II SA/Rz 786/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 10.11.2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienia radcy prawnego, do sprawy skargi A. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].07.2009 r. znak [...], w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, - postanawia – 1) umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić radcę prawnego. Sygn. II SA/Rz 786/09 Uzasadnienie A. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Wniosek, o którym mowa został złożony do sprawy skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. W treści wymienionego wniosku, A. G. podkreślił, że koszty sądowe związane z postępowaniem sądowym przekraczają jego możliwości finansowe i spowodują istotny uszczerbek na utrzymaniu koniecznym rodziny. A. G. wraz ze swą małżonką utrzymuje się dzięki emeryturze. Dochód z tego tytułu stanowi jedyne źródło utrzymania dwuosobowej rodziny. W związku ze złym stanem zdrowia A. G. ponosi bardzo wysokie koszty leczenia. Wynikają one przede wszystkim z cen leków, które musi, na co dzień stosować. Żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu zostało uzasadnione brakiem zdolności finansowych oraz wymaganą przed sądem wiedzą prawniczą. Jest to dla skarżącego pierwsze postępowanie sądowe. Dochód rodziny w skali miesiąca kształtuje się na poziomie 1594,65 zł brutto. Referendarz sądowy wyznaczony do rozpoznania wniosku A. G. wezwał stronę do podania: podstaw prawnych zajmowania lokalu mieszkalnego przy ul. S., kwoty netto dochodów uzyskiwanych przez A. G. oraz H. G., dokładnej kwoty wydatków ponoszonych przez członków gospodarstwa domowego na bieżące utrzymanie w postaci żywności, utrzymania lokalu oraz kosztów leczenia. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła w określonym jego treścią terminie; zawiera wyjaśnienie wszystkich ważnych dla sprawy prawa pomocy kwestii. Stwierdzono, co następuje: W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolniona od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia opłat sądowych skarżących w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga A. G. na decyzję SKO w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego jest sprawą z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawy wydawania tych decyzji regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Zasiłek pielęgnacyjny jest jednym ze rodzajów świadczeń opiekuńczych. Według art. 16 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Powyższy przepis dobitnie świadczy o tym, że zadania administracji polegające na przyznaniu zasiłków pielęgnacyjnych mieszczą się w zakresie polityki opiekuńczej państwa. W rezultacie, skarżący w granicach sprawy o sygn. II SA/Rz 786/09, jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych, Jego wniosek należy uznać za bezprzedmiotowy. Nie ulega umorzeniu postępowanie wszczęte na skutek złożenia wniosku o ustanowienie radcy prawnego. To żądanie zostanie rozpatrzone w kontekście przesłanek częściowego przyznania prawa pomocy. Warunki dla uzyskania prawa pomocy w tych ramach zostały oznaczone treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skarżący obowiązany jest udowodnić, że kwota wynagrodzenia radcowskiego przekracza zdolności dochodowe członków rodziny a jej pokrycie wyrządzi uszczerbek na poziomie utrzymania koniecznego, czyli możliwości zakupu dóbr i usług o charakterze podstawowym. Należy stwierdzić, iż A. G. wywiązał się z obowiązku udowodnienia warunków otwierających drogę do otrzymania prawa pomocy poprzez pomoc radcy prawnego z urzędu. Wydatki jego rodziny w całości pochłaniają bardzo skromne jak na potrzeby gospodarstwa domowego dochody. Z kwoty dochodów netto (tj. 1431,21 zł) po odjęciu wydatków (tj. 1542 zł) nie pozostają rodzinie żadne dostępne środki pieniężne. Prowadzenie gospodarstwa domowego na poziomie minimum socjalnego w takich warunkach dochodowych jest możliwe wyłącznie dzięki pomocy najbliższej rodziny. Małżonkowie G. korzystają z lokalu mieszkalnego na zasadach prawa dożywocia. Nie posiadają takich składników majątkowych, które pozwalałyby na ich obciążenie lub sprzedaż. Ponadto, podeszły wiek skarżącego i jego małżonki oraz stan zdrowia nie pozwala przypuszczać istnienia dodatkowych możliwości zarobkowych. Reasumując, wynagrodzenie radcy prawnego pobierane w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest na tyle wysokie, że jego uiszczenie skutkowałoby obniżeniem już i tak niskiego poziomu życia rodziny G. Nie można też pominąć, iż wnioskodawca należycie uzasadnił potrzebę reprezentowania jego interesów przed WSA przez fachowego pełnomocnika. Z tej przyczyny przyznanie prawa pomocy polegające na pokryciu wynagrodzenia radcowskiego z budżetu WSA jest w pełni uzasadnione. Procesowe podstawy tego rozstrzygnięcia znajdują wsparcie w art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.