II SA/Rz 764/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego -skargę oddala- II SA/Rz 764/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwana dalej w skrócie k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania Z. P. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 783 w B. na rzecz K. S., E. Ż., S. S. i R. G. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] Starosta orzekł o nieodpłatnym przeniesieniu na rzecz ww. wnioskodawców prawa własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr 783 o pow. 0,1088 ha położoną w B., a przejętą na Państwo za rentę decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1977r. nr [...]. Od wymienionej decyzji w dniu w dniu [...] maja 2007r. Z. P. złożył odwołanie do Starosty, w którym zarzucił, że nie zostały zachowane procedury dotyczące gospodarki gruntami Skarbu Państwa, gdyż jest zainteresowany zakupem działki nr 783 położonej w B. lub użytkowaniem. Urząd naruszył przepisy k.p.a. oraz przepisy o gospodarce nieruchomościami. Wniósł o uznanie za stronę postępowania oraz o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia kwestii formalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, powołując się na definicję strony postępowania administracyjnego zawartą w art. 28 k.p.a. i kierując się jej treścią stwierdziło, że Z. P. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją organu pierwszej instancji. Podstawę legitymacji procesowej strony stanowi przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, podlegające skonkretyzowaniu w decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 30.06.1999r. IV SA 629/97 LEX nr 47855). Przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53 ze zm.) nie jest przepisem prawa materialnego, z którego Z. P. może wywieść swój interes prawny jako strona w rozumieniu art. 28 k.p.a. Również chęć zakupu, czy korzystania w formach wskazanych przez skarżącego, które są instytucjami prawa cywilnego nie dają podstaw do bycia stroną w tym postępowaniu administracyjnym. W myśl przytoczonego przepisu, właściciele budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Właścicielami działki nr 783 w B., którzy za rentę w 1977r. przekazali gospodarstwo rolne Państwu byli J. i J. S., a ich następcami prawnymi są E. Ż., R. G., K. S. i S. S. Mając na względzie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z 05.07.1999r. OSP 16/98 ONSA 1999/4/119) umorzono postępowanie odwoławcze. W skardze do Sądu skarżący Z. P. zarzucając naruszenie prawa materialnego i formalnego wniósł o uchylenie decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podał, że roszczenie o zwrot działki po J. i J. S. uległo przedawnieniu i winna ona zostać w zasobach Agencji Rolnej Skarbu Państwa, a spadkobiercy winni zgłosić roszczenia o działkę w ciągu 10 lat od śmierci rodziców. Po upływie tego okresu stronami muszą być wszyscy chętni do nabycia nieruchomości. Na podstawie art. 100 k.p.a. jest to zagadnienie wstępnie, nierozpoznane przez organy. Skarżący wystąpił o sprzedaż działki nr 783, bo graniczy z jego działką i przyczyniłaby się do dalszego rozwoju prowadzonej działalności w zakresie produkcji palet i poprzez wybudowanie zaplecza socjalnego poprawiłyby się warunki pracy pracowników. Tłumaczenia Starosty o niemożności sprzedaży są pokrętne, a decyzją Kolegium - w jego ocenie – uznany został za stronę, chociaż nie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Kolegium błędnie wyjaśniło pojęcie strony, o czym świadczą późniejsze wyroki niż podane przez organ i dlatego domaga się jasnego ustalenia, czy on sam jest stroną postępowania i czy spadkobiercy posiadają uprawnienia z art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników; czyją własnością i w czyjej dyspozycji pozostaje sporna działka, czy obowiązuje tryb zbycia na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlaczego utajniono postępowanie o zwrot przedmiotowej działki przed zainteresowanymi jej nabyciem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i dlatego skargę Sąd uznał za niezasadną. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowiący o umorzeniu postępowania odwoławczego, które jest jednym z możliwych rozstrzygnięć, jakie może wydać organ odwoławczy na podstawie art. 138 k.p.a. Wymieniony przepis nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego umorzenie postępowania jest skutkiem bezprzedmiotowości postępowania, a ta instytucja prawna jest uregulowana w art. 105 k.p.a. Przyczyną umorzenia postępowania może być cofnięcie odwołania (art. 137 k.p.a.), albo też jeżeli w toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że odwołanie pochodzi od osoby nie będącej stroną w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła właśnie taka sytuacja. Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił definicję strony wskazując na treść art. 28 k.p.a., z którego wynika, że tylko podmiot mający interes prawny jest stroną postępowania administracyjnego. Źródłem interesu prawnego, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, jest przepis prawa materialnego. Skarżący Z. P. nie wykazał, że istnieje norma prawa materialnego, która byłaby podstawą do przyznania statusu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym. (Dz. U. nr 10, poz. 53 ze zm.). Stosownie do tego przepisu właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Zatem przepis ten bardzo dokładnie określił krąg stron, którym przyznano prawo do ubiegania się o przeniesienia nieodpłatnie na własność działki zabudowanej, która w określonym czasie była przekazana za rentę na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek o zwrot nieruchomości złożyli wszyscy spadkobiercy po byłych właścicielach, czego dowodzi treść dołączonego do wniosku prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2002r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. i J. S. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, wynika, że postępowanie o zwrot działki nr 783 położonej w B. wstąpili spadkobiercy J. i J. S. (właścicieli działki nr 783), którzy w 1977r. przekazali na rzecz Państwa gospodarstwo rolne za rentę. Skarżący Z. P. nie jest spadkobiercą J. i J. S., ani też nie wykazał żadnego prawa rzeczowego do wymienionej nieruchomości. Zatem skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Zamiar nabycia działki przez skarżącego należy oceniać wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego, którego celem ma być poprawienie warunków pracy pracowników jego firmy. W kontekście przedstawionych uwag Sąd uznał, za nietrafne zarzuty Z. P. zawarte w skardze. Dodać wypada, że przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. nie określił terminu do wystąpienia z wnioskiem o nieodpłatne przeniesienie własności działki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje pogląd wyrażony w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 maja 1999r. sygn. akt OPS 16/98 zgodnie, z którym stwierdzenie, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art., 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Uchwała ta została podjęta w czasie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), która w chwili obecnej nadal jest aktualna. Z tych przyczyn decyzja o umorzeniu postępowania jest uzasadniona zważywszy na fakt, że odwołanie skarżący złożył w otwartym terminie do wniesienia odwołania przez inne strony postępowania. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.