II SA/Rz 769/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 sierpnia 2017r., sygn. akt II SA/Rz 769/17 w przedmiocie prawa pomocy – zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawca, pomimo zobowiązania go do dokładnego złożenia wyjaśnień, nie uwiarygodnił trudnej sytuacji jego i jego rodziny. Wykazał córkę jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, ale nie określił jej stanu majątkowego, podczas gdy z akt sprawy wynikało, że pracuje zawodowo i posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowych. Zataił również, że jego matka jest właścicielką gospodarstwa rolnego. Ponadto nie wyjawił wydatków ponoszonych na zakup: odzieży, środków higieny, leków kosztów transportu. Na tej podstawie referendarz stwierdził, że nie ma możliwości pełnej oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych Skarżącego i odmówił wnioskowi. W ustawowo przewidzianym do tego terminie Skarżący złożył sprzeciw wskazując, że po raz pierwszy został wezwany do uiszczenia kosztów sądowych pomimo tego, że miał już kilkadziesiąt spraw, a dopiero teraz Sąd wzywa go do opłacenia sprawy pod groźbą jej nie rozpoznania. Pomimo tego, że jak twierdzi, złożył pełne dane dotyczące sytuacji zdrowotnej, dochodowej i rodzinnej Sąd odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Zaprzeczył by córka pracowała zawodowo, twierdząc, że jest zarejestrowana jako bezrobotna, nie rozumie powodów, dla których bycie przez nią właścicielką domu, negatywnie wpływa na rozpoznanie wniosku. Podniósł również, że nie wyjawienie posiadania przez matkę i córkę nieruchomości nie ma znaczenia dla sprawy ponieważ nie przynoszą one dochodów, a przyjmowane przeliczniki nie odpowiadają prawdzie. Nie wykazał wydatków na ubranie i wyżywienie gdyż nie posiada paragonów, a nawet jakby je przedstawił nie zostałyby uznane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: sprzeciw nie znajduje uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podobnie z resztą jak pozostałych postępowań sądowych jest obowiązek uiszczenia kosztów związanych z dochodzeniem swoich spraw przed sądem. Jak stanowi art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Każdy kto występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinien liczyć się z obowiązkiem szczególnego przedstawienia informacji przemawiających za jego pozytywnym rozpoznaniem. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a.: wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (...). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 P.p.s.a. W złożonym formularzu Skarżący podał, że utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 520 zł oraz emerytury matki w wysokości 1200 zł. Jako osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie wskazał matkę H. S. oraz córkę S. M. W oświadczeniu dotyczącym posiadanych nieruchomości nie wskazał żadnej nieruchomości, jak również nie podał żadnego majątku ruchomego. Jako wydatki przedstawił: alimenty w kwocie 500 zł, zakup leków, środków ortopedycznych w kwocie 400 zł, wyżywienie 500 zł, media: energia elektryczna, gaz 320 zł. Starszy referendarz sądowy wezwał Skarżącego o przedłożenie dodatkowych informacji dotyczących: wydatków związanych z kosztami utrzymania siebie, mieszkania, zakupem towarów i usług, kserokopii rachunków za dostarczane media, udokumentowanie wysokości i płacenia alimentów za ostanie trzy miesiące poprzedzające złożenie wniosku, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych i kart kredytowych, również za okres ostatnich trzech miesięcy,- podanie informacji o wszystkich posiadanych środkach transportu, nieruchomościach rolnych ze wskazaniem ( powierzchni, szacunkowej wartości i sposobu rolniczego wykorzystania), informacji o stanie majątkowym osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, udzielenie informacji czy podlega ubezpieczeniu KRUS, oraz czy korzysta z jakichkolwiek form pomocy. W odpowiedzi na powyższe Skarżący przedłożył oświadczenia dzieci o otrzymywanych alimentach, faktury potwierdzające wydatki na media, dowód i oświadczenie, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik swojej córki S. M., rachunki za telefon, wydruk z konta. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności, słusznie referendarz sądowy przyjął, że nie wyjaśnione pozostały kwestie dochodów i stanu majątkowego osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie, w tym jego córki S. M., jak również kwestia ponoszonych przez Skarżącego wydatków związanych z własnym utrzymaniem, wyżywieniem czy ubraniem. Brak powyższych informacji uniemożliwia prawidłowe rozpoznanie wniosku tak pod względem stanu majątkowego jak również wiarygodności oświadczenia dotyczącego stanu dochodów w porównaniu z rzeczywistymi wydatkami. Powyższych okoliczności Skarżący nie wyjaśnił również w sprzeciwie kwestionując sam fakt wzywania go o wpis, oraz podważył zasadność wezwania referendarza dotyczącego posiadanych nieruchomości. Zaprzeczył również, aby córka pobierała jakikolwiek dochód. Odpowiadając na te zarzuty stwierdzić należy, że fakt, iż w innych postępowaniach Skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi nie może mieć znaczenia da niniejszej sprawy. W sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1338/18 dotyczącej poprzednio wydanej decyzji w sprawie ( którą Sąd uchylił do ponownego rozpoznania) Skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi, ale aktualnie przyjmuje się, że sprawy dotyczące umarzania należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych nie są sprawami z zakresu pomocy i opieki społecznej i nie korzystają z ustawowego zwolnienia, o którym mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wbrew twierdzeniom Skarżącego referendarz sądowy prawidłowo wzywał Skarżącego o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące posiadanych nieruchomościach, powierzchni, gospodarstw rolnych należących do Skarżącego bądź osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie. Pozostawanie ze sobą we wspólnym gospodarstwie oznacza, że wszystkie osoby potencjalnie uczestniczą w jego prowadzeniu, a rolą Skarżącego, który temu przeczył było to wykazać. Wezwanie referendarza było tym bardziej uzasadnione, że nawet pobieżna lektura akt sprawy, wskazywała na to, że córka Skarżącego S. M. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 27 stycznia 2017 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu – kwota składki 2140,48 zł- akta administracyjne ( k.106), co wywołało słuszne wątpliwości co do jej faktycznego stanu dochodowego. Ponadto nie jest rolą Skarżącego kwestionowanie kierowanych do niego wezwań, lecz stosowanie się do nich. Wbrew zarzutom, referendarz nie wzywała Skarżącego do przedstawienia rachunków dokumentujących wydatki na utrzymanie siebie i mieszkania, lecz o przedstawienie dodatkowych informacji w tym zakresie. Wobec powyższego Sąd uznał postanowienie referendarza za prawidłowe. Jedocześnie z uwagi na postawę Skarżącego: przeczenie ujawnionym przez referendarza faktom i nie wskazanie na to jakichkolwiek dowodów oraz podważania kierowanych do Skarżącego wezwań, Sąd stwierdził brak postaw do ponownego wzywania go o brakujące informacje. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260 §1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.