II SA/Rz 763/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 763/17 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie - p o s t a n a w i a - zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2018 r. i przyznać Z. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z akt sprawy, po wydaniu przez WSA w Rzeszowie wyroku z 7 października 2017 r. oddalającego jej skargę, wnioskodawczyni poinformowała Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa reprezentującemu ją dotychczas pełnomocnikowi – radcy prawnemu. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 763/17 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że mimo stosownego wezwania nie jest do końca jasna faktyczna sytuacja finansowa strony. Zwrócono uwagę na okoliczność wypowiedzenia pełnomocnictwa tuż po wydaniu niekorzystnego dla strony wyroku, a skoro dotychczas była ona w stanie wygospodarować środki (na koszty i wynagrodzenie pełnomocnika), to niejasnym jest dlaczego nie mogłaby tego czynić nadal. Ponadto wskazano na oszczędności zgromadzone przez skarżącą na koncie oraz na fakt, że we wspólnym gospodarstwie pozostaje dorosły syn (bezrobotny), który mógłby podjąć prace dorywcze, celem poprawy warunków materialnych rodziny. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożyła Z. P. wskazując na jego krzywdzący charakter. Podała, że od 30 lat żyje w ubóstwie, oszczędza "na czym się da" a i tak brakuje środków na najpotrzebniejsze minimum życiowe. Odpowiadając na wezwanie podała ponoszone wydatki, jednak nie gromadzi wszystkich paragonów i zapłaconych rachunków. Wskazała na swój stan zdrowia, oraz fakt, ze jest pod stałą kontrolą lekarską kardiologa, ortopedy. Ponosi wydatki na leki. Ze względu na stan zdrowia powierzyła prowadzenie sprawy fachowemu pełnomocnikowi. Z uwagi na brak środków finansowych koniecznym stało się wypowiedzenie pełnomocnictwa. Dotychczasowe koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika pokryła z oszczędności na opał. Dom wymaga kapitalnego remontu, musiała zakupić piecyk żeliwny, nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek oszczędności. Wyjaśniła, że jej 44-letni syn jest bezrobotny. W wyniku obrażeń jakich doznał po potrąceniu przez samochód (złamania, problemy z pamięcią) nie może podjąć jakiejkolwiek pracy. Wskazała, że "nie zna paragrafów" dlatego składa sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a."), sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie złożony wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu skarżąca nie będzie w stanie uiścić niezbędnych kosztów sądowych oraz ponieść kosztów związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika, celem reprezentowania i należytego zabezpieczenia jej praw w przedmiotowej sprawie (na obecnym etapie skarżąca jest uprawniona do złożenia skargi kasacyjnej od wydanego wyroku, a zatem środka zaskarżenia, który obarczony jest przymusem adwokacko-radcowskim). Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w treści sprzeciwu. Przede wszystkim takie fakty jak: wiek wnioskodawczyni, stan zdrowia skarżącej oraz jej syna (który w drodze z pracy został potrącony przez samochód i wobec odniesionych obrażeń i nie może podjąć pracy), osiągany dochód w kwocie 1424,63 zł (emerytura i dodatek pielęgnacyjny), ponoszone wydatki na niezbędne utrzymanie i leczenie – kwota ok. 1426 zł jawią się jako wiarygodne i uzasadniające stwierdzenie, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu wobec wyjaśnienia w sprzeciwie przez skarżącą nieścisłości w jej oświadczeniu (co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy), brak jest przesłanek do stwierdzenia po stronie wnioskodawczyni możliwości partycypowania w kosztach ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Z. P. wyjaśniła, że wynagrodzenie dotychczasowego pełnomocnika pokryła z oszczędności przeznaczonych na opał na zimę. Wobec braku środków na ten cel wypowiedziała pełnomocnictwo. Jak oświadczyła "pieniądze na pokrycie kosztów sądowych i pełnomocnika pokryła z pieniędzy zbieranych na opał, dlatego teraz zamarzają. Temperatura w pomieszczeniu wynosi 2-3 ºC, zaś przy piecyku 5-8 ºC". W tej sytuacji, na obecnym etapie postępowania, zasadnym stało się ustanowienie dla niego adwokata. Wobec uznania, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Sąd zmienił zaskarżone postanowienie, zwalniając skarżącą z kosztów sądowych i ustanawiając dla niej adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.