II SA/Rz 790/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.P. od pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 lipca 2016 r. II SA/Rz 790/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy w zakresie pkt II Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2016 r. skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie dla niej adwokata z urzędu. W przedłożonym w dniu 1 lipca 2016 r. na wezwanie Sądu formularzu PPF rozszerzyła żądanie domagając się także zwolnienia jej od kosztów sadowych. E.P. wskazała, że sprawuje opiekę nad ubezwłasnowolnionym całkowicie, niepełnosprawnym synem utrzymując się wraz z nim z pobieranej przez nią emerytury wynoszącej 888,33 zł oraz renty syna w kwocie 759,13 zł. Jako jedyny majątek skarżąca wykazała udział (1/2) w domu. Podała, że ubezpieczenie tego domu wynosi rocznie 159 zł, opłaty za media miesięcznie 300 zł, zaś comiesięczna rata pożyczki to 152 zł. Z kolei koszt opału na zimę to kwota 4 250 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dotyczące uzupełnienia danych wniosku skarżąca podniosła, że opłaty na utrzymanie domu wynoszą miesięcznie 281 zł (w tym: wywóz śmieci – 26 zł, energia elektryczna – 70 zł, gaz – 90 zł, woda – 95 zł). Na zakup węgla na zimę skarżąca zaciągnęła pożyczkę, bowiem nie jest w stanie odłożyć kwoty 4250 zł na ten cel. Leczenie syna to koszt ok. 100 zł miesięcznie, zaś lekarstwa dla niej wynoszą ok. 80 zł. Skarżąca wskazała, że ojciec jej dziecka nie płaci zasądzonych alimentów. Podała, że nie posiadają wraz z synem pojazdów mechanicznych. Kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi pokrył brat skarżącej, który udziela jej pomocy. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. II SAB/Rz 20/16 referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy argumentując, że nie wykazała ona, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie wykazała bowiem tak we wniosku, jak i w nadesłanej odpowiedzi na wezwanie okoliczności warunkujących udzielenie żądanego wsparcia. Wynika to z faktu, że wskazane comiesięczne wydatki nie wyczerpują w całości uzyskiwanego dochodu skarżącej i jej syna, zaś nienadesłanie, mimo wezwania, wyciągów z rachunków bankowych budzi wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej strony. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia E.P. ponowiła żądanie ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu. Podniosła, że Sąd oddalając jej wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w istocie nie zanegował jej sytuacji materialnej, uznał natomiast, że radzi sobie z formułowaniem pism procesowych. Wyjaśniając taki stan rzeczy podała, że w konstruowaniu pism procesowych korzysta z bezpłatnej pomocy prawnej świadczonej przez jednostki pomocy społecznej, jednakże pracownicy tych instytucji nie są legitymowaniu do reprezentowania wnioskodawczyni przed sądem, stąd wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przy uwzględnieniu, że postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. referendarz sądowy przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący zaskarżając sprzeciwem pkt II postanowienia i domagając się przyznania mu pełnomocnika z urzędu ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem referendarz zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie odmowy ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie podjęła współpracy z Sądem w zakresie dopełnienia ciążącego na niej obowiązku podania niezbędnych informacji na temat swojej sytuacji materialnej tak, aby przekonać Sąd, że znajduje się w warunkach usprawiedliwiających przyznanie prawa pomocy. Brak równoważenia się wykazanych wydatków (ok. 1130 zł) z uzyskiwanymi dochodami (1647 zł) i nienadesłanie mimo wyraźnego wezwania Sądu wyciągów za rachunków bankowych mimo ich posiadania świadczą dobitnie o celowym uchylaniu się skarżącej od podania informacji niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co najwyżej przedstawione przez skarżąca okoliczności mogą świadczyć o tym, że uiszczenie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania dla jej i jej syna. Zasadnie zatem referendarz sądowych przyznał jej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uwzględniając jej trudną sytuację (samotne wychowywanie niepełnosprawnego syna) oraz brak możliwości egzekwowania zasądzonych od ojca alimentów. Argumentacja zawarta w sprzeciwie nie miała wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Referendarz w istocie, wbrew temu co twierdzi skarżąca, nie wypowiadał się na temat merytorycznej warstwy formułowanych przez nią pism. Nie negując jej sytuacji materialnej skarżącej wyjaśnił, że wskazane przez nią informacje nie są na tyle klarowne i wyczerpujące, by przyznać jej prawo pomocy w całości. Z tego względu odmówiono jej przyznania prawa w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu załatwienia wnioski. Sąd stanowisko to uznaje za słuszne. Skoro bowiem zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej. Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na jego korzyść i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Taka konkluzja jest trafna tym bardziej, że mając na względzie uzasadnienie postanowienia referendarza sądowego i wskazane tam przyczyny nieuwzględnienia wniosku skarżąca miała możliwość uzupełnienia brakujących danych w sprzeciwie, czego jednak nie uczyniła. W dalszym ciągu nie nadesłała brakujących wyciągów z rachunków bankowych mimo, że wezwanie wystosowane do niej przez referendarza było jasne i klarowne, a zastosowanie się do jego treści i z uwzględnieniem treści uzasadnienia postanowienia, umożliwiało skarżącej należyte uargumentowanie i udokumentowanie zgłoszonego żądania o przyznanie prawa pomocy w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.