II SA/Rz 793/09

WyrokWSA w Rzeszowie2009-12-22

Skład orzekający: Robert Sawuła, Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie ewidencji gruntów, opierając się na oświadczeniach, a nie na przesłuchaniu świadków, i czy właściwie zastosował przepisy dotyczące dróg publicznych?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. W szczególności, ustalenia dotyczące charakteru działki nr 1802 jako drogi dojazdowej oparto na oświadczeniach, a nie na przesłuchaniu świadków, co stanowiło istotne naruszenie procedury.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu w sprawie ewidencji gruntów. Skarżąca H.B. kwestionowała wpis działki nr 1802 do ewidencji gruntów jako drogi publicznej, twierdząc, że stanowi ona jej własność na podstawie aktu własności ziemi. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji o zmianie wpisu w operacie ewidencji gruntów, opierając się m.in. na oświadczeniach mieszkańców i urzędu gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez WSA. Następnie WSA w Rzeszowie, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędzia WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant: st.sekr.sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w (...) z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu w sprawie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty (...) z dnia (...), Nr (...); II. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w (...) na rzecz skarżącej H.B. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 28 sierpnia 2007 r. II SA/Rz 1122/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej w skrócie: WSA) w Rzeszowie oddalił skargę H. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej w skrócie: WINGiK) z [...] października 2006 r. nr [...] wydaną w sprawie dotyczącej ewidencji gruntów, a orzekającą o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty z [...].08.2006 r. odmawiającego w trybie wznowienia postępowania uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2006 r., Nr [...] wprowadzającej zmiany w operacie ewidencji gruntów. WSA w Rzeszowie w cyt. wyroku ustalił, że cyt. uprzednio decyzją z [...] lutego 2006 r. Starosta orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu L. w ten sposób, że w jednostce rejestrowej nr 122 utworzonej na rzecz S. B. i S. B. wykreślono dz. ew. 1802 o pow. 0,11 ha, zaś w jednostce rejestrowej nr 1364 utworzonej na rzecz Urzędu Gminy w L. wpisano dz. ew. 1802 o pow. 0,11 ha. W uzasadnieniu swej decyzji starosta wskazał, że spadkobierczyni S. i S. B. zwróciła się z prośbą o uregulowanie stanu władania drogi oznaczonej jako dz. ew. 1802 podając, że działka ta omyłkowo została przypisana do areału jej rodziców. Starosta wywodził, że pismo Urzędu Gminy potwierdzać ma, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka znajdowała się we władaniu urzędu tej gminy. Właściciele działek sąsiednich oświadczyli, że od pokoleń działka 1802 stanowiła drogę publiczną i jest jedynym dojazdem do ich zabudowań i gruntów rolnych. Starosta przytoczył też treść art. 73 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. W tej decyzji wskazano ponadto, że własność jednostki samorządu terytorialnego takiej drogi stwierdza wojewoda, zaś zmiany w ewidencji gruntów w odniesieniu do właściciela dokonano do czasu wydania decyzji przez wojewodę. Starosta powołał się także na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2004 r. w sprawie o sygn. akt SA/Rz 2502/01, choć nie przytoczono żadnych wyimków z jego treści. Postanowieniem z [...] marca 2006 r., nr [...] Starosta, po rozpoznaniu wniosku H. B., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) wznowił postępowanie administracyjne zakończone swoją ostateczną decyzją z [...] lutego 2006 r. o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów zmian dotyczących działki o nr ew. 1802. Organ ten decyzją z [...] kwietnia 2006 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2006 r., w wyniku wniesionego przez H. B. odwołania WINGiK decyzją z [...] czerwca 2006 r. uchylił tę odmowę, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu wznowieniowym Starosta raz jeszcze wznowił postępowanie (postanowienie z [...] sierpnia 2006 r.), a następnie decyzją z [...] sierpnia 2006 roku, nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2006 r. W podstawie prawnej tej decyzji powołano się m. in. na art. 146 § 2 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. nr 240 z 2005 r., poz. 2027, zwana dalej Upgik). Uzasadniając odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej starosta stwierdził, że podanie o wznowienie wniesiono z zachowaniem terminu i z powołaniem się na jedna z przesłanek dopuszczających wznowienia postępowania administracyjnego. Przytaczając akty, na podstawie których utworzono w ewidencji gruntów działkę nr 1802 w L. stwierdzono, że utworzona ją "z gruntów objętych różnymi tytułami własności i błędnie wpisana jako całość na własność S. i S. B". Dalej wskazano, że Urząd Gminy w L. potwierdzić miał, że działka nr 1802 znajdowała się w jego władaniu w dniu 31 grudnia 1998 r., przytoczono także treść pisma właścicieli okolicznych działek, z którego wynika, ze działka ta jest od dawna traktowana jako droga publiczna. Wskazując na to, że organ prowadzący ewidencję gruntów nie jest uprawniony w kwestii ustalania własności działki, stwierdzono, że choć istniały podstawy do wznowienia postępowania, to należało odmówić uchylenia decyzji, bowiem brak ma być podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia merytorycznego. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła H. B. podnosząc, że działka o nr ew. 1802 w obrębie dawnych działek o nr ew. 1795/2 i 1885 stanowi jej własność na podstawie aktu własności ziemi. Działka ta stanowi podwórze, na którym rosną drzewa i od 20 lat złożone są materiały budowlane. Zdaniem odwołującej się oświadczenie mieszkańców gminy, które zostało złożone w trakcie postępowania o zmianę wpisu w ewidencji gruntów, że działka 1802 zawsze była drogą publiczną, może być prawdziwe tylko w odniesieniu do pgr. 4378 i 4374, z których powstała droga. Decyzją z [...] października 2006 r., nr [...] WINGiK utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] sierpnia 2006 r. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie wznowieniowe potwierdziło, że działka 1802 błędnie została wpisana w pozycji rejestrowej S. i S. B. Oświadczenia osób korzystających z dojazdu wskazywać mają, że działka ta stanowi drogę dojazdową dla mieszkańców wsi. Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. W uzasadnieniu wyeksponowano, że prawo własności jest prawem rzeczowym i wszelkie roszczenia wynikające z tego prawa są rozstrzygane przez sądy powszechne. Na powyższą decyzję skargę do WSA w Rzeszowie złożyła H. B. zarzucając, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca zarzuciła, że przedmiot postępowania stanowi podwórze jej posesji i jej własność na podstawie aktu własności ziemi z [...] grudnia 1975 r. Nr [...]. Grunt ten nigdy nie był drogą publiczną ani gminną i dlatego nie podlega przepisom ustawy z 13 października 1998 r. Działka 1802, zdaniem skarżącej, została wrysowana na jej działce wskutek błędu geodezyjnego. Działka nigdy nie pozostawała w powszechnym użytkowaniu, a przez swoje podwórze skarżąca pozwalała przejeżdżać dwóm sąsiadom niektórymi pojazdami. Zdaniem skarżącej nieruchomość będąca jej własnością nie odpowiada parametrom technicznym oraz warunkom formalnym, którym powinna odpowiadać droga publiczna. Nie była ona umieszczona w rejestrze dróg publicznych i nie była zajęta pod drogę publiczną. W tej części, gdzie działka o nr ew. 1802 była wyrysowana w obrębie jej własności, była jedyną osobą władającą. Jeszcze w 2001 r. Urząd Gminy L. w urzędowej korespondencji jako osobę władającą działką nr 1802 wskazywał S. i S. B., co stanowić ma dowód, że nie rościł sobie pretensji do władania tą działką. Zdaniem skarżącej nieprawdą jest, że stan prawny działki o nr ew. 1802 nie jest uregulowany, gdyż część działki, która odpowiada parceli gruntowej 1815/1 (obecnie działka o nr ew. 1795/2) jest uregulowany. Całość gruntu, na który skarżąca otrzymała akt własności ziemi pozostaje jej własnością i znajduje się w nieprzerwanym posiadaniu. Dowodem tego jest, jej zdaniem, akt własności ziemi oraz mapa katastralna w skali 1:2880, która była podstawą jego wydania. Oświadczenia mieszkańców oraz właścicieli przylegających gruntów, że działka o nr ew. 1802 od niepamiętnych czasów była drogą publiczną nie mogą, zdaniem skarżącej, stanowić podstawy stwierdzenia, że działka ta jest drogą publiczną. Skarżąca stwierdziła, że należąca do niej działka nigdy nie pozostawała w powszechnym użytkowaniu mieszkańców wsi. W powszechnym użytkowaniu znajdowała się tylko część działki odpowiadająca parceli gruntowej nr 4378 oraz nr 4374 i tylko do tej części winno było ograniczyć się toczące się postępowanie. Zaskarżona decyzja, zdaniem skarżącej, stanowi próbę zalegalizowania ustanowienia drogi gminnej na jej działce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem II SA/Rz 1122/06 WSA w Rzeszowie oddalił skargę na decyzję WINGiK z [...] października 2006 r. na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2004 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm., zwana dalej Ppsa). W jego uzasadnieniu sąd I instancji stwierdził, że w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną z [...] lutego 2006 r., Starosta ustalił, że działka 1802 w wyniku prac związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego, utworzona z gruntów objętych różnymi tytułami własności, została błędnie wykazana na rzecz S. i S. B. Następnie, na podstawie pisma Urzędu Gminy L. oraz oświadczeń użytkowników drogi, ustalono, że przedmiotowa działka nr 1802 znajdowała się we władaniu Gminy L. w dniu 31 grudnia 1998 r. i zajęta była pod drogę publiczną. W tej sytuacji organ uznał, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 73 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Sąd stwierdził, że skarżąca nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w postępowaniu administracyjnym, kwestionując zastosowanie przepisu art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. i zarzucając, że Gmina L. nie włada przedmiotową drogą. Zarzuciła również, że organ, wydając zaskarżone orzeczenie oparł się na fałszywych zeznaniach. Przede wszystkim jednak, skarżąca domagała się sprostowania błędu w operacie ewidencji gruntów poprzez wykazanie w jej pozycji rejestrowej części działki nr 1802. W postępowaniu sądowym skarżąca uzupełniła skargę, podważając autentyczność dokumentów dotyczących przedmiotowej drogi. Skarżąca przyznaje w swoich pismach, że wpis działki nr 1802 na rzecz S. i S. B. istnieje w ewidencji od lat siedemdziesiątych (wpis ten nastąpić miał w latach 1977 – 1979). W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że podziela stanowisko organów, iż wszelkie roszczenia wynikające z prawa własności mogą być dochodzone w drodze cywilnoprawnej przed sądem powszechnym. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do ustalania właściciela gruntu, a ich kompetencje ograniczają się do rejestracji danych wynikających z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz aktów normatywnych. Zarzuty skarżącej wykraczać mają poza jej wniosek o wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła H. B. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający tę skargę wyrokiem z 29.07.2009 r. I OSK 1075/08 uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Za zasadny uznano podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA w Rzeszowie art. 141 § 4 Ppsa oraz art. 134 § 1 Ppsa. Sąd kasacyjny wyeksponował, że z przepisu art. 141 § 4 Ppsa wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z kolei z art. 134 § 1 Ppsa wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wymóg wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia obejmuje również odniesienie się do zarzutów podniesionych w skardze i wskazanie, dlaczego Sąd uznał je za zasadne lub niezasadne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku sprowadzało się do powołania decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, przytoczenia argumentów wskazanych przez organy administracji, ponownego przytoczenia stanowiska skarżącej oraz stwierdzenia, że Sąd podziela stanowisko organów administracji, że wszelkie roszczenia wynikające z prawa własności mogą być dochodzone w drodze cywilnoprawnej przed sądem powszechnym. Sąd I instancji stwierdził również, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do ustalania właściciela gruntu, a ich kompetencje ograniczają się do rejestracji danych wynikających z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz aktów normatywnych. W ocenie sądu kasatoryjnego uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie w istocie nie odnosiło się do zarzutów zawartych w skardze. Zarzuty H. B. – skarżącej, nie sprowadzają się wyłącznie do twierdzenia, iż jest ona właścicielką działki o nr ew. 1802. Skarżąca podniosła, że jest właścicielką działki o nr ew. 1802, gdyż obejmował ją akt własności ziemi z dnia 16 grudnia 1975 r., a działka 1802 wydzielona została z jej nieruchomości i tym samym stanowi jej własność. W tej sytuacji odsyłanie skarżącej, aby dochodziła swoich roszczeń przed sądem powszechnym, jest nieuzasadnione. Sąd I instancji powinien w uzasadnieniu wyroku odnieść się do zarzutu skarżącej i wypowiedzieć się, czy organy administracji należycie wyjaśniły podnoszone przez nią zarzuty, to jest czy wskazywany przez skarżącą akt własności ziemi obejmował również działkę o nr ew. 1802. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do wyjaśnienia tej kwestii uprawnione są organy właściwe do prowadzenia ewidencji gruntów, wymaga to bowiem porównania mapy, na której naniesione są granice aktualnie istniejących działek z mapą, na której znajdują się granice działek z okresu wydania wskazywanego przez skarżącą aktu własności ziemi. Twierdzenia skarżącej, zawarte we wniesionej przez nią skardze wskazują, iż w istocie zarzuciła ona organom administracji naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie tej kwestii. Skarżąca podniosła również zarzut, że była jedyną osobą władającą działką o nr ew. 1802 w obrębie własności jej nieruchomości i nigdy nie pozostawała ona w powszechnym użytkowaniu mieszkańców wsi. Zakwestionowała też przydatność dowodową oświadczeń mieszkańców wsi. Skarżąca także w tym przypadku zarzuciła więc organom administracji, że naruszyły art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie kwestii władania działką o nr ew. 1802. WSA w Rzeszowie nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku do tych stwierdzeń, co ma mieć o tyle istotne znaczenie, że ustalenie przez organy administracji okoliczności, iż działka o nr ew. 1802 jest wykorzystywana jako droga, nastąpiło na podstawie oświadczeń mieszkańców wsi L. (k. 10 akt administracyjnych). Osoby te nie zostały przesłuchane w charakterze świadków. Zarzut skarżącej odnośnie do przydatności dowodowej tych oświadczeń nie może być więc uznany za oczywiście bezzasadny i nie wymagający odniesienia się przez Sąd rozpoznający sprawę. W ocenie sądu kasatoryjnego okoliczność, że skarżąca nie zawarła wprost w skardze zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie zwalniała sądu I instancji z obowiązku rozważenia tej kwestii z urzędu. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że naruszenie przez WSA w Rzeszowie art. 141 § 4 Ppsa i art. 134 § 1 Ppsa, poprzez nie odniesienie się do zarzutów skargi oraz nie wzięcie pod uwagę z urzędu, iż sprawa nie została przez organy administracji dostatecznie wyjaśniona, mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zarzuty te dotyczyły bowiem istotnych kwestii mających związek z rozstrzygnięciem organów administracji. W wyroku I OSK 1075/08 zalecono, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Rzeszowie dokonał oceny zasadności podniesionych przez skarżącą zarzutów i dał temu wyraz w uzasadnieniu wyroku. Ocena zasadności zarzutu naruszenia przez sąd I instancji art. 7 ust. 1 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest przedwczesna. Warunkiem koniecznym dla dokonania oceny zasadności naruszenia prawa materialnego jest bowiem dokładne wyjaśnienie sprawy i poczynienie nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych. Przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oznacza, że Sąd ten ponownie rozpoznaje skargę H. B. na decyzję WINGiK z [...] października 2006 r. nr [...], a sprawa zarejestrowana została do sygn. II SA/Rz 793/09. Z mocy art. 190 Ppsa sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W trakcie rozprawy pełnomocnik H. B. podtrzymał wniesioną skargę, podkreślił, że działka nr 1802 była "niejednorodna pod względem prawnym", a ponadto w takim stanie technicznym, w jakim się znajduje, nie spełnia wymogów drogi publicznej. Obecni na rozprawie uczestnicy wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jak to już wcześniej wskazano, w wyniku uchylenia poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku wydanego przez sąd I instancji, skład orzekający jest związany poglądem prawnym wypowiedzianym w zapadłym w tej sprawie wyroku I OSK 1075/08. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, także w świetle powyższego wyroku, Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W szczególności uznać należy, że decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem dyspozycji art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładających na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Za trafny uznać należy podniesiony w skardze zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w szczególności oparcia ustaleń dowodowych, co do charakteru przedmiotu sprawy, na oświadczeniach zawartych w piśmie właścicieli działek przyległych, w aspekcie korzystania z działki nr 1802 jako drogi dojazdowej. Prowadząc postępowanie wznowieniowe Starosta oraz WINGiK nie przeprowadzali dowodów o charakterze osobowym, ograniczając się do w tym zakresie do przytoczenia ustaleń, jakie legły u podstaw wydania decyzji w postępowaniu objętym wznowieniem. Raz jeszcze zatem przywołano pismo Wójta Gminy z 2.01.2006 r., iż działka nr 1802 stanowiąca drogę była w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Urzędu Gminy w L. (k. 8 akt administracyjnych organu I instancji) oraz oświadczenie 8 osób zamieszkałych w L. datowane na 20.10.2005 r. odnośnie charakteru tej działki jako drogi dojazdowej (k. 9 akt administracyjnych organu I instancji). O wątpliwej przydatności tego oświadczenia jako środka dowodowego co do charakteru działki nr 1802 jako drogi publicznej w części dotyczącej jej przebiegu w obrębie zabudowań skarżącej świadczy to, że osób podpisanych na piśmie z 20.10.2005 r. nie przesłuchano jako świadków w źródłowym postępowaniu, w którym zapadła decyzja Starosty z [...].02.2006 r., jak i w postępowaniu wznowieniowym. Co się tyczy oświadczenia wójta gminy odnośnie do władania działką nr 1802 jako drogą publiczną, to organy orzekające w sprawie całkowicie bezkrytycznie przyjęły to oświadczenie, nie odnosząc się (dotyczy to w szczególności WINGiK) do argumentów H. B., że Urząd Gminy w L. aż do 2005 r. nie rościł sobie pretensji do władania działką nr 1802, o czym miałoby świadczyć to, że w sprawach administracyjnych, gdzie kwestia władania działka miała znaczenie chociażby w odniesieniu do katalogu stron tych postępowań, uwzględniano S. i S. B. Brak przeprowadzenia w tym zakresie w toku postępowania wznowieniowego dowodów oznacza, że naruszono obowiązki organów wynikające z dążenia do ustalenia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Uzasadnienie decyzji wydanych w I i II instancji zawiera wewnętrzną sprzeczność, oto organy prowadzące sprawy ewidencji gruntów wyraźnie wskazują, że nie są uprawnione do ustalania stanu własnościowego nieruchomości. W decyzji organu I instancji z [...].08.2006 r. wskazano, że kwestię nabycia przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną rozstrzyga wojewoda w drodze decyzji administracyjnej, zaś skoro działką nr 1802 faktycznie nie włada wnioskodawczyni (w decyzji tej nie podano, czy chodzi o wnioskodawczynię wznowienia – H. B., czy też wnioskodawczynię wydania źródłowej decyzji starosty z [...].02.2006 r. – I. G.), to orzeczono wpisanie Gminy L. jako podmiotu władającego działką nr 1802 do czasu wydania decyzji przez wojewodę (por. s. 5 uzasadnienia decyzji Starosty – k. 101 akt administracyjnych organu I instancji). Po pierwsze starosta dokonał wpisu do ewidencji gruntów jako władającego "Urząd Gminy w L., a nie "Gminę L. Urząd gminy w świetle art. 33 ust. 1 ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.) stanowi element osobowo-materialny, przy pomocy którego wójt gminy, jako jej organ wykonawczy, wykonuje swoje zadania. Z tych względów "urząd gminy" nie ma osobowości prawnej. W § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) przewidziano, że w przypadku braku danych dotyczących właścicieli nieruchomości, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia pod pojęciem jednostki organizacyjnej rozumie się państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Takie jednostki organizacyjne może tworzyć gmina na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w celu wykonywania zadań. Wyraźne wskazanie w art. 33 ust. 5 cyt. ustawy, że wójt gminy będący kierownikiem urzędu gminy, wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników urzędu oraz kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, nakazuje przyjąć, że urząd gminy nie jest samorządową jednostką organizacyjną, o jakiej mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntów może np. być wpisana jako władająca nieruchomością gminna szkoła, jako samorządowa jednostka organizacyjna. Po drugie, skoro to dopiero wojewoda w drodze stosownej decyzji wydawanej na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną może stwierdzić, że dana nieruchomość stała się własnością jednostki samorządu terytorialnego, to odpowiedni wpis w ewidencji gruntów może nastąpić z chwilą uzyskania przymiotu wykonalności przez decyzję wojewody. W przeciwnym wypadku zasadny będzie zarzut, że to organy geodezyjne regulują status prawny danej nieruchomości, nie będąc do tego uprawnionym na podstawie przepisów Upgik i wydanych do niej przepisów wykonawczych. Wbrew stanowisku skarżącej i ignorując jej zarzuty, organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, z którego można by prawidłowo wywnioskować, w czyim władaniu znajdowała się działka nr 1802. Sąd zwraca przy tym uwagę, że skarżąca w uzupełnieniu skargi wniesionej w sprawie do sygn. II SA/Rz 1122/06 powołała się na wyrok Sądu Rejonowego w R. Sądu Grodzkiego z 5.06.2007 r. [...]. Wyrokiem tym uniewinniono m.in. R. B., pełnomocnika skarżącej od zarzutu zajęcia drogi publicznej nr 1802. W wyroku tym Sąd Rejonowy w R. uznał, że działka nr 1802 nie ma statusu drogi publicznej. Wyrok ten zapadł już po wydaniu zaskarżonej decyzji, rzeczą Starosty będzie jednak ustalenie, czy wyrok ten stał się prawomocny, a jeśli tak, to organy winny uwzględnić go w prowadzonym przez siebie postępowaniu wznowieniowym. Starosta orzekając w postępowaniu wznowieniowym, o ile dojdzie do przekonania że istnieją przesłanki do uchylenia decyzji własnej z [...] lutego 2006 r., powinien rozważyć z urzędu, czy istnieje obecnie podstawa prawna do wyrzekania w przedmiocie wprowadzania zmian w operacie ewidencji gruntów. W szczególności dotyczy to rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Cyt. rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 26 ust. 2 Upgik, który został zmieniony z dniem 24.02.2007 r. przez art. 6 pkt 3 ustawy z 12.01.2007 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 21, poz. 125) w ten sposób, że zmianie uległ organ, któremu udzielono upoważnienia do wydania rozporządzenia wykonawczego. Cyt. ustawa zmieniająca Upgik w przepisach przejściowych (art. 17) wymieniając dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie zmienianej Upgik, które zachowują moc, nie wymieniła przepisów Regib. W zależności od ustaleń dowodowych odnośnie prawidłowości wpisu w ewidencji gruntów dotyczącego działki nr 1802 oraz ustalenia odnośnie podstaw prawnych orzekania w zakresie zmian w operacie ewidencji gruntów, starosta wyda decyzję uwzględniając dyspozycję art. 151 k.p.a. Uwzględnienie skargi, przy złożeniu przez skarżącą wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów, nakazywało orzeczenie w tym zakresie na zasadzie art. 200 Ppsa, jak w pkt. II niniejszego wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło