II SA/Rz 79/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia I. Odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, II. Ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie oddalił skargę W. G. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...]. Po doręczeniu uzasadnienia wyroku, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, W. G. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wg zawartych w nim informacji, uzupełnionych dodatkowym oświadczeniem, prowadzi samodzielne, 1-osobowe gospodarstwo domowe, zamieszkując w lokalu o pow. 30 m². Jego jedyne źródło dochodów stanowi emerytura w kwocie 1248 zł netto. Utrzymanie mieszkania i komputera to koszty odpowiednio ok. 500 i 70 zł miesięcznie, "życie" – 250 zł, zakup lekarstw – 200 zł. Pilnie potrzebuje ok. 5 tys. zł na wymianę przed zimą piecyka gazowego i okien. Posiada auto marki Trabant z 1975 r. kwalifikujące się do remontu, na co nie posiada środków. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego w osobie m.in. radcy prawnego objęte jest całkowitym prawem pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Wedle powyższego, jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze osoby wnioskującej, rozpatrywane w oderwaniu od takich okoliczności, jak np. subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności wniesienia skargi czy - jak w niniejszym przypadku - skargi kasacyjnej. Abstrahując od tego, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, przyznanie prawa pomocy w takim zakresie ma charakter zupełnie wyjątkowy i powinno być stosowane jedynie wobec wnioskodawców dotkniętych ubóstwem (jak osoby bezdomne, bezrobotne bez prawa do zasiłku, pozbawione całkowicie środków do życia) - których to kryteriów skarżący przy zaspokojonych potrzebach mieszkaniowych i stałym źródle dochodów nie spełnia, to przesłanki braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w jednoznaczny i nie budzący wątpliwości sposób nie potwierdza opłacenie przez niego wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W tej sytuacji jego wniosek może podlegać rozpoznaniu wyłącznie pod względem spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym kontekście należy uznać, że mimo stosunkowo niewysokich dochodów, wskazany fakt opłacenia wpisu od skargi dowodzi istniejącej po jego stronie zdolności poczynienia pewnych oszczędności i wygospodarowania środków na pokrycie części kosztów postępowania, a mianowicie kosztów sądowych. W sytuacji skarżącego obejmują one opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej; obydwie w wysokości po 100 zł. Postrzegane przez pryzmat opłaconego wpisu od skargi, poniesienie przez niego takich opłat należy uznać za możliwe bez powodowania zagrożenia dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że przy dochodach w wysokości 1248 zł miesięcznie, suma wszystkich wykazanych wydatków wynosi 1020 zł. Inaczej rzecz ma się jednak w odniesieniu do możliwości ustanowienia we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru, co bez wątpienia wymaga zaangażowania znacznie większych środków finansowych i z wygospodarowaniem których skarżący mógłby mieć znaczące trudności; oznaczałoby to więc albo brak możliwości jego ustanowienia (a tym samym pozbawienie go z uwagi na sytuację materialną kontroli instancyjnej wyroku WSA), bądź w przypadku ustanowienia i jednoczesnego obciążenia kosztami sądowymi, okresowy brak środków na pokrycie podstawowych wydatków związanych z bieżącym funkcjonowaniem i leczeniem. Jest to o tyle istotne, że skarżący w złożonym w wyniku wezwania dodatkowym oświadczeniu sygnalizował związaną z oszacowanymi na kwotę 5 tys. zł. wydatkami potrzebę wymiany piecyka gazowego i okien, których prawdopodobnie nie jest w stanie ponieść. Stosownie do tego postanowiono przyznać wnioskodawcy prawo pomocy obejmujące ustanowienie radcy prawnego, co będzie najbardziej adekwatne do jego sytuacji materialnej, godząc ustawowe przesłanki przyznawania prawa pomocy z ciążącym na każdej stronie postępowania sądowoadministracyjnego obowiązkiem ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Ubocznie należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną okoliczność, która stała na przeszkodzie uwzględnieniu złożonego wniosku w całości. Z racji finansowania prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa), okoliczności decydujące o jego przyznaniu danej osobie nie powinny budzić żadnych wątpliwości. W przypadku skarżącego warunek ten nie został do końca spełniony, gdyż mimo wezwania, nie udzielił on informacji w zakresie wyjaśnienia składowych wydatków określonych ogólnie jako "mieszkanie 500 zł" oraz "komputer 200 zł" oraz nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Brak udzielenia wymaganych informacji i/lub przedłożenia żądanych dokumentów źródłowych co do zasady uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w pełnym objętym wnioskiem zakresie, co jednak w przypadku skarżącego, głównie z uwagi na związany pośrednio z przedmiotem skargi jego stan zdrowia i możliwe związane z tym dodatkowe wydatki (oprócz stale ponoszonych) uznano za rozstrzygnięcie zbyt rygorystyczne. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.