II SA/Rz 786/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. i J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia I. Zwolnić wnioskodawców od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w 1/2 części, II. W pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. J. S. i J. S. wezwani oddzielnie do uiszczenia wpisu w kwocie po 200 zł. od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] wnioskami o przyznanie prawa pomocy złożonymi na urzędowych formularzach PPF zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych. W załączonym do nich piśmie przewodnim wskazali przy tym, że w aktualnym stanie finansowym ich rodziny nie są w stanie tych kosztów ponieść. Wg informacji zawartych w treści formularzy PPF, jedynym źródłem utrzymania ich i dzieci (7 i 10 lat) jest otrzymywane przez J. S. wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2300 zł. brutto miesięcznie (J. S. jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku). Jedyny wartościowy składnik ich majątku to dom o pow. 168 m². Wg złożonego przez wnioskodawców w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia, kwota netto dochodów J. S. wynosi 1794 zł. (w lipcu i sierpniu są wyższe, co wynika z wynagrodzenia za nadgodziny i urlopu za cały rok akademicki). Są oni właścicielami samochodu osobowego Citroen Saxo z 2000 r. Średnia wysokość ponoszonych przez nich stałych wydatków obejmuje: zakup żywności – 1600 zł./m-c, opłaty związane z utrzymaniem domu, tj. za wodę i kanalizację, energię elektryczną i gaz, tv kablową (vectra) i telefon (ich rozliczenie w stosunku miesięcznym daje kwotę ok. 520 zł.; w okresie zimowym z uwagi na koszty ogrzewania jest to ok. 350 zł. więcej), zakup leków – 50 zł., koszty przemieszczania się (paliwo do samochodu i bilety) – 300 zł., opłaty za zajęcia dodatkowe dla dzieci – 300 zł., opłaty szkolne za obiady – 128 zł. Inne wymienione przez J. i J. S. wydatki to wyprawka dla dzieci w/z z rozpoczęciem roku szkolnego – 1000 zł., komitet rodzicielski i ubezpieczenie – po 40 zł., mleko i imprezy okolicznościowe – składka 30 zł., badania ambulatoryjne syna – 80 zł., wizyty u stomatologa dla dzieci – 150 zł., naprawa komputera w lipcu 2010 r. – 450 zł., ubezpieczenie, naprawa i badania techniczne samochodu – 500 zł. oraz inne np. ubrania, buty, środki czystości, podręczniki do pracy. Wśród dołączonych załączników znalazły się kserokopia decyzji o uznaniu J. S. za osobę bezrobotną z dniem 27 sierpnia 2010 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych jego (za okres od 1 lipca do 30 września 2010 r. z ujemnym saldem końcowym 4,17 zł.) i J. S. (za okres od 2 do 31 lipca 2010 r. z saldem 4410 zł.; z uwagi na niekompletność wyciągu za późniejszy okres, tj. 1 sierpnia – 1 września 2010 r. brak jest możliwości ustalenia salda końcowego). Rozpatrując złożone wnioski stwierdzono, co następuje: Identyczne okoliczności stojące u podstaw ich złożenia przemawiają za wspólnym jego rozpoznaniem w stosunku do obydwojga wnioskodawców. Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno w całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy - art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., a warunkiem jego przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Decydujące znaczenie przy rozstrzyganiu wniosku mają zatem możliwości płatnicze wnioskodawcy i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ocena możliwości płatniczych J. i J. S. w kontekście deklarowanych przez nich wydatków i uzyskiwanych dochodów nie daje podstaw do uwzględnienia w całości ich wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Podyktowane jest to znaczną nadwyżką ich bieżących wydatków nad dochodami, przy braku wskazania źródeł pokrycia wynikającej z tego różnicy; przy dochodach wyłącznie ze stosunku pracy wnioskodawczyni (1794 zł.) suma tych stałych miesięcznych wydatków (przy rozliczeniu do tego okresu płatności za dłuższe okresy) związanych z utrzymaniem wnioskodawców, ich dzieci i domu wynosi ok. 2900 zł., obejmując zakup żywności, leków, opłaty za energię elektr, gaz, wodę i kanalizację, tv kablową i telefon, obiady w szkole dla dzieci i ich zajęcia dodatkowe, zakup paliwa do samochodu i biletów. Podkreślenia wymaga, że wskazana kwota 2900 zł. nie obejmuje żadnych wydatków doraźnych (zakup odzieży, środków czystości itp.), które bez wątpienia chociażby od czasu do czasu także występują, powiększając tym samym ponoszone wydatki. Wnioskodawcy w żaden sposób nie ustosunkowali się do tej kwestii. Za wystarczające w tym względzie nie może być uznane twierdzenie J. S. o jej zwiększonych dochodach w okresie wakacyjnym, zwłaszcza wobec przedłożenia niekompletnego wyciągu z rachunku bankowego za m-c wrzesień 2010 r. (brak str. 1) i jego całkowity brak za m-c październik (wezwaniem z dnia 28 września 2010 r., doręczonym 6 października, zwrócono się do J. i J. S. o przesłanie wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 lipca do dnia wykonania wezwania), co w analizowanej sytuacji ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku. Jak zostało to już wyżej wskazane, wykazanie przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą, a wzgląd na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych przemawia przeciwko uznaniu wątpliwych bądź niewyjaśnionych przez stronę okoliczności na jej korzyść. Wynikającą z art. 199 P.p.s.a. zasadą rozciągającą się na wszystkie strony postępowania jest obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie; dotyczy on każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (tak wskazano m.in. w postanowieniu NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Niezależnie od powyższego zwrócenia uwagi wnioskodawców wymaga, że w kontekście uzyskiwanych dochodów dla potrzeb prawa pomocy uwzględnia się nie wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz tylko te, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (zakup żywności, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu /mieszkania); w ich przypadku takiego charakteru bez wątpienia nie mają wydatki na tv kablową czy utrzymanie samochodu. Zatem wśród nich i ograniczeniu do niezbędnego minimum pozostałych wydatków mogą więc oni poszukiwać środków na opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Powyższe wyklucza zatem uznanie, że J. i J. S. nie są w stanie na ich pokrycie wygospodarować żadnych środków. Ponieważ jednak uiszczenie przez nich w krótkim okresie czasu stosunkowo znacznej kwoty 400 zł. tytułem wpisów od skargi do opłacenia których są zobowiązani osobno (2 x 200 zł.) raczej nie mogłoby się jednak odbyć bez sprowadzania realnego zagrożenia w możliwości zaspokojenia ich i dzieci koniecznych wydatków, mając na uwadze powołane okoliczności postanowiono zwolnić ich od obowiązku uiszczenia tych wpisów w ½ części, tj. po 100 zł. Opłacenie wpisów w części nieobjętej zwolnieniem jak i pozostałych kosztów sądowych mogących wystąpić w przyszłości z uwagi na jednorazowy charakter tych kosztów, ich niewielką wysokość i rozłożenie w czasie nie będzie już dla nich znaczącym obciążeniem, skutkującym uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu (do pozostałych najbardziej prawdopodobnych kosztów które mogą /nie muszą/ wystąpić w przyszłości należy zaliczyć opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia – obydwie po 100 zł.). Ubocznie należy zwrócić uwagę, iż w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi wnioskodawcom będzie przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 i 4 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.