II SA/Rz 78/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi Z. S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; II. odrzuca skargę G. S. II SA/Rz 78/12 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi Z.S. i G.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 8.11.2011 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 2.09.2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania Z.S. zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, zniszczonemu na skutek powodzi w maju i czerwcu 2010 r. Decyzje te zapadły w następujących okolicznościach. Po rozpoznaniu wniosku G. i Z. S. decyzją z 4.08.2010 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawcom przyznania zasiłku celowego na odtworzenie gospodarstwa domowego uszkodzonego w wyniku zdarzenia losowego – powodzi w maju 2010 r. na budynek mieszkalny pod adresem F. ul. [...]. Decyzją z 28.09.2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższą decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu decyzją z 15.11.2010 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawcom przyznania żądanej pomocy w formie zasiłku celowego. Decyzją z 29.12.2010 r. nr [...] SKO w [...] orzekając reformatoryjnie uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało wnioskodawcom zasiłek celowy w kwocie 2500zł. Wnioskiem z 9.03.2011 r. i z 30.03.2011 r. Z. S. i G.S. wystąpili z kolejnym żądaniem przyznania im zasiłku celowego na remont domu w miejscowości F. w kwocie 25 tyś. zł. Decyzją z 3.06.2011 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił wnioskodawcom przyznania żądanej pomocy w formie zasiłku celowego, przy czym została ona uchylona decyzją SKO w [...] z 19.07.2011 r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W aktualnie prowadzonym postępowaniu decyzją z 2.09.2011 r., nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił Z.S. przyznania żądanej pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu budynku położonego w F. ul. [...], który uległ zniszczeniu w czasie powodzi w maju i czerwca 2010 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 2, art. 101 ust. 1, art.106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn.zm.; dalej: "U.p.s.") i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (.j. Dz.U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn.zm.; dalej: K.p.a."). Organ I instancji ustalił, że Z.S. jest właścicielem nieruchomości w F., zabudowanej przedmiotowym budynkiem o pow. 100m2. Obiekt ten w trakcie powodzi uległ częściowemu zalaniu, woda na parterze sięgała wysokości 40cm. Zniszczeniu uległy podłogi, drzwi wewnętrzne i zewnętrzne, sprzęty urządzenia domowego. Rodzina na stałe mieszka w Warszawie, gdzie wynajmuje mieszkanie o pow. 51 m2, którego właścicielem jest Skarb Państwa prowadząc tam gospodarstwo domowe i koncentrując swoje sprawy bytowe. Rodzina dokonała również czasowego zameldowania w F. na okres od 18.6.2010 r. do 31.12.2020 r. Dom w F. był przez nich wykorzystywany okresowo, w czasie urlopów i weekendów. Członkowie rodziny, tj. poza Z. i G.S. dwoje pełnoletnich dzieci są zatrudnieniu. Następnie wyjaśniono, że żądana pomoc jest udzielana na podstawie ustawy o pomocy społecznej, której celem jest udzielnie wsparcia w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i art. 40 ust. 2 zasiłek celowy przyznaje się w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, w tym w przypadku poniesienia strat na skutek klęski żywiołowej. Wobec tego, że w domu w F. wnioskodawca z rodziną nie prowadzili gospodarstwa domowego, nie zostali pozbawieni możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych w mieszkaniu w Warszawie, a doznane straty nie zakłócają potrzeb bytowych rodziny zaspokajanych w mieszkaniu w Warszawie. Pomoc społeczna nie ma bowiem charakteru odszkodowawczego, a żądane świadczenie miałoby na celu poprawę sytuacji bytowej rodziny, a nie zmierzałoby do zaspokojenia podstawowych je potrzeb. Po rozpoznaniu odwołania Z.S. decyzją z 8.11.2011 r., nr [...] SKO w [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. i art. 40 U.p.s., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Po zrekapitulowaniu ustaleń organu I instancji i zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Kolegium podkreśliło, że celem zasiłków celowych przyznawanych w związku z powodzią z 2010 r. nie miały na celu pokrycia strat poniesionych w skutek tego zdarzenia, lecz udzielenie pomocy osobom i rodzinom, które utraciły jedyne miejsce zamieszkania. Pomoc ta miała na celu zapewnienie środków pozwalających na zaspokojenie niezbędnych i podstawowych potrzeb bytowych, co wynika z zasady pomocniczości zapisanej w ustawie o pomocy społecznej wyrażającej się w tym, że środki z pomocy społecznej powinny być uruchamiane, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodzili się Z.S. i G.S. wnosząc skargę sądowoadministracyjną. Nie zgadzają się z argumentacją organów podkreślając, że nie są właścicielami mieszania w Warszawie wynajmując je od Skarbu Państwa, natomiast przedmiotem ich własności jest dom w F.. W ich ocenie przepisy art. 39 i art. 40 ust. 1 i 3 U.p.s. nie wskazują, aby nie mogli otrzymać żądanej pomocy. Z.S. podkreśla, że F. są jego rodzinna miejscowością, natomiast mieszkanie w W. jest mieszkaniem zakładowym przydzielonym przez zakład pracy. W domu w F. przebywają w miarę możliwości, w weekendy, święta i podczas urlopów. Codzienne mieszkanie w nim nie jest możliwe z uwagi na pracę w Warszawie. W domu w F. przebywają również ich dzieci, a w okresie letnim wypoczywają teściowie. Nie mogli przewidzieć powodzi dlatego nie mieli zabezpieczonych środków na usuwanie jej skutków, dlatego uważają, że znajdują się w trudnej sytuacji życiowej. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie zasiłku celowego w kwocie 42.661zł, zgodnie z opinia i kosztorysem rzeczoznawcy majątkowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie przedstawiając argumentację jak w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Taki sposób wyznaczania zakresu kontroli wskazuje, że Sąd jest zobligowany wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. Z tego powodu skarga Z.S. poldega uwzględnieniu, jednak z innych powodów niż w niej podniesione. W ocenie Sądu skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzją Wójta Gminy [...] wydane zostały przez organy niewłaściwe. Zaistnienie takiej wady musi skutkować stwierdzeniem nieważności obu decyzji. Takie orzeczenie Sądu jest konsekwencją treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględnijąc skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli skarżona decyzja wydana została w okolicznościach wskazanych w art. 156 k.p.a. Wskazany przepis określa przesłanki nieważności decyzji. Art. 156 p 1 k.p.a. stwierdza, że nieważna jest decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Pomoc osobom dotkniętym powodzią w 2010 r. realizowana jest na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 175, poz. 1362 ze zm.). Ma ona formę zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Taką podstawę prawną wydania decyzji wskazano w skarżonych rozstrzygnięciach. Ustawa o pomocy społecznej reguluje właściwość organów. W art. 101 ust. 1 ustawy przyjęto, że właściwość miejscową gminy w sprawie zasików ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ta reguła posiada wyjątki odnoszące się do osoby bezdomnej, bo wtedy gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Wyjątkiem jest także właściwość gminy w odniesieniu do mieszkańców domów pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych wyjątkowych sytuacji nie występuje, zatem należy stosować regułę z art. 101 ust. 1 ustawy. Na tej podstawie przyjąć trzeba, że dla skarżącego, który ma miejsce zamieszkania w W., Wójt Gminy [...] i SKO w [...] nie są organami właściwymi do rozpoznania wniosku w związku z zasiłkiem celowym związanym z zalaniem domu położonego w F., skoro w tym miejscu skarżący nie zamieszkuje. Ta reguła wynikająca z art. 101 ust. 1 u.p.s. nie podlega modyfikacji w ustawie szczególnej związanej z usuwaniem skutków powodzi. Art. 5 ustawy z dnia 16 wrzesnia 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. nr 234, pzo. 1385) wskazuje na odmienne ukształtowanie właściwości miejscowej organu, ale tylko w odniesieniu do jednorazowego zasiłku powodziowego w kwocie 2 000 złotych. W tych sprawach organ właściwy to wójt, burmistrz, prezydent miasta, a więc gminy na terenie której wnioskodawca poniósł szkodę. W rozpoznawanej sprawie przedmiot postępowania nie odnosi się do zasiłku powodziowego, a to oznacza, że organy były zobowiazane określić swoją właściwość według art. 101 ust. 1 u.p.s. Wydanie decyzji z naruszeniem tego przepisu wyczerpuje przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pt 1 k.p.a., co daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarga G.S. podlga odrzuceniu. Powodem takiego orzeczenia jest stwierdzenie, że skarżąca nie byłą stroną w toczącycm się postępowaniu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] zapadały w związku z wnioskiem Z.S. Dopiero od tej decyzji skargę do WSA w Rzeszowie wniosła G.S. Podkreślić należy, że sprawa, w której zapadły skarżone orzeczenia jest inną niz zakończona wcześniejszymi decyzjami, w której skarżący występowali łącznie. Z przepisów prawa wynika, że skargę można złożyć na decyzję po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Wprost taki wniosek wynika z treści art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. Z art. 50 § 1 p.p.a.a. Skarżąca G.S. nie spełnia tych wymogów, zatem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę należało odrzucić. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak na wstępie biorąc pod uwagę wskazane w uzasadnieniu przepisy prawa.