II SA/Rz 792/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. S. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotem skargi A. S. (dalej: "skarżąca"; "wnioskodawczyni") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "SKO") z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 5, art. 15b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm. – dalej "u.ś.r."). Z uzasadnienia i akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z 29 grudnia 2017 r. A. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie jednorazowej zapomogi pieniężnej z tytułu urodzenia w dniu [...] maja 2017 r. dziecka – córki Z. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Na skutek odwołania decyzja ta została uchylona mocą decyzji SKO w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] odmówił przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Wskazał, że świadczenie to może zostać przyznane jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 922,00 zł. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ustalony dochód wyniósł kwotę 2 657,74 zł, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej. W odwołaniu wnioskodawczyni zawnioskowała o uchylenie tej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. oświadczenia skarżącej z 17 sierpnia 2018 r. o nieosiągnięciu dochodu w 2017 r. oraz zeznania skarżącej o dochodach za 2017 r. Wskazała na naruszenie art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 22 i 23 lit. c u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca nie uzyskała żadnego dochodu. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Wyjaśniło, że jednym z kryteriów przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka jest kryterium dochodowe i przysługuje ono, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł. W rozpoznawanej sprawie rokiem kalendarzowym z którego dochody wzięto pod uwagę jest 2016 r., z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu. Kolegium wywiodło, że na dochód rodziny złożył się: 1. dochód R. S. a mianowicie: - dochód (27 815,59 zł) pomniejszony o należny podatek dochodowy od osób fizycznych (2 078,19zł), składkę na ubezpieczenie społeczne (8 543,32zł) i składkę na ubezpieczenie zdrowotne (3 467,40zł) - w wysokości 13 726,67zł, tj. 1 143,89 zł/mc; - dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu wg stawki 8,5% w wysokości 4 279,16 zł tj. 356,60zł - ustalony zgodnie z art. 5 ust.7a uś.r. Dochód R. S. w roku 2016 r. wyniósł 18 005, 83 zł, tj. 1 500,48 zł/mc. Organ zauważył, że do tego dochodu należy doliczyć dochód uzyskany w 2017 r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w Kancelarii Podatkowo Prawnej [...] Sp. z o.o., za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu – tj. za luty 2017 r. – 4 217,00 zł. - zgodnie z art. 5b u.ś.r. Zatem miesięczny dochód R. S. wyniósł 5 717,49 zł. 2. dochód A. S. a mianowicie: - dochód (60 575,89zł) pomniejszony o należny podatek dochodowy od osób fizycznych (4 525,81zł), składkę na ubezpieczenie społeczne (1 407,56zł) i składkę na ubezpieczenie zdrowotne (1 395,30zł) - w wysokości 53 247,22 zł, tj. 3 392,62 zł/mc; - dochód (12 535,75zł) z tyt. umowy o pracę w Kancelarii Podatkowo Prawnej [...] Sp. z o.o. od dnia 1 października 2016 r. w wysokości 4 178,58 zł/mc (12 535,75zł/3 miesiące – ustalony zgodnie z art. 5 ust. 4a u.ś.r. Zatem dochód A. S. w 2016 r. wyniósł 7 571,20 zł/mc. Kolegium podkreśliło, że łączny dochód rodziny wyniósł 13 288,69 zł/mc, zaś w przeliczeniu na osobę wyniósł 2 657,74zł (13 288,69 zł/5 osób). Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę stanowi zatem kwotę powyżej kryterium dochodowego (1922,00 zł). W tak ustalonych okolicznościach Kolegium uznało, że organ I instancji postąpił zgodnie z normami przewidującymi tryb i zasady przyznawania wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania dotyczących utraty dochodu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez A. S. organ wyjaśnił, że katalog okoliczności zaliczonych do "utraty dochodu" jest zamknięty i wykładania rozszerzająca jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. utratą dochodu jest utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i brak podstaw prawnych by nieosiąganie/obniżenie wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia traktować jako utratę dochodu. W przepisie tym chodzi o utratę wynagrodzenia ze stosunku pracy w związku z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Utraty dochodu nie powoduje natomiast zmniejszenie wynagrodzenia u dotychczasowego pracodawcy. Dodatkowo Kolegium wskazało, że ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428), do art. 5 został dodany m.in. ust. 4c, zgodnie z którym: "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą." Jak wskazał organ przepis ten miał na celu wyłączenie stosowania mechanizmu utraty dochodu w przypadku utraty zatrudnienia i ponownego zatrudnienia u tego samego pracodawcy w krótkim okresie czasu. SKO podkreśliło, że intencją ustawodawcy jest aby "utratę dochodu z tytułu utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" rozumieć tylko i wyłącznie jako rozwiązanie stosunku prawnego, na mocy którego dany dochód osobie czy rodzinie przysługiwał. W okolicznościach sprawy taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem zatrudnienie podjęte na podstawie umowy o pracę od dnia 1 października 2016 r. trwa nadal, a sam fakt nieosiągania w późniejszym okresie dochodu ze wskazanego źródła nie wyczerpuje znamion dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. S. zawnioskowała o uchylenie wyżej opisanej decyzji SKO oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zawnioskowała także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu kserokopii wyroku Sądu Okręgowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2017 r. sygn. [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2019 r., sygn. [...] na okoliczność niepozostawania skarżącej w stosunku pracy z Kancelarią Podatkowo Prawną [...] Sp. z o.o. i co z tym związane nieosiąganie z tego tytułu dochodu. Skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 5 ust. 4 u.ś.r. poprzez błędne ustalenie dochodu skarżącej i nieuwzględnienie dochodu utraconego wynikającego z zakończenia dnia 30 września 2016 r. stosunku zlecenia pomiędzy nią a Kancelarią, tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zarzuciła nadto naruszenie art. 5 ust. 4a u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że do dochodu skarżącej należy doliczyć dochód uzyskany przez nią z umowy o pracę z Kancelarią Podatkowo Prawną [...] Sp. z o.o. – podczas gdy skarżąca wykazała, że w okresie na który jest ustalone bądź weryfikowane prawo do świadczenia nie uzyskiwała tego dochodu. Dodatkowo z dołączonych do skargi wyroków wynika, że w rzeczywistości nie podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia, a więc nie pozostawała w stosunku pracy z wyżej wskazanym podmiotem. Skarżąca wskazała, że powyższe naruszenia przyczyniły się do nieprawidłowego wyliczenia jej dochodu a tym samym i dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, przez co doszło do uznania, że przekroczone zostało kryterium dochodowe. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem kwestionowana nią decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa normujące tryb i zakres zbierania i oceny dowodów w sprawie – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W myśl art. 15b ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka przyznaje się matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 u.ś.r. stosuje się odpowiednio. Na gruncie niniejszej sprawy kwestią sporną jest wyliczony przez organ miesięczny dochód w 2016 roku, w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej, który wyniósł 2657,74 zł., a zatem przekracza kryterium dochodowe. W ocenie Sądu ustalenie dochodu w przeliczeniu na członka rodziny skarżącej zostało przeprowadzone bez poczynienia należytych ustaleń. W pierwszej kolejności Sąd zawraca uwagę, że organy nie ustaliły w sposób bezsporny, że umowa zlecenia pomiędzy skarżącą a Kancelarią Podatkowo-Prawną [...] Sp. z o.o. obowiązywała przez cały 2016 rok. W przedmiotowej kwestii organy się nie wypowiedziały, zakładając że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu przez 12 miesięcy 2016 roku. Jest to o tyle istotne, iż stosownie do postanowień art. 5 ust. 4 u.ś.r. "w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny (...) w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (...), ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego." Poprzez utratę dochodu rozumieć należy "utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" – art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. Zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej jest z kolei – między innymi – "wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia" – art. 3 pkt 22 u.ś.r. Skarżąca podnosi, iż umowa zlecenia z Kancelarią Podatkowo-Prawną [...] Sp. z o.o. została rozwiązana z dniem 30 września 2016 roku, co w przypadku pozytywnej weryfikacji tej okoliczności w toku postępowania obligowałoby organ do uznania dochodu osiągniętego na jej podstawie za dochód utracony. Nieprawidłowo – bo przedwcześnie - organy poczyniły ustalenia w kwestii zaliczenia do dochodu skarżącej przysporzeń z tytułu umowy o prace z [...] września 2016 roku. Jak wynika z załączonych do skargi kserokopii wyroku Sądu Okręgowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2017 r. sygn. [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego z [...] marca 2019 r., sygn. [...] skarżąca nie pozostawała w stosunku pracy na podstawie rzeczonej umowy – sądy oddaliły odwołanie skarżącej od decyzji ZUS w przedmiocie niepodlegania ubezpieczaniem społecznym z tytułu zatrudnienia w oparciu o umowę z [...] września 2016 roku. Skarżąca zawracała uwagę na tę kwestię w oświadczeniu z 17 sierpnia 2018 roku, a więc jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, co jednak nie zostało przez organy w żaden sposób zweryfikowane. Kwestia ta w sposób oczywisty przekłada się na ustalenia w przedmiocie wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą, a w konsekwencji – dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią powyższe uwagi Sądu przy ustalaniu dochodu, o jakim mowa w art. 15b ust. 2 u.ś.r. Z wyłożonych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i art. 135 P.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.