II SA/Rz 765/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 765/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] odmawiającą rejestracji samochodu osobowego marki [...] o nr VIN: [...]. W jej podstawie prawnej organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) – dalej: "P.r.d". Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek o rejestrację samochodu [...], wyprodukowanego w 2012 r. złożył RK 1.02.2016 r.. Wskazana decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Starosta [...] odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. W jej motywach podał, że zgodnie z art. 72 ust. 1 P.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje się m.in. na podstawie świadectwa zgodności WE. Skarżący do wniosku o rejestrację pojazdu dołączył świadectwo zgodności WE dla pojazdu kompletnego M1, gdzie w pozycji nr 47 – emisja spalin, widniała wartość EURO 5a. To zaś w ocenie organu obligowało do wydania decyzji odmownej, jako że zgodnie z treścią tabeli dodatku 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. wykonującego i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (Dz.U.UE.L.2008.199.1), rejestracja nowych pojazdów kategorii M1 z poziomem emisji spalin EURO 5a była możliwa do dnia 31 grudnia 2012 r. mimo, że ważność świadectwa zgodności wydanego dla tego pojazdu upłynęła z dniem 1 stycznia 2014 r. (załącznik nr 11 do rozporządzenia Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (Dz. U. z 2013 r. poz. 407 z późn. zm.). W odwołaniu od tej decyzji RK zarzucił wydanie jej w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny sprawy. Przedmiotowy pojazd nabył bowiem w drodze publicznej licytacji, zaś spośród 20 zlicytowanych wówczas samochodów, tylko jemu odmówiono zarejestrowania pojazdu. Skoro zaś pojazd został nabyty w drodze licytacji, zdaniem skarżącego w opisywanej sprawie winien mieć zastosowanie § 1 ust. 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305), w myśl którego świadectwo zgodności WE dołączone do wniosku jest wystarczającym dokumentem do zarejestrowania pojazdu. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle dołączonych do wniosku dokumentów, pojazd niewątpliwe stanowi własność odwołującego, jak również nigdy nie podlegał rejestracji w Polsce. Tym samym w myśl art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. wnioskodawca zobowiązany był do przedłożenia świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu. Skarżący przedłożył zaś świadectwo zgodności WE dla pojazdu kompletnego M1, które utraciło ważność z dniem 1 stycznia 2014 r., wobec czego Starosta zasadnie odmówił zarejestrowania pojazdu. Zdaniem Kolegium za błędną należy uznać argumentację skarżącego, że nie był on w stanie skompletować dokumentacji na dzień 31 grudnia 2012 r. Zakupiony przez skarżącego pojazd posiadał ważne świadectwo zgodności WE dla pojazdu kompletnego M1 do dnia 1 stycznia 2014 r., co wprost wynika z załącznika nr 11 (pkt 2 tabeli) rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części. Słusznie także wskazał organ I instancji, że pojazd skarżącego nigdy nie podlegał rejestracji, wobec czego nie sposób uznać, że nie jest możliwe ustalenie daty jego pierwszej rejestracji, a w konsekwencji zastosować przepis § 1 ust. 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, złożonej na tę decyzję RK wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i uznanie, że pojazd zakupiony przez skarżącego nie może zostać zarejestrowany, podczas gdy organ nie ustalił czy i na jakiej podstawie zostały zarejestrowane pozostałe pojazdy zakupione w drodze licytacji zakończonej postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. [...]; II. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażania, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że ma on zastosowanie jedynie do pojazdów, które zostały już zarejestrowane, a jedynie nie da się ustalić daty ich rejestracji, podczas gdy z wskazanego przepisu nie wynika wskazane ograniczenie; III. art. 71 ust. 1 P.r.d. poprzez odmowę rejestracji zakupionego przez skarżącego pojazdu; IV. art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa i odmowę rejestracji pojazdu nabytego w drodze licytacji, podczas gdy można "z dużym prawdopodobieństwem uznać, iż pozostałe pojazdy nabyte w drodze licytacji zostały bez problemów zarejestrowane na terenie Rzeczypospolitej Polskiej."; V. art. 64 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że odmowa rejestracji pojazdu nie narusza prawa własności skarżącego, podczas gdy pojęcie własności zawarte w Konstytucji RP winno być interpretowane szeroko i obejmować także m.in. korzystanie z rzeczy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia – ich uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga podlega uwzględnieniu, głównie z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Podstawą odmowy rejestracji pojazdu w niniejszej sprawie był brak spełnienia wymogu, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym (P.r.d.) Art. 72 ust. 1 P.r.d. stanowi, że rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. Powołany przepis wylicza zatem dokumenty, które w zależności od konkretnego przypadku, są niezbędne do rejestracji pojazdu, wskazując jednocześnie w art. 72 ust. 1a, 1b, 2a, 2b i ust. 4 wyjątki w zakresie poszczególnych punktów ustępu 1. Dodatkowe wymagania ustawodawca przewidział dla pojazdów zabytkowych (art. 72 ust. 3). W art. 72 ust. 2 P.r.d. przewidziano natomiast kategorie pojazdów, których wymagania ust. 1 nie dotyczą. Wskazany w art. 72 ust. 2 pkt 1 wyjątek odnosi się do pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i dotyczy dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. Z akt sprawy wynika, że będący przedmiotem wniosku skarżącego samochód m-ki [...] wyprodukowany w 2012 r., nie był rejestrowany w Polsce, a zatem art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie ma tutaj zastosowania. Z treści art. 72 P.r.d. wynika natomiast, że decyzja wydawana na jego podstawie ma charakter związany, co oznacza, że spełnienie wszystkich warunków określonych w tym przepisie skutkuje zarejestrowaniem pojazdu. W rozpoznawanej sprawie świadectwo zgodności WE wydane zostało 25.05.2012 r. i nie określono w nim terminu ważności. Zgodnie jednak z art. 72 ust. 3a P.r.d., świadectwo zgodności WE lub świadectwo zgodności traci ważność po upływie terminu określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 70zm ust. 1 pkt 10 i nie może być uznane za dokument, o którym mowa w ust. 1 pkt 3. Aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 70 zm ust. 1 pkt 1-10 jest rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części (Dz. U. z 2013 r., poz. 407, ze zm.), które w załączniku nr 11 określa terminy ważności świadectw zgodności WE lub świadectw zgodności. Terminy te wskazano w tabeli, rozróżniając je w zależności od kategorii pojazdu, przedmiotu i aktu prawnego WE/UE. I tak np. dla "pojazdu kompletnego M1"czyli takiego, jakiego dotyczy świadectwo zgodności dołączone przez skarżącego, wskazano różne terminy ważności w zależności od przedmiotu (np. emisja HDV, system monitorowania ciśnienia w ogumieniu, System Elektronicznej Kontroli Stabilności Toru Jazdy (ESC). W niektórych pozycjach tabeli wskazano też ogólnie kategorię "M" (np. w rubrykach "emisja LDV", "bezpieczeństwo i opony"). W decyzji organu I instancji przy odmowie rejestracji pojazdu powołano się a przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. wykonującego i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 715/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń pochodzących z lekkich pojazdów pasażerskich i użytkowych (Euro 5 i Euro 6) oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy i utrzymania pojazdów (Dz.U.UE.L.2008.199.1) - tabela dodatek 6 załącznika nr 1, zgodnie z którym rejestracja nowych pojazdów kategorii M1 z poziomem emisji spalin EURO 5a była możliwa do dnia 31 grudnia 2012 r. Jednocześnie w decyzji tej wskazano, że w dołączonym do wniosku o rejestrację pojazdu świadectwie zgodności WE dla pojazdu kompletnego M1, w pozycji nr 47 – emisja spalin, widniała wartość EURO 5a. Sąd zauważa, że na znajdującym się w aktach sprawy dokumencie – świadectwie zgodności WE nie ma pozycji 47- umieszczono na nim pozycje od 49 do 52. Nie zostało wobec tego wykazane, że emisja spalin w przedmiotowym pojeździe została rzeczywiście określona jako EURO 5a. W decyzji organu odwoławczego wskazano natomiast przepisy wspomnianego już rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji (...), załącznika nr 11, odnosząc się do pozycji 2 tabeli, z którego zdaniem Kolegium wynika wprost, że świadectwo zgodności WE dla pojazdu kompletnego M1 ważne było do 1.01.2014 r.. W pozycji tej jako akt prawny WE wpisano rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r., jako przedmiot "emisja LDV", odnosząc to do kategorii pojazdów M, N1, N2,i M1 (przeznaczone do zaspokajania szczególnych potrzeb społecznych (z wyłączeniem M1G). Z powyższego wynika, że organy rozpoznające sprawę powołały się na różne przepisy – ww. rozporządzenie Komisji WE oraz rozporządzenie krajowe, które w dodatku wskazują 2 różne terminy. W ocenie Sądu dotyczą one jednak różnych kwestii. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 692/2008 z dnia 18 lipca 2008 r. dotyczy homologacji, a powoływana tabela 1 dodatku nr 6 załącznika I określa "System numeracji świadectw homologacji i typu WE", podczas gdy przedmiotem niniejszej sprawy jest rejestracja pojazdu na podstawie świadectwa zgodności WE, a termin ważności tego dokumentu określa wprost powoływane rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. Co do zasady więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało prawidłowy akt prawny, jednakże decyzja o odmowie rejestracji zapadła przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Spełnienie odpowiednich wymagań technicznych danego typu pojazdu, typu przedmiotu wyposażenia lub części potwierdza się w procedurze homologacji typu WE pojazdu lub typu pojazdu (art. 70b ust. 2 pkt 1 i 2 P.r.d.), zaś potwierdzenie spełnienia tych wymagań następuje przez wydanie dla pojazdu świadectwa homologacji typu WE pojazdu lub świadectwa homologacji typu pojazdu (art. 70c pkt 1 P.r.d.). Organem wydającym świadectwo homologacji typu pojazdu lub świadectwo homologacji typu WE pojazdu jest Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego (art. 70n ust. 1 P.r.d.). Świadectwo zgodności WE i świadectwo zgodności stanowią natomiast pisemne potwierdzenie, że parametry techniczne pojazdu spełniają wymogi bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Wydanie tychże świadectw - do każdego pojazdu, na którego typ wydano odpowiednio świadectwo homologacji typu WE pojazdu albo świadectwo homologacji typu pojazdu, jest ustawowym obowiązkiem producenta nowych pojazdów (art. 70s ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Świadectwo zgodności jest zatem oświadczeniem producenta pojazdu o spełnieniu wymogów UE dotyczących produktu. Podobną funkcję pełnią świadectwo dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu lub decyzja o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu, wydawane przez dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, które to dokumenty zostały wskazane w 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. obok świadectw zgodności. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, po ustaleniu i wyjaśnieniu ponad wszelką wątpliwość, że przedstawione przez skarżącego świadectwo zgodności WE straciło ważność, organy winny zatem przeanalizować możliwość rejestracji pojazdu na podstawie innego, dopuszczonego w art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. dokumentu i wówczas wezwać skarżącego do jego przedłożenia. Obowiązek taki Sąd wywodzi z art. 9 k.p.a. obligującego organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy winny czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wskazówek. Z obowiązku tego organy nie są zwolnione nawet wtedy, gdy decyzja ma charakter związany i jest uzależniona od spełnienia przez stronę ustawowych warunków. Należy również pamiętać, że dowód rejestracyjny pojazdu jest dokumentem o doniosłym znaczeniu, stwierdza bowiem dopuszczenie pojazdu do ruchu. Uznając zatem, że w prowadzonym postępowaniu organy naruszyły przepisy obligujące do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. a także wspomniany art. 9 k.p.a. , a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania Sąd zawarł w treści niniejszego uzasadnienia. Nie mogły natomiast odnieść zamierzonego rezultatu zawarte w skardze zarzuty naruszenia konstytucyjnej zasady równości - art. 32 Konstytucji RP poprzez odmowę rejestracji pojazdu nabytego w drodze licytacji w sytuacji, gdy inne pojazdy nabyte w taki sam sposób zostały zarejestrowane. Należy podkreślić, że okoliczność rejestracji innych pojazdów przez inne organy nie wiąże ani Sądu ani organów orzekających w niniejszej sprawie, a ponadto zostały one najprawdopodobniej zarejestrowane w okresie ważności świadectwa zgodności WE. Z materiałów sprawy i oświadczenia skarżącego złożonego w czasie rozprawy wynika bowiem, że pojazdy nabyte tak jak samochód skarżącego od [...] sp. z o.o. w [...] w upadłości likwidacyjnej w dniu 19.12.2012 r., zostały zarejestrowane do końca 2013 r., co zdaje się potwierdzać przyjęte przez organ odwoławczy i Sąd stanowisko, zgodnie z którym oceny spełniania wymogu z art. 72 ust. 1 pkt 3 P.r.d. dokonuje się przy zastosowaniu załącznika nr 11 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych i przyczep oraz ich przedmiotów wyposażenia lub części. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżącego.