osoby chcącej zmienić nazwisko nie stanowi samodzielnej i wystarczającej przesłanki do zmiany nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością prawnie chronioną. Imię i nazwisko, z uwagi na spełniane funkcje w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych oraz ich trwałość dla prawidłowej realizacji tych funkcji powoduje, że nie mogą być one postrzegane jedynie jako dobra osobiste, podlegające ochronie na gruncie prawa cywilnego. Podmiotowe prawo do imienia i nazwiska nie funkcjonuje w próżni, gdyż towarzyszy mu nie tylko obowiązek posługiwania się imieniem (imionami) i nazwiskiem prawnie przypisanymi, ale również prawna ochrona względnej ich trwałości jako swoistego dobra publicznego. Ustawodawca w art. 4 ust. 1 ustawy uznał, że zmiana imienia lub nazwiska może nastąpić tylko z ważnych powodów, wskazał przy tym jedynie przykładowy katalog takich okoliczności. Powyższe oznacza, że dopuścił możliwość zaistnienia innych sytuacji, które mogą uzasadniać zmianę imienia i nazwiska, jeżeli zostaną ocenione przez organ jako "ważne powody". Ich ocena powinna zatem uwzględniać indywidualne warunki każdego przypadku. Ważne powody nie mogą jednak wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom. Rozstrzygnięcie, czy zachodzą ważne powody uzasadniające uwzględnienie wniosku wymaga wyważenia z jednej strony interesu społecznego i celów jakie ma realizować zawarta w cytowanym art. 4 ust. 1 ustawy zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk, a z drugiej strony indywidualnego interesu strony wnioskującej o zmianę imienia i/lub nazwiska. Dokonując takiej oceny należy mieć przy tym na uwadze, że nabycie oraz posługiwanie się własnym imieniem i nazwiskiem ma znaczenie indywidualizujące i identyfikujące daną osobę w stosunkach urzędowych i prywatnych i jak wskazano powyżej powinna je cechować stabilność i pewność (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/GL 780/16 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1752/18, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organy dokonały w niezbędnym zakresie oceny dotyczącej ustalenia czy istnieją "ważne powody" zmiany nazwiska i poprawnie uznały, że okoliczności wskazane przez Skarżącego nie mogą uzasadniać dokonanie żądanej zmiany. Ocena w tym zakresie została dokonana na podstawie ustaleń, które nie potwierdziły wskazanych przez Skarżącego okoliczności, a mianowicie związanych z "wystawieniem" na niego dokumentu na nazwisko W., a ponadto okoliczności świadczących o tym, że jego nazwisko ma charakter ośmieszający czy też nie licujący z godnością człowieka. Subiektywne odczucie skarżącego, nawet poparte określonymi okolicznościami faktycznymi, w świetle przepisów Uoziin nie może mieć decydującego znaczenia dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zarówno organ, jak i Sąd musi uwzględniać również kryteria obiektywne, które przesądzają o tym, że sytuacja danej osoby mieści się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany imienia i nazwiska. Biorąc zatem pod uwagę kryteria obiektywne, Sąd podzielił pogląd organu, iż nie zostały spełnione w niniejszej sprawie przesłanki o których mowa w art. 4 ust. 1 Uoziin, które dawałyby podstawę do zmiany jego nazwiska zgodnie z jego żądaniem na "W.". Z zaskarżonej decyzji wynika, że zgodnie z art. 80 K.p.a. dokonano oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a wyniki tej oceny przedstawiono w uzasadnieniu decyzji, w którym stosownie do art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. wskazano uwzględnione okoliczności i przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Podnoszone w skardze, w świetle powyższego zarzuty naruszenia prawa nie mogły odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.