II SA/Rz 772/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. A. B. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 377 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...], w terminie do opłacenia tego wpisu złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF wnioskując w nim o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że jej stan majątkowy nie pozwala jej na uiszczenie wpisu sądowego. Wraz z mężem utrzymują się z pobieranych przez siebie emerytur w wysokości odpowiednio 1180 i 1758 zł., które wystarczają jedynie na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem i leczeniem (koszty leków dla skarżącej przekraczają kwotę 200 zł, stan zdrowia męża wymaga również dużych nakładów na leczenie). Wg zawartego we wniosku oświadczenia jedyny wartościowy składnik posiadanego przez nich majątku stanowi dom o pow. 210 m²; stanowi on współwłasność męża skarżącej i jego brata. Rozpatrując złożony wniosek w oparciu o powyższe dane stwierdzono brak dostatecznych podstaw do jego uwzględnienia. Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Okoliczności przedstawione przez wnioskodawczynię nie wykazują spełnienia powyższej przesłanki, a co za tym idzie nie stwarzają uzasadnionych podstaw do wyłączenia względem niej ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.); co do zasady dotyczy on wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (prawo pomocy z racji finansowania ze środków publicznych ma charakter wyjątkowy). Mimo twierdzenia A. B., że stan majątkowy nie pozwala jej na uiszczenie wpisu, nie wykazała ona związanego z opłaceniem jego i pozostałych kosztów sądowych zagrożenia dla koniecznego utrzymania jej i męża. Skarżąca w szczególności nie wykazała, w jaki sposób ten uszczerbek miałby się dla niej i męża objawić, jakie ich uzasadnione potrzeby życiowe byłyby zagrożone i z jakimi negatywnymi skutkami wiązało by się dla nich poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych (mówiąc o uszczerbku w koniecznym utrzymaniu należy przez to rozumieć zagrożenie dla podstawowych potrzeb życiowych jak żywność, lekarstwa, niezbędne opłaty, a nie wszystkie normalnie ponoszone wydatki, co do których osoba wnosząca ma obowiązek ich ograniczenia celem poczynienia oszczędności). A. B. wraz z mężem ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają oni też stałe źródła dochodów z pobieranych przez siebie świadczeń emerytalnych, które same w sobie nie mogą być uznane za niskie i nieadekwatne do ponoszonych przez nich wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem; łączna ich wysokość to prawie 3 tys. zł. miesięcznie (dokładnie 2938 zł.). Wśród tych wydatków niewątpliwie najważniejsze to te związane z zakupem żywności, opłatami za tzw. media i leczeniem. Mimo braku dokładnego określenia ich wysokości, w świetle zasad doświadczenia życiowego należy przyjąć, że w odniesieniu do 2 osób wykazana kwota dochodów jest wystarczająca do ich pokrycia. Zauważyć przy tym należy, że skoro dom jest przedmiotem współwłasności, to koszty jego utrzymania nie obciążają wyłącznie skarżącej i jej męża, ponadto kwotowe określenie wyłącznie kosztów leczenia skarżącej sugeruje, że są one dominujące względem nakładów na leczenie jej męża. Na utrzymaniu wnioskodawców nie pozostają przy tym żadne inne osoby, przez co wszystkie dochody mogą oni przeznaczyć wyłącznie na zaspokojenie swoich potrzeb. Z uwagi na powyższe okoliczności uznano, iż jednorazowe opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych nie będzie dla A. B. znacząco dolegliwe, a przy wykazanych dochodach jej i męża nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Do najbardziej prawdopodobnych kosztów sądowych które oprócz wpisu od skargi mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia w wysokości połowy wpisu od skargi. Jako uzależnione od konkretnego etapu postępowania sądowego są one rozłożone w czasie, a przez to będą mniej odczuwalne dla domowego budżetu skarżącej. O tym, że opłacenie tych kosztów nie będzie przekraczało możliwości finansowych skarżącej pośrednio przekonuje również ustanowienie przez nią w sprawie pełnomocnika z wyboru w osobie radcy prawnego. Ubocznie należy podkreślić, iż w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji będzie przysługiwał skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (w tym wpisu od skargi). Skoro zatem skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.