II SA/Rz 763/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Podaniem z dnia 21 stycznia 2015 r. MM zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. Burmistrz [.] odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na żądany cel. Jak ustalono, wnioskodawca dysponował dochodem w kwocie 773,84 zł netto, a zatem nie spełnił kryterium ustawowego wynoszącego 542 zł, od którego uzależnione jest udzielenie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Ponadto, strona zamieszkuje w mieszkaniu ogrzewanym z miejskiej sieci ciepłowniczej, a więc nie potrzebuje opału. Pomimo propozycji rozważenia możliwości ubiegania się o dodatek mieszkaniowy, który pokryłby wydatki na utrzymanie mieszkania, strona nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że organ nie uwzględnia okoliczności takich, jak jego wiek, choroba, samotne gospodarowanie, niepełnosprawność i potrzeba pomocy osób trzecich. Wprawdzie przekroczył kryterium dochodowe, ale inne rodziny korzystające z pomocy społecznej otrzymują środki na opał pomimo, że także nie spełniają kryterium dochodowego. Decyzją z dnia [.] kwietnia 2015 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę kryterium dochodowego. To zaś zostało przez MM przekroczone. W świetle art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) dalej zwanej: "Ups", brak było zatem podstawy do przyznania mu zasiłku celowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie MM zarzucił organowi, że nie odniósł się do podnoszonych przez niego w toku postępowania administracyjnego argumentów. Podkreślił, że jest osobą samotną, w podeszłym wieku, schorowaną, niepełnosprawną, wymagającą pomocy innych osób. Wprawdzie przekroczył kryterium dochodowe, ale inne rodziny, które także kryterium tego nie spełniały, podobną pomoc otrzymały. Wskazał, że chcąc zaoszczędzić na zakupienie lekarstw musi oszczędzać na ogrzewaniu. Pomimo złego stanu zdrowia podjął zaś zatrudnienie jako dozorca. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Kontroli Sądu poddano decyzje w przedmiocie zasiłku celowego. Z akt sprawy wynika, że MM zwrócił się do organu pomocy społecznej o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu opału. Organy ustaliły, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 Ups, przekraczając go. Jego dochód składa się z emerytury wynoszącej 620,84 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł, łącznie 773 zł, podczas gdy kryterium dochodowe wynosiło 542 zł. Ponadto jego mieszkanie ogrzewane jest z miejskiej sieci ciepłowniczej, a zatem nie potrzebuje opału. W tych okolicznościach odmówiono przyznania mu żądanej pomocy. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 36 pkt 1 lit. c) i art. 39 Ups, jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 Ups. W przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosiło ono w dacie wydawania decyzji 542 zł. Zasiłek celowy, w myśl art. 39 ust. 1 i 2 Ups, przysługuje ponadto w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, takiej jak np. pokrycie części lub całości kosztów zakupu opału. Musi być to jednak potrzeba, której zaspokojenie warunkuje podstawową egzystencję odpowiadającą godności człowieka. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomocy społecznej nie można zaś traktować jako źródła dodatkowego dochodu oraz sposobu pokrywania wydatków niespełniających kryterium niezbędności. Zwrócić należy ponadto uwagę, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Tak więc nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę warunków koniecznych do uzyskania zasiłku, w szczególności kryterium dochodowego, po stronie organu nie powstaje obowiązek jego przyznania. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób ubiegających się o pomoc winny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 Ups). Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że kontrolowane decyzje są zgodne z prawem. Organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że wnioskodawca nie spełnił kryterium dochodowego do otrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, jako że jego dochód okazał się wyższy niż określony w ustawie; przekroczył kwotę 542 zł. Tak więc nie ziściła się zasadnicza przesłanka do przyznania wsparcia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Niezależnie od tego organy słusznie zwróciły uwagę, że zgłoszone przez stronę żądanie nie mogłoby zostać uwzględnione także z tego powodu, że w istocie nie ma on koniecznej do zaspokojenia potrzeby bytowej o podstawowym znaczeniu dla egzystencji w postaci braku środków na zakup opału, skoro jego mieszkanie ogrzewane jest z miejskiej sieci ciepłowniczej. Także argument dotyczący kwestii przyznawania zasiłku rodzinom, które również przekraczają ustawowe kryterium dochodowe, nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, a więc bada legalność aktów podjętych jedynie w danej sprawie administracyjnej. Ponadto, na co zwrócono uwagę wyżej, przyznanie zasiłku celowego następuje w ramach uznania administracyjnego. Organ pomocy społecznej nie ma zatem obowiązku przyznania takiej formy pomocy nawet wtedy, gdy wnioskodawca spełnia warunki konieczne do jego otrzymania, a więc tak kryterium dochodowe jak i dodatkowe warunki określone w art. 7 pkt 2 – 15 Ups. Jego obowiązkiem jest natomiast należyte uzasadnienie zajętego stanowiska w sposób pozbawiony dowolności. Uznanie administracyjne charakteryzuje się bowiem tym, że w takim samym stanie faktycznym mogą zostać podjęte różne rozstrzygnięcia, które pomimo tego będą zgodne z prawem. W niniejszej sprawie jego granice nie zostały naruszone. Niemniej, zasadniczym powodem kontrolowanego rozstrzygnięcia było niespełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego, przez co nie był on uprawniony do otrzymania takiej formy wsparcia. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.