II SA/Rz 781/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od związanych ze sprawą kosztów sądowych. K. B. i Z. B. wnosząc do WSA w Rzeszowie skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...], zwrócili się w niej o "nieobciążanie ich żadnymi kosztami", co zostało zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie im prawa pomocy. W wyniku skierowanych do nich wezwań, K. B. nadesłał wypełniony przez siebie urzędowy formularz PPF mający zastosowanie do osób fizycznych ubiegających się w postępowaniu sądowoadministracyjnym o przyznanie prawa pomocy, który dotyczył przyznania mu zwolnienia od kosztów sądowych. Z jego treści wynika, że zamieszkuje samotnie w nieruchomości związanej z przedmiotem postępowania, której jest współwłaścicielem w ¼ części. Od października 2010 r. mimo podejmowanych starań jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Nie korzysta z pomocy społecznej, utrzymując się z prac dorywczych, z których dochód oszacował na 315 zł. miesięcznie. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z powyższym, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 171/09). Analiza sytuacji materialno – finansowej K. B. wykazała, że powyższa przesłanka została przez niego spełniona. Jako osoba nie posiadająca stałej pracy zarobkowej i utrzymująca się z prac dorywczych, bez wątpienia doświadcza trudności w zaspokajaniu swoich bieżących potrzeb życiowych, co sugeruje deklarowana przez niego jako miesięczne dochody kwota 315 zł. Mimo że jest to kwota bardzo niska nawet jak na minimum potrzeb jednej osoby, z uwagi na dorywczy charakter zarobkowania przez skarżącego odstąpiono od wzywania go do potwierdzenia jej wysokości, z którego to obowiązku – wobec posiadania statusu osoby bezrobotnej - raczej nie byłby w stanie się wywiązać. Skutkowało to również zaniechaniem wzywania go do złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie rodzaju i wysokości obciążających go wydatków (w tym na zakup żywności, opłaty itp.). Mimo że koszty sądowe zarówno już związane z wniesioną przez niego skargą (wpis w kwocie 100 zł.), jak i mogące wystąpić po jego stronie w przyszłości nie są wysokie (najbardziej prawdopodobne to opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej – obydwie także w kwotach po 100 zł.), trudno oczekiwać, aby przy wskazanej kwocie dochodów były możliwe do poniesienia przez niego we własnym zakresie. Bez wątpienia należy mieć przy tym na uwadze wynikające z wieku skarżącego (56 lat) trudności związane ze znalezieniem i podjęciem stałej pracy odpowiadającej jego możliwościom i kwalifikacjom. Wnioskodawca nie posiada przy tym także żadnych wartościowych składników majątkowych, dzięki którym mógłby pokryć koszty sądowe. Jako dodatkową okoliczność potwierdzającą zasadność wniosku K. B. wzięto także pod uwagę wynikający z zaskarżonego postanowienia fakt nałożenia na niego (łącznie z innymi osobami) przez organ administracji grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku dot. zabezpieczenia stanowiącej jego współwłasność nieruchomości. Wykonanie tego obowiązku także wiąże się z określonymi nakładami finansowymi, którym jak wynika z treści skargi nie są w stanie podołać. W tej sytuacji obciążenie go kosztami sądowymi praktycznie oznaczałoby pozbawienie go możliwości sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia (przy założeniu spełnienia wszystkich pozostałych warunków formalnych wniesienia skargi). Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego na treść art. 249 P.p.s.a. zgodnie z którym, gdyby się okazało, że okoliczności na podstawie których przyznano prawo pomocy przestały istnieć (lub w rzeczywistości wogóle nie istniały), mogłoby to stanowić podstawę do jego cofnięcia w całości lub w części. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.