II SA/Rz 779/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ć. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. K. Ć. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżący wezwany został do uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu od jego skargi, w odpowiedzi na co wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, która z tytułu umowy o pracę uzyskuje kwotę 1950 zł, zaś z tytułu pracy nakładczej kwotę 500 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że do tej pory w innych sprawach przed tut. Sądem uiszczał wpisy, jednak obecnie nie stać go na to. W związku z wypadkiem, który skutkował niedowładem lewej ręki nie uzyskuje już bowiem dochodów. Skarżący wskazał, że jego żona jest właścicielką domu mieszkalnego oraz budynku gospodarczego, natomiast jego własność stanowi gospodarstwo rolne o pow. 1,70 ha, z czego obszar o pow. 0,80 ha obsadzony jest wikliną. Ponadto, posiada jeszcze nieruchomości rolne o pow. 0,9 ha (własność) oraz 1,2 ha (współwłasność). Stałe wydatki to: rata pożyczki – 450 zł, opał – 2500 zł rocznie, prąd – 160 zł miesięcznie, media – 70 zł miesięcznie, "szambo" – 200 zł rocznie, ubezpieczenie majątku – 200 zł, podatki – 300 zł, inne – ok. 380 zł. Z uwagi na fakt, że na podstawie powyższych danych nie było możliwe ustalenie sytuacji finansowej wnioskodawcy, wezwano go do ich uzupełnienia. W odpowiedzi K. Ć. podał, że w styczniu i w marcu tego roku osiągnął dochody z tytułu umowy o dzieło w wysokości po 1600 zł. Zaznaczył, że żona nie uzyskuje aktualnie dochodu z tytułu pracy nakładczej (wynosił on 1000 zł miesięcznie) z uwagi na to, że nie może liczyć na pomoc z jego strony (opuchnięta ręka) i możliwe jest, że w dalszych kilku miesiącach dochód ten nie będzie uzyskiwany, bowiem uraz jego ręki może potrwać według lekarza chirurga nawet 6 miesięcy. Wnioskodawca poinformował, że w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi straty, ponieważ plantacje wikliny zaatakował pasożyt. W związku z powyższym musi stosować środki ochrony roślin, czego koszt to 34 zł miesięcznie. Inne koszty z tym związane to: 22 zł – orkanowanie, 50 zł – koszenie wikliny. Podatek od nieruchomości wynosi 15 zł miesięcznie, zaś ubezpieczenie majątku to 20 zł. Ponadto, skarżący opłaca składkę na ubezpieczenie społeczne wynoszącą 130 zł oraz ponosi wydatki: 470 zł – rata pożyczki zaciągniętej na remont domu, wymianę lodówki oraz pieca, 100 zł – lekarstwa, 100 zł – wpisy sądowe, 50 zł – pisma urzędowe. Skarżący zaznaczył, że z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) otrzymuje kwotę 105 zł miesięcznie. Przedłożył także wyciągi z rachunków bankowych swojego i żony, które wskazują na salda na dzień 27 lipca 2018 r. odpowiednio: 59,46 zł oraz 497,26 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: K. Ć. ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc prawo pomocy w częściowym zakresie, o czym stanowi art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "P.p.s.a.". W świetle art. 246 § 1 pkt 2 tego aktu, przesłankę przyznania tego rodzaju wsparcia stanowi niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie może budzić wątpliwości, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, stanowiąca odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady, iż strony postępowania ponoszą koszty związane z ich udziałem w sprawie. Zatem to strony mają za zadanie zgromadzić odpowiednie środki do samodzielnego sfinansowania swojego udziału w danym postępowaniu sądowym, ograniczając swoje dotychczasowe codzienne wydatki do minimum zapewniającego podstawowe utrzymanie. Prawo pomocy nie ma więc służyć ochronie prywatnych zasobów materialnych strony, lecz umożliwić jej realizację praw na drodze sądowej wówczas, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest ona w stanie zebrać funduszy na powyższe. Oceniając przedstawioną przez skarżącego sytuację w kontekście powołanych wyżej przepisów uznano, że nie ma podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Wymieniony powołuje się bowiem na swoją trudną sytuację finansową, jednak podaje comiesięczne wydatki (ok 3100 zł), które o ok. 500 zł przekraczają wielkość zadeklarowanych przez niego łącznych dochodów jego i żony (ok. 2640 zł, do której to kwoty wliczono wynagrodzenie żony strony, środki z ARiMR, świadczenie z KRUS oraz dochód skarżącego z umowy o dzieło w przeliczeniu na jeden miesiąc). Poza tym, wnioskodawca nie do końca wyjaśnił swoją sytuację, jako że nie wskazał z jakiego tytułu i w jakiej wielkości dochody uzyskiwał przed wypadkiem oraz daty, od której już ich nie posiada. Poza tym, skarżący podał sprzeczne informacje na temat dochodów jego żony z tytułu pracy nakładczej. Po pierwsze bowiem raz ujął je jako dochód rodziny, zaś w innym miejscu wniosku oraz następnie w odpowiedzi na wezwanie podał, że żona ich już nie osiąga. Po drugie zaś, nieznana jest ich dotychczasowa wielkość, bowiem we wniosku widnieje kwota 500 zł z tego tytułu, natomiast odpowiedź na wezwanie wskazuje w tym zakresie na kwotę 1000 zł. Niejasna jest też kwestia dochodowości gospodarstwa rolnego skarżącego, który twierdzi, że wprawdzie przynosi ono od dwóch lat straty, jednak ciągle ponosi na nie określone nakłady pieniężne, w tym związane z utrzymaniem samochodu, którym dojeżdża na plantacje wikliny. W związku z brakiem dochodów z przedmiotowego gospodarstwa trudno uznać koszty z nim związane jako wydatki konieczne w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., które mogą wyprzedzać obowiązek pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy też podkreślić, że jak sam skarżący twierdzi ma on możliwości przeznaczania określonych środków pieniężnych na powyższy cel, bowiem w odpowiedzi na wezwanie wskazał on, że wydaje w tym przedmiocie ok. 100 zł miesięcznie. Strona nie miała także problemów z poniesieniem wydatku na zorganizowanie wesela syna, który to wydatek z pewnością nie jest konieczny w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy także mieć na uwadze, że żona skarżącego uzyskała w czerwcu bieżącego roku (na co wskazuje wyciąg z jej rachunku bankowego), a więc już po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie kwotę 840 zł (wczasy pracownicze) oraz 4 231 zł (nagroda jubileuszowa), które łącznie znacznie przewyższają wielkość tak wymaganego obecnie wpisu od skargi (500 zł), jak i ewentualne przyszłe koszty sądowe w sprawie. Z tych wszystkich wyżej podanych przyczyn uznano za zasadne odmówić zwolnienia K. Ć. od kosztów sądowych, czego podstawę stanowiły art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący nie wykazał bowiem, by nie mógł ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i żony.