II SA/Rz 757/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi S.D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] r. nr [....] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [....] r. nr[....]. II SA/Rz 757/05 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [..] roku Nr [...] stwierdzająca o braku podstaw do stwierdzenia u S.D. choroby zawodowej wymienionej w poz. 17 pkt 7 wykazu chorób zawodowych , określonych w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach . W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132 poz. 115 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji zostało wyjaśnione, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy zwrócił się w dniu [...] roku z wnioskiem do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. o dokonanie oceny środowiska pracy w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u S.D., który to wniosek dał podstawę do przeprowadzenia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. dochodzenia epidemiologicznego. W toku tego dochodzenia ustalone zostało, że S.D. pracował w Zakładach Chemicznych Organika Sarzyna w N.S. kolejno na stanowiskach; od 09.08.1969 - 14.11.1969 jako aparatowy na Oddziale Siarczynów, od 1969 -1970 jako aparatowy nitracji na Wydziale Herbicydów, od 04.08.1970 -13.10.1970 jako aparatowy na Wydziale Tworzyw, od 14.10.1970 - 26.10.1970 jako aparatowy nitracji na Wydziale Herbicydów, w okresie od 1972 do 1985 jako aparatowy na Wydziale Środków Ochrony Roślin , w okresie od 1985 dol994 jako aparatowy produkcji środków ochrony roślin na Wydziale Środków Ochrony Roślin, w okresie od 1994 do 2000 jako aparatowy produkcji chemicznej na Wydziale Środków Ochrony Na wymienionych stanowiskach był narażony na oddziaływanie związków chemicznych jak; chloru, chlorowodoru, podchlorynu sodu, trójchlorofenolu, kwasu fenoksyoctowego, tiosiarczanu sodu, krezolu, - butanolu, pięciochloronitrofenolu, estru kwasu trój chlorofenoksyoctowego, kwasu chlorosulfonowego, czterochloroetanu, nitrochlorobenzenu i żaden z nich nie znajduje się w wykazie czynników o udokumentowanym działaniu rakotwórczym dla ludzi. Postępowanie diagnostyczno - orzecznicze w kierunku rozpoznania choroby zawodowej prowadził Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy , które to jednostki jednoznacznie stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego raka krtani u w/w powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze dla ludzi.. W/w orzeczenia stanowiły podstawę do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej określonej w poz. 17/7 cytowanego rozporządzenia. Odwołanie od tej decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego złożył S.D. i wyjaśnił, że sam fakt zatrudnienia przez okres 29 lat w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz praca przy sprawdzaniu zbiorników z kwasem solnym stanowiła bezpośrednią przyczynę poparzenie gardła co doprowadziło do choroby raka krtani. Dodatkową przyczyną powstania u niego tej choroby był fakt, że przez 13 lat miejsce jego miejsce pracy przeznaczone na prowadzenie dokumentacji usytuowane było w pomieszczeniu przeznaczonym na palarnię dla przeszło 15 osób. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania i wyjaśnił, że za chorobę zawodową stosownie do przepisu § 2 cytowanego rozporządzenia uznaje się schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przedmiotowej sprawie organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej zebrał dokumentację dotyczącą charakteru pracy odwołującego oraz jej warunków a także czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Jako dowód w sprawie dopuszczono opinię WOMP oraz IMP z których to orzeczeń wynika, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową jeżeli powstał w następstwie działania czynników uznanych za rakotwórcze dla człowieka, występujących w środowisku pracy. Zostało ustalone, że żaden z czynników na, który był narażony S.D. w czasie pracy zawodowej nie jest uznany za rakotwórczy dla ludzi. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego "narażenia na kwas solny" PWIS wyjaśni że zarówno chlorowodór jak i kwas solny, który jest wodnym roztworem chlorowodoru nie są substancjami uznanymi za rakotwórcze a jedynie substancjami o działaniu drażniącym i żrącym. W konkluzji uzasadniając orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia u S.D. choroby zawodowej raka krtani wskazano na niewielkie narażenie na substancje szkodliwe wskazując jednocześnie na palenie przez w/w przez okres około 25 lat papierosów który to fakt można przyjąć, że czynnikiem rakotwórczym był dym tytoniowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący S.D. nie sprecyzował kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji, ponowił argumentację jak w odwołaniu i dodatkowo wskazał, że czterech jego kolegów z tego samego zakładu pracy z którymi pracował zmarło na raka krtani wymieniając ich z nazwiska i imienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Postępowanie w sprawie chorób zawodowych w niniejszej sprawie podlega regulacjom rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznania i stwierdzeniu chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. z 2002 r Nr 132 poz. 1115/ (§ 10/ tego rozporządzenia). Zgodnie z tym rozporządzeniem, ustalony został wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia (§ 1). Przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym" (§ 2 ust.l). W myśl §5 ust.l rozporządzenia, właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 ( ustęp 2wymienia jednostki orzecznicze I stopnia, a ustęp 3 -jednostki orzecznicze II stopnia). Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1), przy czym orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne (ustęp 3). Jeśli chodzi o orzeczenie lekarskie, które stanowi podstawę rozstrzygnięcia, to w sprawach spornych i wątpliwych, musi ono nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a więc powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać istniejące wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron (tak NSA w wyroku z dnia 15 marca 1994r. sygn. SA/Wr 147/94, czy też z dnia 3.12.1996r. sygn. I SA 1350/96, Pr. Pracy 1997/10/39 ). Przytoczyć w tym miejscu należy również stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 3.02.1999r. sygn. III RN 110/98 (OSNAPiUS 1999/22 poz. 709), gdzie Sąd Najwyższy stwierdził, że zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 1983r. Nr 65, poz. 294 ze zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy (...). Natomiast konstrukcja § 1 ust. 2 rozporządzenia przemawia za tym, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. II PRN 9/84 OSNCP 1985/4 póz. 53). Poglądy w/w wyrażone zostały wprawdzie na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych - Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), w obecnym stanie prawnym nadal zachowują swoja aktualność. Wydając zakwestionowane rozstrzygniecie organ oparł się na przepisie § 8 powołanego wyżej rozporządzenia bazując na wynikach badań lekarskich i dokumentacji medycznej skarżącego , dokumentacji dotyczącej przebiegu jego zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego a w szczególności na orzeczeniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...]r Nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...]r Nr[...], które to jednostki są w rozumieniu § 5 ust2 cyt. rozporządzenia uprawnione do rozpoznania chorób zawodowych i których orzeczenia maja walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Obydwie te jednostki wykluczyły zawodową etiologię nowotworu złośliwego raka krtani, przy czym orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wskazuje, że czynnikiem rakotwórczym był dym tytoniowy z uwagi na palenie przez około 25 lat papierosów przez badanego, natomiast orzeczenie Instytuty Medycyny Pracy wskazuje na brak stwierdzenia czynników uznanych za rakotwórcze u ludzi występujących w środowisku pracy , posługując się lakonicznym sformułowaniem cyt. " wykaz tych czynników określają odrębne przepisy " nie podając o które to przepisy wsparł swoje orzeczenie. Zauważyć należy, że uszło uwadze zarówno jednostkom orzeczniczym jak i organom decyzyjnym , że z dniem 1 marca 2005 roku obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 roku w sprawie substancji, preparatów lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy /Dz.U. z 2004 r. Nr 280 poz. 2771/, które winno być uwzględnione zarówno przy wydaniu orzeczenia jak i decyzji tym samym czyni wydane decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego za wadliwe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie w pierwszej kolejności uzupełnić dokumentację co do okresu i miejsca zatrudnienia skarżącego w tzw. palarni, który to zarzut skarżący podniósł w odwołaniu. Następnie organ zwróci się o uzupełnienie opinii z uwzględnieniem norm zawartych w w/cyt. rozporządzeniu przy uwzględnieniu uwag i wniosków skarżącego mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy co do występowania w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych dla zdrowia które to występowanie łączyć należy przyczynowo z istniejącym u skarżącego schorzeniem nawet w kategoriach wysokiego prawdopodobieństwa. Nadto opinia winna wyjaśnić się , czy stwierdzone "narażenie na kwas solny" o działaniu drażniącym i żrącym na które to był narażony skarżący nie były elementami współdecydującymi na powstanie choroby raka krtani. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na wydanie w sprawie stosownej decyzji odpowiadającej prawu. Wobec zaistniałych uchybień z zakresu zarówno prawa materialnego jak i procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.