II SA/Rz 77/11

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi wyżej wymienionego, na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 1 marca 2011 r., J.S. złożył do sprawy sygn. II SA/Rz 77/11 wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. Sprawa o podanej wyżej sygnaturze nie została zakończona do chwili obecnej przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Na obecnym etapie postępowania strona zobowiązana jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł z tytułu wniesienia skargi na decyzję organu nadzoru geodezyjnego i kartograficznego. Pismem z dnia 7 marca 2011 r., referendarz sądowy wezwał wnioskującego J.S. do: 1) nadesłania wyciągu z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego i pozostałych członków jego rodziny przedstawiających wszelkie operacje na tych rachunkach za okres miesiąca marca i lutego 2011 r., 3) podania miesięcznych kosztów utrzymania samochodu osobowego, 4) wyjaśnienia czy skarżący otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeżeli tak to, w jakiej wysokości, jeżeli skarżący lub członkowie jego rodziny nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych należało podać przyczyny tego stanu, 5) nadesłania zeznań podatkowych J. S. oraz H.S. za ostatnie dwa lata kalendarzowe, 6) udokumentowanie za pomocą kopii faktur i rachunków wysokości opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz udokumentowanie wysokości zobowiązań kredytowych, 7) wyjaśnienia czy członkowie rodziny korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do Sądu w terminie, dniu 14 marca 2011 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym). Strona w odpowiedzi na wezwanie nadesłała ksera potwierdzeń spłat należności wobec Banku oraz wydruk operacji na kredycie obrotowym za okres od 1 lipca 2010 r. do 27 grudnia 2010 r. Ponadto przekazano do Sądu informacje o harmonogramie spłaty zadłużenia. Wynika, że niej że J.S. zobowiązany jest spłacać w okresach miesięcznych kwotę ok. 750 zł. Strona nie ubiegała się o dopłaty do gruntów rolnych, natomiast zeznań podatkowych za poprzednie dwa lata nie posiada. Wnioskodawca z tytułu utrzymania samochodu ponosi w skali miesiąca koszt w wysokości od 240 do 300 zł. Poza tym, Jego dwuosobowa rodzina nie korzysta z form pomocy społecznej. Stwierdzono, co następuje: W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze mogą być podejmowane przez wyznaczonego referendarza sadowego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Kolejność faz postępowania rozpoznawczego wyznacza treść art. 252 § 1 oraz 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej P.p.s.a.). Należy wyjaśnić, iż w sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Dokładnemu ustaleniu zdolności majątkowych J.S. oraz członków jego rodziny służyło wezwanie skierowanego do strony w dniu 7 marca 2011 r. Pomimo właściwego doręczenia wezwania, J.S. nie wykonał w pełni nałożonych na niego obowiązków. Podstawy prawne i faktyczne nałożonych na wnioskującego obowiązków nie mogą być kwestionowane. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy ma służyć powołana wyżej regulacja art. 255 P.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. S. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. Nr 227, poz. 2245). Postępowanie uzupełniające w sprawie J. S. zostało przeprowadzone ze względu na wątpliwości, jakie zrodziły się przy ustalaniu okoliczności majątkowych opisanych we wniosku PPF. Nie stanowi wykonania wezwania nadesłanie kserokopii dowodów wpłat na rachunek bankowy J.S. Skierowane do strony wezwanie obligowało do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym mających przedstawiać operacje na tych rachunkach za luty i marzec 2011 r. Na podstawie tych rachunków referendarz sądowy zamierzał ustalić rzeczywiste wpływy i wydatki strony wnioskującej. Nadesłane kserokopie dowodzą jedynie temu, że strona posiada rachunek bankowy, jednak dla potrzeb przyznania prawa pomocy nie zamierza przedstawić wyciągów z tego rachunku. Wezwanie obejmowało swym zakresem rachunki bankowe wszystkich członków gospodarstwa domowego. Pomimo tego strona nie nadesłała wyciągów z rachunku H.S. Ponadto strona nie nadesłała zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. J.S. to zaniechanie tłumaczy nie posiadaniem tych zeznań. Jego wyjaśnienie nie można uznać za odpowiadające prawdzie. Dokumenty o takim znaczeniu dla obowiązków finansowych jak zeznania podatkowe, obywatele przechowują przez dłuższy czas na celów kontroli podatkowej, czy uzyskania kredytów bankowych. Dbałość o stan tych dokumentów powinien wykazywać J. S. nie tylko z tego powodu, że korzysta z kredytów bankowych. Od J. S. można wymagać przedstawienia zeznań podatkowych skoro jest w stanie dostarczać dokumenty urzędowe mające potwierdzać stan ubóstwa rodziny. Ponieważ J.S. nie odpowiedział w pełni na skierowane do niego wezwanie referendarza sądowego, to nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie współpracując w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę aktualne koszty życia przeciętnego gospodarstwa domowego, nie można z przekonaniem uznać, że opisana przez J.S. sytuacja majątkowa i rodzinna odpowiada prawdzie rzeczywistej. Wydatki jakie rodzina S. ponosi na spłatę kredytów oraz utrzymanie samochodu wyraźnie sugerują, że wnioskodawca i jego żona posiada dodatkowe i nieujawnione źródła dochodu. Po pokryciu tych kwot rodzinie pozostałaby kwota tak niewielka, że nie pozwalałaby utrzymać minimalne warunki egzystencji. Brak wiarygodności wykreowanych przez stronę okoliczności, potwierdza fakt nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz to, że rodzina nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Opierając się na przedstawionych przez J.S. oświadczeniach należy stwierdzić, iż jest On w stanie ponieść wysiłek związany z kosztami niniejszego postępowania. Strona posiada lokal mieszkalny, gospodarstwo rolne z którego może czerpać pożytki w postaci podstawowych produktów żywnościowych a także samochód osobowy. Strona na poczet należności sądowych oraz w celu ustanowienia zawodowego prawnika może poczynić oszczędności dzięki ograniczeniu wydatków na utrzymanie samochodu osobowego. Warto przypomnieć, iż w skali miesiąca związane z utrzymaniem pojazdu wydatki wynoszą od 240 do 300 zł. Utrzymanie samochodu osobowego nie wchodzi w zakres utrzymania koniecznego osoby fizycznej. Innymi słowy, bez osobistego środka transportu można się obyć i nadal egzystować w obecnych warunkach społecznych i gospodarczych. Potrzeby transportowe, w tym na wizyty lekarskie, członkowie rodziny mogą zaspokoić dzięki środkom komunikacji publicznej. Suma oszczędności po kilku miesiącach ulegnie stosunkowemu zwielokrotnieniu, co pozwoli bez obawy o stan utrzymania rodziny S. wywiązać się z obowiązków publicznoprawnych wobec Państwa. Obowiązki te korzystają z pierwszeństwa w zaspokajaniu w stosunku do obciążeń wynikających z tytułów cywilnoprawnych. Zaliczyć do nich wypada zobowiązania J. S. wobec banków. Z tych powodów należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.