II SA/Rz 765/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. S. T. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Wojewody [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Do skargi dołączyła wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi. Żądanie to skarżąca rozszerzyła następnie o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych we wniosku złożonym na urzędowym formularzu. Podała w nim, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z synem. Mieszkają w domu. Oprócz powyższego skarżąca ma jeszcze mieszkanie o pow. 80 m.kw., jak też nieruchomość rolną o pow. 2,80 ha. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że ma 81 lat, przy czym jest wdową od 23 lat. Choruje, z czym wiążą się określone wydatki na leki, np. po pobycie w szpitalu w B. musiała wydać na ten cel 1180 zł. Pobierana przez nią emerytura to 1150 zł. Z uwagi na zbyt małą ilość danych potrzebnych do rozpoznania wniosku, wezwano stronę do ich uzupełnienia. Wezwanie dotyczyło mianowicie wskazania statusu syna i wysokości uzyskiwanych przez niego ewentualnie dochodów, średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie, lekarstwa, utrzymanie domu, wyjaśnienie, czy wskazane we wniosku mieszkanie przynosi jakiś dochód albo czy wiążą się z nim jakieś wydatki. Wezwano także skarżącą do podania wielkości wydatków na telefon i Internet, wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów związanych z ich utrzymaniem, a także sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej. Strona wezwana została również do nadesłania wyciągów z posiadanych przez nią i syna rachunków bankowych za okres od 1 maja 2018 r. do dnia wykonania wezwania. Odbiór wezwania przez syna adresatki miał miejsce 13 lipca 2018 r. Do dnia 20 lipca 2018 r. ani też do dnia rozstrzygania w przedmiocie wniosku S. T. nie nadesłała odpowiedzi na powyższe wezwanie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Brak dokładnego wyjaśnienia przez skarżącą swojej sytuacji materialnej powoduje, iż nie istnieją podstawy do przyznania jej prawa pomocy i to w jakiejkolwiek części. Jak wynika z brzmienia przepisów regulujących instytucję prawa pomocy, ma ona charakter wyjątkowy, bowiem stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten nakazuje stronom postępowania pokrywanie kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Oznacza to, że zasadniczo to osoba inicjująca postępowanie przed sądem obowiązana jest do poniesienia związanych z tym postępowaniem ciężarów finansowych, a tylko wyjątkowo ciężar ten może zostać nałożony na Skarb Państwa. To ostatnie możliwe jest jednak dopiero, gdy wnioskodawca spełni przewidzianą prawem przesłankę powyższego i wykaże, że rzeczywiście przyznanie mu prawa pomocy jest uzasadnione. Obowiązek w zakresie udowodnienia, że przesłanka prawa pomocy zachodzi spoczywa na wnoszącym o nie, co jednoznacznie wynika z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. W przypadku częściowego prawa pomocy, o które ubiega się skarżąca tj. zwolnienia od kosztów sądowych przesłanką tą jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). S. T. w swoim wniosku podała bardzo mało informacji odnośnie do sytuacji materialnej, w której się znajduje. Wskazała bowiem tylko jako swój majątek tak dom, jak i mieszkanie, jednak nie podała, czy to ostatnie przynosi jakiś dochód (np. z tytułu wynajmu). Wskazała także, iż do wspólnego z nią gospodarstwa domowego wchodzi jej syn W. T., lecz nie podała jego statusu i wysokości uzyskiwanych przez niego ewentualnie dochodów. Skarżąca podała wreszcie wysokość swojego dochodu, ale bez jednoczesnego przedstawienia średnich comiesięcznych wydatków tzn. na wyżywienie, lekarstwa, utrzymanie domu i ewentualnych posiadanych pojazdów mechanicznych oraz, czy uzyskuje środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej. Nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych swoich i syna. O uzupełnienie powyższych informacji strona wezwana została w oparciu o art. 255 P.p.s.a., który to przepis umożliwia wezwanie wnioskującego o prawo pomocy o doprecyzowanie danych przedstawionych pierwotnie we wniosku, gdy rozpoznający ten wniosek uzna, że są one niewystarczające. Pomimo odbioru tego wezwania i pouczenia, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy będą tylko dotychczas podane informacje, skarżąca nie udzieliła jakiejkolwiek odpowiedzi. Tym samym uniemożliwiła poznanie jej sytuacji finansowej i dokonanie jej rzetelnej analizy. Dlatego też w opisanej sytuacji odmówiono zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, czego podstawę stanowiły art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.