II SA/Rz 763/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni Z. P. prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie. Po wydaniu tego orzeczenia skarżąca poinformowała Sąd, że wypowiedziała pełnomocnictwo reprezentującemu ją do tej pory w postępowaniu (również administracyjnym) radcy prawnemu. Następnie wymieniona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podała, że dysponuje skromnymi środkami pieniężnymi w postaci emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 1424,36 zł. Przeznacza je w całości na bieżące wydatki, w tym lekarstwa dla siebie i rehabilitację. Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych. Zwróciła uwagę, że trudno jest jej odłożyć środki na opał. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłym synem. Mieszkają oni w domu, który wedle oświadczenia strony nadaje się do kapitalnego remontu. Jako majątek skarżąca wskazała oszczędności pieniężne w kwocie 4110,29 zł na opał i odzież zimową. Odnośnie do sytuacji syna podała, że jest on osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku, Nie osiąga dochodów z żadnych źródeł, pozostając na jej utrzymaniu. Miesięczne koszty utrzymania domu to od 500 do 600 zł, lekarstwa i rehabilitacja to kwota od 300 do 350 zł. Pozostałe środki pieniężne strona przeznacza na żywność, odzież, obuwie, środki czystości. Odpowiadając na wezwanie o dodatkowe informacje skarżąca wskazała, że nie posiadają z synem pojazdów mechanicznych, a korzystają ze środków komunikacji publicznej, czego miesięczny koszt to 100 zł. Inne comiesięczne wydatki to z kolei: wyżywienie – 400 zł, gaz – 40 zł, prąd – 100 zł, woda - 25 zł, wywóz śmieci – 16 zł, opał – 250 zł, ubranie i środki czystości – 130 zł, telefon – 48 zł, Internet – 50 zł, lekarstwa i leczenie – 250 zł, ubezpieczenie – 17 zł. Skarżąca podniosła, że poniesione dotychczas w sprawie koszty sądowe i reprezentującego ją pełnomocnika pokryła z pobieranej emerytury, "odkładanych pieniędzy na ogrzewanie domu". Saldo rachunku bankowego na dzień 9 lutego 2018 r. to 205,39 zł. Skarżąca nadesłała także szereg dokumentów wskazujących na wysokość ponoszonych przez nią opłat związanych z leczeniem oraz utrzymaniem domu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Pomimo szczegółowego przedstawienia swojej sytuacji materialnej żądanie skarżącej nie mogło zostać uwzględnione. Wsparcie od Państwa w ramach instytucji prawa pomocy może bowiem otrzymać osoba, która znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, która powoduje, że ledwo jest w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe swoje i innych osób tworzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Istotne jest także, by osoba ta udowodniła fakt znajdowania się w takiej właśnie sytuacji. Wyjątkowość prawa pomocy sprawia bowiem, że okoliczności, które mają znaczenie z punktu widzenia tejże instytucji muszą być jasne i nie mogą budzić wątpliwości. Fakt zaistnienia tych ostatnich powoduje zaś, że niemożliwym jest pozytywne rozpatrzenie wniosku strony. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, nie do końca jasna jest faktyczna sytuacja finansowa strony. Należy bowiem zwrócić uwagę, że była ona reprezentowana przez radcę prawnego i to nie tylko w dotychczasowym postępowaniu sądowym, ale także poprzedzającym je postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnictwo zostało wypowiedziane przez skarżącą tuż po wydaniu przez Sąd niekorzystnego dla niej wyroku. Wymieniona nie wyjaśniła jednak z jakich przyczyn się to stało, zwłaszcza w kontekście tego, iż udział takiego zawodowego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, a także dotychczasowym sądowym nie był obligatoryjny. Wówczas zaś, gdy zaistniała rzeczywista konieczność skorzystania z pomocy takiego rodzaju pełnomocnika, to strona zrezygnowała z jego usług, wnosząc jednocześnie o ustanowienie adwokata z urzędu. Skoro strona była w stanie wygospodarować odpowiednie środki finansowe zarówno na koszty sądowe, jak i na wynagrodzenie pełnomocnika, to niejasnym jest dlaczego nadal nie mogłaby czynić w tym zakresie oszczędności. Zresztą skarżąca podniosła we wniosku, że ma zgromadzone środki w kwocie ok. 4000 zł, z tym, że podkreśliła, że ich przeznaczeniem jest opał i odzież zimowa. Należy także zwrócić uwagę, że dorosły syn skarżącej (45 lat) pozostaje bezrobotny i zgodnie z jej oświadczeniem nie osiąga żadnych dochodów, pozostając na jej utrzymaniu. To, że wymieniony nie podejmuje jakichkolwiek prac dorywczych celem poprawy warunków materialnych rodziny może budzić wątpliwości, kiedy sytuacja jego i skarżącej jest – zgodnie z jej oświadczeniem – trudna. Składająca wniosek nie podnosiła zaś, by syn miał jakieś problemy zdrowotne. Zwracała tylko uwagę na swój zły stan zdrowia. W takich więc okolicznościach postanowiono o odmowie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych i odmowie ustanowienia na jej rzecz adwokata. Przesłanką przyznania takiego wsparcia jest bowiem niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, o czym stanowi art.246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.. Fakt, że skarżąca do tej pory koszty takie pokrywała wyklucza przyjęcie, że zalicza się ona do takiej grupy osób. Z kolei, częściowe prawo pomocy, a więc np. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata przyznawane jest osobie, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przy czym w obydwu wypadkach strona wnioskująca o pomoc winna wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że pomocy tej wymaga. Jak już wyżej zaznaczono, skarżącej nie udało się powyższego dokonać. Z tych względów orzeczono o odmowie przyznania stronie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, czego dokonano w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.