II SA/Rz 775/13

PostanowienieWSA w Rzeszowie2013-11-21

Skład orzekający: Elżbieta Mazur-Selwa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która osiąga niewielkie dochody z emerytury i sprzedaży złomu, a także korzysta z darmowych posiłków, może zostać całkowicie zwolniona z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jeśli prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłą, uczącą się córką?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane jedynie osobie, która nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Wnioskodawczyni, mimo trudnej sytuacji materialnej, osiąga dochody i posiada dorosłą córkę, która ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej. Z tego względu, całkowite zwolnienie z kosztów i ustanowienie adwokata jest nieuzasadnione. Jednakże, poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania wnioskodawczyni i jej rodziny, dlatego przyznano jej prawo pomocy w części, poprzez zwolnienie od opłat sądowych.
Stan faktyczny
A. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w związku ze skargą na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę fragmentu ogrodzenia. Wnioskodawczyni podała, że jej jedynym dochodem jest emerytura w kwocie 883,37 zł, a utrzymuje się wraz z 25-letnią córką, która się uczy. Ponosi wysokie koszty utrzymania mieszkania i mediów, a także brakuje jej środków na leki i żywność. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, a wnioskodawczyni wniosła sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Sąd przyznał A. G. prawo pomocy w części poprzez zwolnienie jej od opłat sądowych w całości, a odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałej części (ustanowienie adwokata).

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Rz 775/13 P O S T A N O W I E N I E z dnia 21 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki fragmentu ogrodzenia - p o s t a n a w i a - I. przyznać A. G. prawo pomocy w części poprzez zwolnienie jej od opłat sądowych w całości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części. II SA/Rz 775/13 U Z A S A D N I E N I E W odpowiedzi na zarządzenie wżywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł A. G. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podała, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Jest po udarze mózgu, z czym związany jest częściowy paraliż, uszkodzenie słuchu i oka. Wspólne gospodarstwo domowe w mieszkaniu o powierzchni ok. 48 m2 prowadzi wraz z uczącą się córką (25 lat), która nie osiąga żadnych dochodów.. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura wnioskodawczyni w kwocie 883,37 zł. Nadto skarżąca posiada dom będący w trakcie budowy od 13 lat. Opłata za zajmowane mieszkanie wynosi miesięcznie 347,67 zł, za energię elektryczną 152,66 zł (termin płatności 16.09.2013 r.) oraz 297,65 zł (termin płatności 28.01.2013 r.). Wydatek na gaz wynosi ok. 160 zł, a telefon ok. 35 zł. Brakuje jej środków na wykup niezbędnych leków, żywności. Nie posiada pojazdów mechanicznych ani rachunków bankowych. Podała również, że korzysta z posiłków dla ubogich w Towarzystwie im. Św. Brata Alberta. Dodatkowe niewielkie środki pozyskuje również zbierając złom. Postanowieniem z 10 października 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "Ppsa") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, może być przyznane osobom fizycznym wyłącznie wtedy, gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 Ppsa, gdy wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa). Z przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji o swoim stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że zgłoszone żądanie należało uwzględnić, jednak tylko w części. Wskazać należy, że skarżąca, mimo że niewielki, to jednak osiąga comiesięczny dochód z emerytury, jak też znajduje dodatkowe jego źródła, np. przez sprzedaż złomu. Przedłożona w tym zakresie kopia rachunku sprzedaży odpadów metalowych (k.38-40) wskazuje, że została ona wystawiona w trybie art. 102 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U.z 2013 r. poz. 21 z późn. zm.), a zatem prowadzący punkt zbierania odpadów metali sprawdził tożsamość osoby przekazującej odpady i można uznać ją za potwierdzającą stanowisko strony w tym zakresie. Należy również zwrócić uwagę, że cześć kosztów codziennego utrzymania skarżąca zaoszczędza korzystając z darmowych posiłków dla ubogich. Ponadto prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dorosłą, 25-cio letnią córką. Wprawdzie wnioskodawczyni wskazuje, że córka pozostaje na jej utrzymaniu, ponieważ uczy się, to jednak podkreślić należy, że naukę tę pobiera w szkole prywatnej "[...]" w R. Jest to, jak wynika z przedłożonego zaświadczenia, policealna szkoła świadcząca usługi edukacyjne w systemie zaocznym. Tak więc córka skarżącej ma możliwość i powinna podjąć wszelkie starania, aby podjąć zatrudnienie i odciążyć utrzymującą ją matkę. Stan majątkowy rodziny oceniać należy bowiem przez rzeczywiste możliwości zarobkowania wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe i to, czy czynią wszystko, aby z tych możliwości skorzystać w najpełniejszym zakresie. Pozostawanie na utrzymaniu matki w opisanej sytuacji nie może być uznane za usprawiedliwienie mogące wpłynąć na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Tak więc skarżąca nie wykazała, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast poniesienie pełnych kosztów mogłoby się odbyć z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawo pomocy przyznane w części powinno polegać na zwolnieniu skarżącej od opłat sądowych, aby możliwe było nadanie sprawie prawidłowego biegu. Przyznanie prawa pomocy w tej części wyłącza zarazem możliwość ustanowienia adwokata, ponieważ byłoby to równoznaczne z przyznaniem prawa pomocy w zakresie całkowitym, to czego brak podstaw z opisanych wyżej powodów. Podstawę prawną orzeczenia stanowiły art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło