II SA/Rz 752/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia -skargę oddala- II SA/Rz 752/10 Uzasadnienie Przedmiotem skargi M.M. jest postanowienie [..] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego (PWINB) w [..] z [..].06.2010 r. nr [..] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w [..] decyzją z [..].07.2009 r. nr [..] nakazał M.M. rozbiórkę samowolnie zbudowanej wiaty o wymiarach 8,30 m na 4,55 m zlokalizowanej na działce nr 6409 w [..]. W wyniku wniesionego przez M.M. odwołania od powyższej decyzji PWINB w [..] decyzją z [..].09.2009 r. nr [..] uchylił decyzję PINB w [..], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolejną decyzją z [..].01.2010 r. PINB w [..] nr [..] nakazał M.M. rozbiórkę samowolnie budowanej wiaty o wymiarach 8,30 m na 4,55 m zlokalizowanej na działce nr 6409 w [..]. W wyniku wniesionego przez M.M. odwołania od powyższej decyzji PWINB w [..] decyzją z [..].03.2010 r. nr [..] uchylił powyższą decyzję PINB w [..], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo w sprawie zakwalifikowano przedmiot sprawy jako wiatę wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. Nieprawidłowość w działaniu organu I instancji miała polegać na braku zastosowania procedury umożliwiającej zalegalizowanie popełnionej samowoli budowlanej, w szczególności poprzez zaniechanie wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm., zwana dalej Upb). PINB w [..] postanowieniem z [..].05.2010 r. nr [..] wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Upb oraz art. 123 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1078 ze zm., zwana dalej k.p.a.) wstrzymał prowadzenie robót budowlanych samowolnie budowanej wiaty o wymiarach 8,30 m na 4,55 m zlokalizowanej na działce nr 6409 w [..] oraz nałożył na M.M. obowiązek przedłożenia w terminie do 31.07.2010 r. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na wiatę oraz czterech egzemplarzy projektu budowlanego budowanej wiaty, sporządzonego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. Postanowienie to zawierało pouczenie o prawie do wniesienia na nie zażalenia, doręczono go M.M. oraz W.R. działającemu w sprawie jako pełnomocnik S.R., właściciela działki sąsiadującej z działką M.M. Zażalenia na powyższe postanowienie wnieśli M.M. oraz W.R. Opisanym na wstępie postanowieniem PWINB w [..] działając na podstawie art. 134 i art. 144 k.p.a. stwierdził, iż wniesione zażalenia są niedopuszczalne. W uzasadnieniu przedstawiono przedmiot tych zażaleń jako postanowienie PINB w [..], wydane na podstawie art. 48 ust. 2 Upb. Organ II instancji stwierdził, że przepisy prawa nie przewidują możliwości zaskarżenia takiego postanowienia, ma ono charakter dowodowy, a organ I instancji nieprawidłowo pouczył, że jest ono w takim trybie zaskarżalne. Skargę na powyższe postanowienie wniosła w terminie M.M. nie precyzując kierunku jego weryfikacji. Skarżąca wywodzi, że przysługiwało jej prawo wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji, kwestionuje przyjętą prawną kwalifikację obiektu, uznając iż jest to przenośne zadaszenie i powołuje się w tym względzie na uzyskaną opinię "radcy prawnego". Skarżąca kwestionuje działalność osoby pełniącej funkcję PINB w [..], uznając że działa on w zmowie z sąsiadem. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. M.M. uzyskała prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów od skargi. Już po wydaniu zaskarżonego postanowienia PINB w [..] decyzją z [..].08.2010 r. [..] nakazał M.M. rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Niesporne w sprawie jest to, że M.M. dopuściła się samowoli budowlanej wznosząc obiekt budowlany – wiatę. W ocenie Sądu prawidłowo zakwalifikowano obiekt właśnie jako wiatę, z dowodów zebranych w toku postępowania wynika, że jest to obiekt składający się z zadaszenia, wzniesiony na słupach drewnianych umieszczonych na stopach fundamentowych wykonanych z betonu. Wiata służy ochronie sprzętu rolniczego przed wpływami atmosferycznymi. Stanowi zatem całość użytkową, a jej wykonanie powinno być poprzedzone zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych, na zasadzie art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Upb. W myśl art. 48 ust. 1 Upb "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". Cyt. ust. 2 w/w przepisu stanowi, iż "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem ( właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych". Z kolei art. 48 ust. 3 określa, że "W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2". Z akt sprawy wynika, ze PINB w [..] wydał postanowienie, o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Upb. W ocenie Sądu postanowienie organu I instancji zawiera wątpliwą kwalifikację prawną, skoro zgodzić się z trzeba z orzekającymi w sprawie organami, iż obiekt samowolnie wzniesiony przez M.M. jest wiatą, to jego budowa powinna być poprzedzona nie pozwoleniem na budowę, ale zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych. W tym więc przypadku tryb tzw. legalizacji samowoli budowlanej winien odbywać się na podstawie art. 49b ust.. 2 Upb, a nie art. 48 ust. 2 Upb. W sprawie nie ma to większego znaczenia, albowiem tryb legalizacji samowoli w odniesieniu do obiektu, który powinien zostać poprzedzony pozwoleniem, a obiektu, jaki winien zostać poprzedzony zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych, w istocie jest tożsamy. Art. 49b Upb stanowi: w ust. 1 "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ", w ust. 2 "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego", w ust. 3 "W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1". Żaden z tych przepisów nie wskazuje, aby postanowienie tego typu było zaskarżalne zażaleniowo. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, z kolei art. 142 k.p.a. określa, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Postanowienia wydane w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Upb, jak i art. 49b ust. 2 i 3 Upb nie są zaskarżalne zażaleniowo, przeto organ wyższego stopnia rozpoznając wniesione zażalenia przez M.M. i W.R. jako pełnomocnika S.R., prawidłowo stwierdził ich niedopuszczalność na zasadzie art. 134 k.p.a. Samo pouczenie o prawie wniesienia zażalenia, jakie znalazło się w postanowieniu PINB w [..] nie było prawidłowe, uprawnienie do wniesienia środka zaskarżenia nie wynika z tego faktu, że tak poucza organ, tylko z treści przepisu prawa. W tym przypadku brak jest przepisu prawa, z którego można by skutecznie wywodzić o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie cyt. przepisów Upb. Oznacza to, że skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Ppsa.