II SA/Rz 787/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 października 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. O., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] decyzję z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], którą zmieniono decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. ([...]) i jednocześnie ustalono od dnia 1 kwietnia 2013 r. odpłatność za pobyt B. O. w Domu Pomocy Społecznej w R. na poziomie miesięcznego kosztu utrzymania w nim w wysokości 2 969,00 zł miesięcznie w ten sposób, że B. O. będzie wnosić opłatę w wysokości 1 039,40 zł miesięcznie (pkt 1) pozostałą kwotę wnosić będzie Gmina [...] w wysokości 1 926,60 zł miesięcznie (pkt 2). W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267- zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 8 ust.1 i 3, art. 60 ust. 1-3, art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 509) oraz Zarządzenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r. (Dz.Urz. Woj. [..]z dnia [...] marca 2013 r., poz. [...]) Z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że B. O. Została skierowana do Domu Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. (znak: [...]). Następnie wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. ([...]) ustalona została odpłatność za pobyt B. O. w Domu Pomocy Społecznej w K. w kwocie 479,18 zł miesięcznie. Pozostała kwotę 1 713,82 zł wnosić miała Gmina Miasto [...]. W związku ze zmianą kosztu utrzymania Prezydent [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia aktualnej odpłatności za pobyt wyżej wymienionej w Domu Pomocy Społecznej w R. W toku postępowania ustalono, że w miesiącu kwietniu 2013 r. dochód B. O. wyniósł 1 484,86 zł. Wobec powyższego wydaną z upoważnienia Prezydenta [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], zmieniono decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. ([...]) i ustalono od dnia 1 kwietnia 2013 r. odpłatność za pobyt B. O. w Domu Pomocy Społecznej w R. na poziomie miesięcznego kosztu utrzymania w Domu w wysokości 2 969,00 zł miesięcznie w ten sposób, że B. O. będzie wnosić opłatę w wysokości 1 039,40 zł miesięcznie (pkt 1), pozostałą kwotę w wysokości 1 926,60 zł miesięcznie wnosić będzie Gmina [...] (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na stosowne przepisy, szczegółowo wyjaśnił i wskazał sposób wyliczenia aktualnej odpłatności za pobyt B. O. w Domu Pomocy Społecznej. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. O., wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji o naliczeniu odpłatności za pobyt w DPS zgodnie z decyzją ZUS’u oraz uwzględnienie orzeczenia WSA w Rzeszowie i zwrot nadpłaty. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej i nieuwzględnienie jej faktycznego miesięcznego dochodu. Podała, że organ nie uwzględnił orzeczenia WSA w Rzeszowie, którym stwierdzono nieważność wcześniejszych decyzji i nie jest zobligowana do ponownego składania wniosku z art. 64 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Odwołująca zawnioskowała o częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej do wysokości ustalonej przez ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że kwestię odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej określa ustawa o pomocy społecznej. Powołując się na art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazało, że pobyt w DPS jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który to ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do 31 marca każdego roku. Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 61 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności. Kolegium zaznaczyło, że w okolicznościach sprawy bezsporne jest, że zobowiązanymi do ponoszenia tej opłaty są mieszkanka DPS – B. O. oraz Gmina [...]. Uznało jednocześnie, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość odpłatności za pobyt ww. w tej instytucji. B. O. jest mieszkańcem DPS w R., a zatem organem właściwym do ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta [...]. Zgodnie z obowiązującym Zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r. od dnia 1 kwietnia 2013 r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w R. wynosi 2 969 zł. Aktualnie dochód B. O. wynosi 1484,86 zł na który składa się: zwaloryzowane od 1 marca 2013 r. świadczenie rentowe w kwocie 1529,00 zł brutto (pomniejszone o zaliczkę na podatek – 110,00 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne – 137,64 zł) oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie – 203,50 zł. Kolegium wskazując na art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość odpłatności za pobyt B. O. w DPS w R. w wysokości 1039,40 zł. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo zmienił poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Taką bowiem możliwość przewiduje art. 106 ust. 5 ustawy w/w. Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Można także zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 tej ustawy. Organ podał, że w okolicznościach sprawy doszło do zmiany sytuacji dochodowej B. O., gdyż zaczęła otrzymywać wyższe świadczenia z ZUS’u, a kwota zmiany przekroczyła 10% odpowiedniego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji, których nieważność stwierdził WSA w Rzeszowie, dotyczyło wniosku B. O., złożonym na podstawie art. 64 w/w ustawy (o zwolnienie, częściowe lub całkowite, z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej). Przedmiotem zaś niniejszego postępowania jest sprawa ustalenia wysokości opłaty za pobyt w ww. instytucji. Końcowo Kolegium wskazało, że w związku z wyrokiem WSA wniosek o zwolnienie częściowe z ponoszenia opłaty będzie nadal przedmiotem postępowania przed organem I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B. O. wniosła o uchylenie w całości decyzji w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, przepisów ustawy o pomocy społecznej, a także naruszenie jej praw majątkowych, dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozwinięciu ww. zarzutów wskazała, że organ wydając decyzję nie uwzględnił jej faktycznego miesięcznego dochodu i naruszył art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej. Podała, że zmiana średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca DPS nie ma wpływu na zmianę decyzji o wysokości odpłatności za pobyt w DPS, w przypadku gdy dochód mieszkańca DPS nie przekroczy jego 10% i jeżeli mieszkaniec DPS ponosi częściową odpłatność za pobyt. W jej sprawie taka sytuacja zaistniała. Na poparcie swego stanowiska skarżąca powołała się na pismo z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 2011 r. dotyczące interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreśliło, że z pisma na które powołuje się skarżąca jasno wynika, że w przypadku osoby ponoszącej częściową opłatę za pobyt w DPS, której dochód przekroczy 10 % odpowiedniego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wcześniejszą decyzję należy zmienić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny, mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd, jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W świetle brzmienia przepisu art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu (decyzji). Oceniając w tym kontekście decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013 r., Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. W rozpatrywanej sprawie B. O. kwestionuje wysokość naliczonej kwoty odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w R. W ocenie Sądu, pogląd skarżącej nie zasługuje na akceptację. Zasady skierowania, umieszczenia i odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, które to świadczenie należy do grupy świadczeń niepieniężnych regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 509), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w tym domu wydaje organ gminy właściwej dla osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca została skierowana do Domu Pomocy Społecznej Nr [...] w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. ([...] wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. Aktualnie skarżąca przebywa w DPS w R. (od [...].07.2012 r., co wynika z aktualizacji wywiadu z 2013 r.). Kwestie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej regulują przepisy ustawy zawarte w Rozdziale 2 : "Domy pomocy społecznej" (art. 60 i nast.) w związku z art. 8 i z postanowieniami Rozdziału 7 "Postępowanie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej" (art. 106). Stosownie do treści art. 106 ust. 5 ustawy powoływanego przez organy obu instancji, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenie społeczne i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z akt sprawy wynika, że stosownie do zarządzenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia [...] marca 2013 r., średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w [...] – od dnia 1 kwietnia 2013 r. – wynosi 2 969 zł. Od 1 marca 2013 r. skarżąca pobiera zwaloryzowane świadczenie rentowe w wysokości 1 529 zł brutto (pomniejszone o zaliczkę na podatek dochodowy – 110 zł oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne – 137,64 zł (oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 203,50 zł, co potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych informacja z ZUS Oddział w J. Inspektorat [...]. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie niniejszej ustaliły (zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy), że miesięczny dochód skarżącej wynosi 1 484,86 zł i również prawidłowo, czyli zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy ustalona została odpłatność, od 1 kwietnia 2013 r., za pobyt skarżącej w DPS w R. w ten sposób, że skarżąca wnosić będzie opłatę w wysokości 1 039,40 zł miesięcznie, zaś pozostałą kwotę, tj. 1 929, 60 zł wnosić będzie Gmina [...]. Przypomnieć należy, że według wspomnianego wyżej art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy mieszkaniec domu pomocy społecznej za pobyt w tym domu wnosi opłatę nie wyższą niż 70 % swojego dochodu. Nie budzi wątpliwości wysokość dochodu skarżącej uzyskiwanego w dacie pierwszego skierowania do DPS – była to kwota, jak wynika z decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z up. Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. – 684,55 zł. W decyzji tej, ustalającej opłatę za pobyt skarżącej w DPS w [...], zawarta została nadto informacja, iż zmiana wysokości kosztu utrzymania mieszkańca DPS w [...], ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa[...], jak i zmiana dochodu osoby skierowanej i obowiązanej do wnoszenia opłaty, spowoduje zmianę decyzji w przedmiocie odpłatności. Treść tej informacji odpowiada więc regulacji zawartej w cyt. wyżej art. 106 ust. 5 ustawy, stanowiącej podstawę m.in. zmiany decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony. W tej sytuacji nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi, jakoby MOPR w [...] wydał decyzję bez uwzględnienia faktycznego miesięcznego dochodu skarżącej i z naruszeniem art. 106 ust. 3b ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wbrew twierdzeniom skarżącej, kwota zmiany jej dochodu (od dnia [...].03.2013 r.) w stosunku do dochodu ustalonego w decyzji Dyrektora MOPR w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. przekroczyła bez wątpienia 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (czyli kryterium wynoszącego 542 zł). Podnoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu, nie został w jej uzasadnieniu w żaden sposób rozwinięty – w szczególności nie wskazano, które przepisy i w jaki sposób zostały naruszone – stąd Sąd nie miał możliwości skontrolowania zasadności tegoż zarzutu. Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.