II SA/Rz 788/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.2007 r. /[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania A. K. działającej w imieniu B. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...].07.2007 r. /[...]/ odmawiającej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku, wnioskowanego dla syna B. K. postanowiło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskiem z dnia 2.07.2007 r. złożonym w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. A. K. wystąpiła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres 1.09.05r. – 31.01.06r., ponieważ na wniosek z 28.02.2006 r. uwzględniono okres od lutego 2006 r., ale nie odniesiono się do w/w okresu tj. od 1.09.05r. – 31.01.06r. /za ten okres nie wyrównano zasiłku/. Organ I instancji odmówił B. K. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dziecka poniżej 16 roku życia. Uzasadniając swoją decyzję podał, że pierwszy wniosek o ustalenie prawa do tego zasiłku w imieniu B. złożyła matka A. K. w MOPS w S. w dniu 28.02.06 r. – wówczas przyznano zasiłek na okres od 1.02. – 31.12.06 r. powołując się na art. 24 ust. 1, 2, 3 oraz 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku. Organ ten stwierdził, że złożenie wniosku pod rządem art. 24 ust. 3a w brzmieniu obowiązującym od dnia 13.01.06r. w sytuacji gdy zostały spełnione przesłanki do nabycia przez osobę uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego ma ten skutek, że zmiana przepisów ogranicza możliwość uzyskania wyrównania tego zasiłku za okres przed złożeniem wniosku, tj. od 1.09.05r. – 31.01.06r. i z tego względu wyrównanie za ten okres nie mogło być przyznane. W odwołaniu A. K. działająca imieniem B. K. wnosiła o uchylenie decyzji z dnia [...].07.07 r. i wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za wskazany wcześniej okres, zarzucając błędną interpretację przepisów w tej sprawie. Analizując niniejszą sprawę organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Podkreślił w szczególności, że skoro A. K. złożyła w MOPS w S. wniosek 28.02.06r., a wniosek o wyrównanie za okres od 1.09.05 r. – 31.01.06r. złożyła 2.07.07 r., mimo, że orzeczenie o niepełnosprawności B. K. z 26.05.03 r. utraciło moc z dniem 31.05.05 r. i postępowanie w sprawie wydania kolejnego orzeczenia trwało od 17.05.05 r., a prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek /art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych/, zaś ust. 3a tego artykułu nakazuje ustalić prawo do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został złożony wniosek o kontynuację świadczenia, wnioskowane w niniejszej sprawie przyznanie zasiłku za okres od 1.09.05 r. – 31.01.06 r. nie znajduje podstawy w w/w przepisach i dlatego nie mogło zostać uwzględnione w postępowaniu odwoławczym A. K. nie spełniła przesłanek z art. 24 ust. 3a i 3b cyt. ustawy, warunkujących ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności B. K. Reasumując stwierdzono, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. K. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...].08.07 r. i "nakazanie wypłaty wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.09.05 r. – 31.01.06 r. ewentualnie o zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej skarżona przez nią decyzja została wydana w wyniku błędnej interpretacji i oceny stanu faktycznego sprawy. Na podstawie wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 13.12.06 r. II SA/Rz 596/06 został wyrównany zasiłek za okres, gdy ZUS wypłacał ten zasiłek i uważa za logiczne, że powinien wyrównać zasiłek również Burmistrz [...] za okres, kiedy jest władny do wypłacania takich zasiłków. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż zasadniczo z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.02r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd bierze zatem pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ - Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - i z możliwości normatywnej zawartej w tym przepisie skorzystał Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Z przyczyn też wyżej wyjaśnionych żądanie skargi co do nakazania wypłaty wyrównania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1.09.2005 r. – 31.01.2006 r. nie mogło zostać uwzględnione, gdyż takie rozstrzygnięcie /in merito/ nie mieści się w kompetencjach tego Sądu. Stan faktyczny sprawy jest niesporny: B. K. uprawniony był do zasiłku pielęgnacyjnego, na podstawie wydanego przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 26.05.03 r., w okresie od 1.05.04 r. – 31.05.05 r. /wówczas wypłacał ten zasiłek ZUS/. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 25.01.06 r. [...] Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydał orzeczenie w dniu 2.03.06 r. /ważne do 31.12.06 r./, wniosek o wyrównanie zasiłku za okres od 1.09.05 r. do 31.01.06 r. A. K. złożyła 2.07.07 r. Organy obu instancji powołując się na przepis art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że początkową datą przyznania tego świadczenia jest pierwszy dzień miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie zasiłku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Natomiast wg skarżącej zasiłek ten powinien być wyrównany za okres przez nią wyżej wskazany, gdyż nie z jej winy postępowanie przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. toczyło się kilka miesięcy. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm./ prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnopsrawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia /art. 24 ust. 4 ustawy/. Z kolei w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego /art. 24 ust. 3a i 3b ustawy/. Trzeba też wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23.10.07r. sygn. akt P 28/07 orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630 oraz z 2007 r. Nr 64 poz. 427, Nr 105, poz. 720 i Nr 109, poz. 749/ w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Powyższy wyrok został ogłoszony 30.10.07 r. /Dz.U. Nr 200, poz. 446/ i z tym dniem powołany przepis w podanym zakresie utracił moc prawną. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny m. innymi przytoczył, że zakres formuły sentencji wyroku był uzależniony od zakresu pytania prawnego, ale podkreślił, że nie podobna jednak nie dostrzegać, że także dotyczy innych sytuacji, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis. Wyjaśnił, że zakwestionowanego art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie można oceniać w oderwaniu od postępowania w sprawie niepełnosprawności i nie można przerzucać skutków opieszałości tego postępowania na stronę postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia rodzinnego. Trybunał stwierdził również, że zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd orzekający w niniejszej sprawie – wywołanej skargą A. K. – uwzględnił przytoczony wyżej pogląd Trybunału Konstytucyjnego. Wspomniany wyrok Trybunału dotyczył wprawdzie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania odwołania przez wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności oraz zapadł po dacie wydania zaskarżonej decyzji i odnosi się do przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych normującego datą początkową wypłaty świadczenia rodzinnego, to jednak nie może pozostawać bez wpływu na niniejszą sprawę. Skoro bowiem Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 24 ust. 2 powyższej ustawy, to zdaniem Sądu /posiłkującego się wykładnią systemową tej ustawy/ w przypadku kontynuacji zasiłku pielęgnacyjnego i w sytuacji, gdy upłynął okres ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności, a uzyskane kolejno orzeczenie /w tym przypadku wyrok sądu powszechnego/ niepełnosprawność tę potwierdza i jednocześnie ustala, że ten stan istnieje od 2-go roku życia, to wypłata świadczenia powinna nastąpić od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaprzestano jego wypłaty. Nie może bowiem przepis natury proceduralnej – przy deklaratoryjnym charakterze decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego - pozbawiać strony prawa do świadczenia w sytuacji, gdy wniosek o ponowne badanie złożyła w okresie ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, zaś korzystne orzeczenie o stanie zdrowia uzyskała kilka miesięcy później. Wobec powyższego należało uznać, że nieprzyznanie B. K. zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1.09.2005 r. w sytuacji, gdy wniosek o ponowne jego badanie został złożony w okresie ważności dotychczasowego orzeczenia, tj. w dniu 17.05.2005 r. /termin powyższego orzeczenia upłynął z dniem 31.05.2005 r./ i gdy strona przeciwna nie zakwestionowała twierdzeń skargi: "zasiłek pielęgnacyjny został wyrównany przez ZUS za okres kiedy ZUS wypłacał ten zasiłek..." było wadliwe. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.