II SA/Rz 757/15
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-03-29
Skład orzekający: Agata Kosowska-Dudzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zasiłku celowego, uregulowanego w ustawie o pomocy społecznej, powinien zostać rozpoznany merytorycznie, czy też postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone ze względu na zwolnienie z mocy prawa?Ratio decidendi
Postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zasiłku celowego, uregulowanego w ustawie o pomocy społecznej, podlega umorzeniu, ponieważ zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strony w takich sprawach są z mocy prawa zwolnione z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jednocześnie, wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w takiej sprawie jest uzasadniony, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania.Stan faktyczny
M. M. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Po oddaleniu skargi przez WSA, M. M. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, uzasadniając to trudną sytuacją materialną (niska emerytura, wydatki na leki i utrzymanie).Rozstrzygnięcie
Postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznaniu prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego.
Po otrzymaniu odpisu powyższego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem M. M. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata. Podniósł, że ze względu na swoją sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść powyższych kosztów. Jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 654,60 zł, która przeznacza na wyżywienie (300 zł), opłaty za mieszkanie (279 zł) oraz lekarstwa, z których jednak z uwagi na brak dostatecznych środków wykupuje tylko część. Skarżący zaznaczył, że poza przedmiotami codziennego użytku oraz odzieżą nic nie posiada.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Sprawa zainicjowana skargą M. M. dotyczy odmowy przyznania zasiłku celowego, a zatem świadczenia uregulowanego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.). Tymczasem zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej strony nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ze względu na powyższe, rozpoznanie żądania skarżącego w zakresie odnoszącym się do zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć na podstawie art. 249a P.p.s.a.
Odnosząc się natomiast merytorycznie do wniosku M. M. dotyczącego ustanowienia adwokata lub radcy prawnego należy stwierdzić, że jest on uzasadniony. Przyznanie prawa pomocy w tej części, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – wymaga wykazania przez ubiegającego się o nie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący dowiódł, że wymienioną przesłankę spełnia. Jest bowiem osobą, która prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia wynika, że został on zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe i że ma on znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Powyższe wskazuje jednoznacznie, że z uwagi na zły stan zdrowia strona nie jest w stanie podjąć żadnych dodatkowych prac w celu uzyskania dodatkowych środków pieniężnych tzn. obok pobieranej emerytury dla poprawy własnej sytuacji materialnej. Wskazana emerytura z uwagi na jej wysokość wystarcza zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i to nie wszystkich, bowiem skarżący nie jest w stanie nabyć wszystkich niezbędnych mu lekarstw, których miesięczny koszt to - wedle twierdzenia strony - 400 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, nie posiada on żadnego majątku, jak też oszczędności, które pozwalałyby mu na pokrycie kosztów wynagrodzenia dla zawodowego pełnomocnika. Ponadto, akta administracyjne sprawy wskazują, że stronie przyznawane są co jakiś czas zasiłki celowe, w tym na żywność.
Wobec powyższych okoliczności zasadnym stało się uwzględnienie wniosku M. M. w zakresie profesjonalnego zastępcy prawnego, bowiem odmowa stałaby w sprzeczności z celami instytucji prawa pomocy tj. wsparciem osób ubogich, do których wymieniony z pewnością się zalicza.
O ustanowieniu dla skarżącego radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło