II SA/Rz 760/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia negatywnie opiniującego wstępny projekt podziału działki - postanawia - odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. Referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia negatywnie opiniującego wstępny projekt podziału działki Z. G. przedłożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z faktem, iż skarżąca nie zaznaczyła, o co się ubiega, jak też celem uzupełnienia jej oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano wnioskodawczynię do podania wskazanych szczegółowo informacji oraz do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. Z wniosku strony oraz przedstawionych na żądanie dodatkowych danych wynika, że gospodaruje ona wspólnie w domu (którego wykończona część to 100 m.kw.) z mężem oraz bezrobotną córką (27 lat). Rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawczyni wynoszącej 744,48 zł oraz emerytury jej męża w wysokości 1329 zł i pobieranego przez niego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł (wszystkie kwoty netto). Ponadto wnioskodawczyni posiada z mężem gospodarstwo rolne o powierzchni 10 ha, które z uwagi na zły stan zdrowia uprawiają tylko w części. Comiesięczne wydatki strony to: 200 zł (prąd), 65 zł (woda), 150 zł (gaz), 275 zł (lekarstwa), 1000 zł (żywność), 120 zł (telefon). Roczny wydatek na opał to 3800 zł, zaś na podatek od nieruchomości 1600 zł. Jako wydatki ponoszone rocznie na gospodarstwo rolne wnioskodawczyni wskazała z kolei: 1110 zł (ubezpieczenie traktora), 4000 zł (nawozy), 4000 zł (paliwo do traktora), 2000 zł (środki na opryski), 2000 zł (naprawa maszyn), 550 zł (ubezpieczenie budynków). Z tytułu dopłat rolnych od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skarżąca otrzymała za 2013 r. kwotę 10 551,11 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W świetle art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej w dalszej części jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata – art. 245 § 2 P.p.s.a. i o takie właśnie wsparcie ubiega się Z. G. Ocena przedstawionych przez nią informacji nie pozwala jednak na uwzględnienie zgłoszonego przez nią żądania. W myśl bowiem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazane najszersze granice prawa pomocy dotyczyć mogą jedynie stron, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Chodzi więc tutaj szczególnie o osoby bezrobotne, samotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.01.2012 r., II FZ 796/11, www.nsa.gov.pl). Skarżąca jako posiadająca stały dochód, majątek w postaci nieruchomości rolnej o dużej powierzchni (10 ha) i mająca wraz z pozostałymi domownikami zaspokojone wszystkie podstawowe i inne potrzeby (tj. w zakresie wyżywienia, mieszkania, leczenia, a także w zakresie usług telekomunikacyjnych) do grona takiego z pewnością nie może zostać zaliczona. Przyznanie jej zatem prawa pomocy w pełnych granicach oznaczałoby nadużycie tej instytucji, która ma umożliwić bezpłatny dostęp do sądu osobom o naprawdę trudnej sytuacji życiowej. W ocenie rozpoznającej niniejszy wniosek, brak jest także podstaw do częściowego choćby wsparcia strony. W art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ustawodawca jako jego przesłankę wskazał niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nakładając przy tym obowiązek wykazania powyższego na składającego wniosek. Analiza przedstawionych przez skarżącą danych nie pozwala tymczasem na przyjęcie, iż wywiązała się ona z tego obowiązku w stopniu uzasadniającym uwzględnienie jej żądania. Na bazie wynikających z wniosku danych rodzą się bowiem wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Wynikają one m. in. z faktu braku pełnego zastosowania się przez skarżącą do kierowanego do niej wezwania. I tak Z. G. nie odpowiedziała, czy posiada oprócz ciągnika inne pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakie są miesięczne koszty ich utrzymania. Przede wszystkim jednak odnosząc się do pytania dotyczącego dochodów netto uzyskiwanych z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżąca stwierdziła, że określenie takich dochodów jest "trudne", bowiem nie prowadzi "rozrachunku finansowego gospodarstwa rolnego". Wyjaśniła, że prowadzenie gospodarstwa wymaga sporego nakładu finansowego, a w sytuacji, gdy oboje z mężem są hospitalizowani, to wówczas dochód ten jest "bardzo mały, równy zeru". Trudno jednak dać wiarę, że skarżąca nie jest w stanie nawet orientacyjnie podać kwoty stanowiącej zysk z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Trudno także przyjąć, że dokonując dużych nakładów na nie strona prowadzi je nadal, mimo, że nie zyskuje na tym nic bądź "bardzo mało". Porównując wielkość tych nakładów rocznych (ok. 13 000 zł) z wielkością otrzymywanych dotacji rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ok. 10 000 zł) trzeba by było przyjąć, że strona musi dopłacać z tego tytułu ok. 3000 zł. Takie założenie byłoby jednak mało logiczne i wiarygodne. Uwzględniając zatem fakt czynienia przez wnioskodawczynię dużych nakładów na prowadzenie przez nią gospodarstwa rolnego i to nie tylko tych finansowych, ale także w postaci swojej pracy (pomimo nie najlepszego stanu zdrowia) przyjąć należy, że strona uzyskuje z tego tytułu pewne korzyści, których wysokości nie ujawnia na potrzeby uzyskania prawa pomocy. Z uwagi zaś na powyższe niejasności co do faktycznych możliwości płatniczych wnioskodawczyni, których nie można tłumaczyć na jej korzyść - z uwagi na wyjątkowych charakter instytucji, o której zastosowanie w swoim przypadku się ubiega - odmówiono udzielenia jej wsparcia ze środków publicznych. Należy w tym miejscu podnieść, że w razie uwzględnienia skargi, skarżącej będzie przysługiwał od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 P.p.s.a.). Należy także zwrócić uwagę, że udział profesjonalnego zastępcy prawnego na obecnym etapie postępowania nie jest w świetle regulacji P.p.s.a. konieczny, zaś sąd obowiązany jest do uwzględnienia z urzędu wszelkich nieprawidłowości zaistniałych w postępowaniu administracyjnym (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Podstawę orzeczenia stanowią art. 258 § 1, § 2 pkt 7, art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.