II SA/Rz 789/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 16.04.2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi B. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...].06.2009 r. nr [...], wydaną w przedmiocie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego, - postanawia – 1) umorzyć postępowanie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, 2) odmówić ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem, który wpłynął do Sądu w dniu 8.04.2010 r., skarżący B. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienia radcy prawnego. Jego wniosek dotyczy sprawy wszczętej ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego. Sprawa o sygn. II SA/Rz 789/09 została zakończona przed WSA na mocy wyroku tego Sądu z 23.03.2009 r., sygn. II SA/Rz 789/09 o oddaleniu skargi B. B. W chwili rozpoznawania wniosku Sąd nie wydał postanowienia stwierdzającego prawomocność powyższego wyroku. Koszty postępowania, jakie ewentualnie może w przyszłości ponieść wnioskodawca sprowadzają się do wynagrodzenia przysługującego fachowemu pełnomocnikowi za sporządzenie środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji (przymus adwokacko - radcowski). Kierując się treścią wniosku PPF, ustalono, iż wnioskodawca zamieszkuje wraz z żoną A. oraz córką D. w domu stanowiącym własność córki. Dochód rodziny, pochodzi z emerytury B. B. oraz A. B. w wysokości odpowiednio 1380 zł i 600 zł. Stały dochód uzyskuje także córka skarżącego w wysokości 650 zł. Podanie o prawo pomocy zostało uzasadnione wysokimi kosztami, jakie wiążą się z ustanowieniem radcy prawnego. Stwierdzono, co następuje: Granice procesowego żądania B. B. dotyczą dwóch instytucji składających się na prawo pomocy, tj. częściowego zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia radcy prawnego. Oznacza to, że skarżący powinien udowodnić, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ze względu na grożący rodzinie uszczerbek na poziomie bieżącego utrzymania (zob. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.). W pierwszej kolejności, należy zauważyć, iż w określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący we wskazanych w ustawie postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać kosztów sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej). Natomiast wydatki sądowe za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy, o których mowa, wymienia enumeratywnie art. 239 p.p.s.a. Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach z zakresu opieki i pomocy społecznej. Sprawy udzielania i zwrotu zasiłków pielęgnacyjnych zostały unormowane w ustawie z 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Przepisy powyższej ustawy, dobitnie świadczą o tym, że zobowiązanie do zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego jest sprawą dotyczącą opieki społecznej. W rezultacie, skarżący w granicach sprawy sygn. II SA/Rz 789/09, był i jest z mocy prawa zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącego wszelkich kosztów sądowych, Jego wniosek w tym względzie należy uznać za bezprzedmiotowy. Zniesienie z mocy prawa obowiązku ponoszenia kosztów sądowych powoduje ten skutek, że skarżący nie może zostać zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, opłat kancelaryjnych a także zwrotu poniesionych przez Sąd ewentualnych wydatków. Skarżący B. B. nie może skorzystać z dobrodziejstw ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu. Jego sytuacja majątkowa nie jest na tyle ciężka, aby istniała konieczność pokrycia wynagrodzenia radcowskiego ze środków publicznych. Odnosząc się do treści podania B. B., nie sposób pominąć, że zarówno on jak i małżonka uzyskują dochody w stałej wysokości; rodzina zamieszkuje w lokalu należącym do ich córki. Ze względu na łączące te osoby stosunki rodzinne można być pewnym, że strona ma zagwarantowany dostęp do lokalu mieszkalnego. Strona, jak to wyżej zauważono, zwolniona jest z mocy prawa w całości z wszelkich wiążących się ze sprawą kosztów sądowych. Wnioskodawca uzasadniając wniosek nie starał się przekonać, że jego sytuacja jest na tyle szczególna, że wymaga wsparcia ze strony państwa. Zawężając treść uzasadnienia pisma procesowego do zdania: nie stać mnie na porady prawne, które są drogie, nie udowodniono, iż koszty życia rodziny są na tak wysokie, że pochłaniają uzyskiwane przez stronę dochody. Wyszczególnione we wniosku PPF zasoby majątkowe wypada uznać za wystarczające do zatrudnienia fachowego pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego. Strona uczestnicząc w postępowaniu przed WSA od października 2009 r., mogła w celu zatrudnienia fachowego pełnomocnika czynić na ten cel oszczędności w wydatkach zbędnych dla koniecznego utrzymania swej rodziny. Za tym rozstrzygnięciem przemawia także wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy. Wypada wyjaśnić stronie, że prawo pomocy jest instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach charakteryzujących się wyjątkowością. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wskazane okoliczności rodzinne i majątkowe rodziny B. nakazywały rozstrzygnąć wniosek skarżącego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, w sposób określony w treści sentencji niniejszego postanowienia. Umorzenie postępowania w zakresie kosztów sądowych znajduje oparcie w art. 239 pkt 1 lit. a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.