II SA/Rz 778/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Robert Sawuła AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich -skargę oddala- II SA/Rz 778/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [....] Nr [....] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoja własną decyzję z dnia [...]r. Nr [....] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. nr 42, poz. 371 ze zm.) Skarżący M.D. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał kierunku weryfikacji decyzji. Zarzucił naruszenie art. 7 i art. 75 k.p.a., bowiem organ nie przesłał do wiadomości pisma z IPN, którym nie została potwierdzona działalność w B.C. Uznał, że wystarczająco dokładnie opisał swoją działalność w BCh, podał szereg faktów, pseudonimów i te fakty winny posłużyć organowi jako dowody w sprawie. Wcześniej nie wspominał o swojej przynależności do BCh, bo ujawnienie nazwisk ludzi mogło grozić im niebezpieczeństwem. Kierownik Urzędu nie podzielił argumentów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zwrócił się do IPN Oddział, czy w aktach osobowych strony znajdują się informacje dotyczące działalności w organizacji BCH w latach 1941-1944 oraz o udziale w walkach z UPA w ramach służby w MO, w których skarżący pełnił służbę, pod dowództwem Wojska Polskiego. W odpowiedzi IPN (pisma z dnia 27 lipca 2004r. poinformował, iż nie odnaleziono informacji, aby funkcjonariusz MO M.D. brał udział w walkach ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym. Akta osobowe nie zawierają też informacji o działalności w BCh w latach 1941-1944. Pismem z dnia [....]r. Kierownik Urzędu zwrócił się do skarżącego o nadesłanie dowodów na okoliczność pełnienia służby w BCh oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności Kombatanckiej w terminie 60 dni od dnia doręczenia wezwania. W piśmie z dnia 27 grudnia 2004r. skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu dla udokumentowania - 2 - działalności kombatanckiej i wyjaśnił, że jego prośba o pomoc w uzyskaniu takiej dokumentacji zarówno w Kole Związku jak i w została zignorowana. Organ pismem z dnia 29 kwietnia 2005r. ponownie wezwał do przedłożenia dokumentów potwierdzających działalność kombatancką. Skarżący poinformował, że ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie przedłożyć takich dowodów, dodał, ze zwrócił się do Związku Kombatantów RP i BWP Zarządu Koła w B. z prośbą o wydanie rekomendacji. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, że nie ma podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w BCh zatem nie ma zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, wedle którego za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny od 1939-1945. Nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej pełniąc funkcję w Milicji Obywatelskiej. Podnoszona przez skarżącego okoliczność brania udziału w walkach z oddziałami niemieckimi w ramach MO nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż w przepisach ustawy o kombatantach, status kombatanta związany z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a do zadań MO zgodnie z dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944r. o Milicji obywatelskiej (Dz. U. nr 7, poz. 33 ze zm.) należała ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, dochodzenie i ściganie przestępstw oraz wykonywanie zaleceń władz administracyjnych, sądów, prokuratury w zakresie prawem przewidzianym. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich. W aktach osobowych nie odnaleziono też zapisów dotyczących udziału w walkach z UPA, co wykluczyło zastosowanie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, po myśli którego za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA. Nie wykazał też, aby spełniał przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 zd.2 warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień - 3 - kombatanckich takich jak udział w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy aktualnie obowiązującej ustawy oraz pełnienia z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947r. W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że urząd nie odniósł się do jego prośby o przedłużenie terminu oraz nie wykazał należytej staranności badając jego udział w walkach z oddziałami UPA. Ograniczenie się w badanej sprawie wyłącznie do wglądu w kata osobowe oraz odwołanie do Dekretu PKWN jest dalece niewystarczające. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaznaczył, że postępowanie wyjaśniające wbrew twierdzeniom skarżącego było prowadzone z należyta starannością i strona miała wystarczającą ilość czasu do pozyskania i przedstawienia stosownych dowodów, gdyż między pismem strony z dnia 27 października 2004r. o przedłużenie terminu do złożenia dowodów, a wydaniem decyzji tj, 27 lipca 2005r. upłynęło 7 miesięcy. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy - 4 - lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poddawszy takiej kontroli zaskarżona decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którą pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. nr 142, poz. 950 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach). Z brzmienia tego przepisu wynika, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż te, które są wymienione w art. 1 ust.2, art. 2 oraz art., 4 ustawy o kombatantach, natomiast zachowują te uprawnienia osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów (OPS 13/01 ONSA 2002/4/132) stwierdził, że na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy można zrekonstruować normę prawną, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast działalność kombatancka - 5 - została zdefiniowana w art. 1 ust. 2, działalność uznawana za równorzędną z działalnością kombatancką w art. 2, art. 3, art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Z przepisów rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) wynika, że przed wydaniem decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień Urząd przeprowadza postępowanie weryfikacyjne (§ 2 ust. 1). Stosownie zaś do przepisu § 4 tego rozporządzenia po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego Urząd wzywa osobę, której uprawnień dotyczy to postępowanie do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. W wypadku osoby, która uzyskała uprawnienia wyłącznie jako uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, wyjaśnienia te i dowody mogą dotyczyć okoliczności wskazujących na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w ustawie. W zawiadomieniem z 24 czerwca 2004r. skarżący został poinformowany o możliwości złożenia wszelkich posiadanych dokumentów mających wpływ na uzyskane uprawnienia. Skarżący dokumentów, w oparciu o które można byłoby zachować uprawnienia kombatanckie na podstawie tytułów, z którymi obecnie ustawodawca łączy ich przyznanie nie przedłożył, pomimo uwzględnienia przez organ prośby skarżącego o wydłużenie terminu do przedłożenia dokumentów. Za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty zawarte w skardze o nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o wydłużenie terminu do przedłożenia dokumentów potwierdzających działalność kombatancką. Skarżący tak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze do Sądu ograniczył się tylko do twierdzeń, że był członkiem BCh , a w ramach MO walczył z bandami UPA. Materiał dowodowy rozpoznawanej sprawy dowodzi, ze organ nie ograniczył się wyłącznie do żądanie od skarżącego określonych dowodów, ale sam poczynił kroki zmierzające do ustalenia stanu faktycznego. Świadczy o tym fakt zwrócenia się do IPN Oddział, który w piśmie z dnia 22 lipca 2004r. wyjaśnił, iż nie odnaleziono danych, aby funkcjonariusz MO M.D. brał udział w walkach ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym. Akta osobowe nie - 6 - zawierają też informacji dotyczących działalności w BCH w latach 1941-1944 (karta akt admin. nr 40 i 41). Ponadto z pisma Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych Zarząd Koła w B. wynika, że skarżący nie uzyskał rekomendacji odnośnie przynależności do BCh (karta akt admin. nr 61). Podkreślić należy, że organ orzekający prawidłowo zebrał materiał dowodowy przy zachowaniu gwarancji procesowych skarżącego, dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, co zostało uwidocznione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która odpowiada rygorom art. 107 § 3 k.p.a. Z tych też względów nie został uznany za trafny zarzut naruszenia art. 7 i art. 75 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że uprawnienia kombatanckie zostały przyznane wyłącznie za "ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w okresie pracy w organach MO, to wobec dyspozycji przytoczonego wyżej art. 25 ust. 2 pkt 2 należało pozbawić skarżącego uprawnień kombatanckich. O tym, że Milicja Obywatelska nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 9.02. 2001r., IIIRN 59/00 (OSNP 2001/19/572). Sąd stwierdził, że w tym kontekście zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.